Opinie

Opinie: Voor welk probleem in de zorg is gedwongen vertellen of je wel/niet gevaccineerd bent, een oplossing?

Grondrechten, zoals het recht op privacy, onderwerp maken van een belangenafweging tussen werkgevers en werknemers vergroot de problemen in de zorg.

Een zorgmedewerker wordt gevaccineerd met het coronavaccin van AstraZeneca, Den Haag, 2021. Beeld ANP
Een zorgmedewerker wordt gevaccineerd met het coronavaccin van AstraZeneca, Den Haag, 2021.Beeld ANP

Zeg vaccinatie en je hebt on­enigheid. Zeg corona en vaccinatie in één zin en de stellingen zijn betrokken. Zo ook nu is mijn ervaring. De aanleiding? Zorgwerkgevers lobbyen bij het kabinet om het recht op privacy van werknemers in de zorg terzijde te mogen schuiven. Zodat zij op individuele basis kunnen weten wie van hun medewerkers gevaccineerd is en wie niet. Om vervolgens uiteraard maatregelen te kunnen treffen, al dan niet rechtspositioneel.

Precedentwerking

Discussies over principes en grondrechten zijn altijd ingewikkeld. Als vakbondsbestuurder zie ik het echter als mijn taak om grondrechten van werknemers te verdedigen. Inclusief hun recht op privacy.

Principieel vind ik dat met grondrechten altijd zorgvuldig moet worden omgegaan. Wat de omstandigheid ook is. Het aan de kant schuiven ervan voor een specifieke situatie leidt daarnaast mogelijk tot precedentwerking: wat is dan de volgende omstandigheid waarvoor we burgerrechten opschorten?

Werkgeverslobby

Toch is dat niet mijn grootste bezwaar. De werkgeverslobby om werknemers te mogen dwingen bekend te maken of zij al dan niet gevaccineerd zijn is de zoveelste grove belediging van zorgverleners.

Zorgverleners die zich al anderhalf jaar het snot voor de ogen werken. Die moesten strijden voor het recht op goede beschermingsmiddelen. Ook toen er nog helemaal geen vaccinatie beschikbaar was en kwetsbare en oudere mensen massaal verpleegd moesten worden. Zorgverleners die graag met voorrang gevaccineerd wilden worden, maar waarvan een groot deel achteraan moest aansluiten. Zorgverleners die nog steeds geen vakantie kunnen opnemen. Die de werkdruk zien toenemen en met angst en beven de volgende persconferentie tegemoet zien. En dan hebben we het nog niet eens over de trage en inconsequente toekenning van een bonus en om het uitblijven van meer salaris. Achteraan in de rij komen ze.

Vooraan in de rij

Maar die zorgverleners mogen nu vooraan in de rij als het gaat om het opgeven van hun privacy? Wij vermoeden op basis van onze ervaringen in de sector dat meer dan 90 procent van de zorgprofessionals inmiddels is gevaccineerd. Voor welk probleem is deze registratie dan een oplossing?

De bedrijfsarts kan de werkgever – binnen de huidige regelgeving – wel degelijk informeren over bijvoorbeeld de vaccinatiegraad van een bepaalde afdeling. Zodat de werkgever daarover in gesprek kan gaan, gewoon, als volwassen mensen onder elkaar.

Veilige werkplek

En wat te denken van de patiënten en bezoekers: zouden die voor binnenkomst niet eerst getest kunnen worden om de zorgverleners te beschermen? Zou dat niet veel meer zoden aan de dijk zetten?

Corona werpt dilemma’s op en polariseert. Daar is niemand mee geholpen. Door het vraagstuk rond de veilige werkplek uit te vergroten en grondrechten onderwerp te maken van een belangenafweging tussen werkgevers en werknemers, maken we de dilemma’s alleen maar groter.

Niet in de laatste plaats doordat zorgprofessionals het spuugzat zijn en de sector nu al massaal verlaten. We begonnen met applaus, we zakten af naar pijnlijke discussies over bonussen en meer geld voor de zorg dat er niet kwam, naar nu een regelrechte belediging van al die mensen die we vorig jaar nog als helden beschouwden.

Helden

De helden in de zorg zijn nog steeds hard nodig. We zouden ze op handen moeten dragen, er alles aan moeten doen om hun werkdruk te verminderen en ze veel beter moeten waarderen. Onze grootste zorg zou moeten zijn hoe we jonge mensen in de zorg binnenhalen en hoe we al die jonge en ervaren krachten voor deze sector behouden.

In de weging van het kabinet over hoe om te gaan met de privacyrechten van werknemers ga ik ervan uit dat dat ze onze argumenten stevig meewegen. Onze zorgverleners hebben er recht op.

Kitty Jong is vicevoorzitter FNV.

Meer over