Opinie

Opinie: Te veel cultuurstudenten? We hebben de kunsten juist hard nodig

Bij opleidingen in kunst en cultuur gaat het om zo veel meer dan een baan in die sector, betoogt choreograaf Pieter de Ruiter. Ze leren ook andere vaardigheden en zullen het vuurtje doorgeven.

Open dag van Rotterdamse Dansacademie. Beeld ANP
Open dag van Rotterdamse Dansacademie.Beeld ANP

‘Je kunt niet alles worden wat je wilt’, betoogde Rosalie Bouwman. Ze pleit ervoor dat kunstopleidingen minder studenten aannemen, omdat velen van hen niet in de cultuursector werk zullen kunnen vinden. Als choreograaf en producent van dans- en theatervoorstellingen, en tijdens de vele bijeenkomsten over kunst & cultuur die ik de laatste jaren heb bezocht, heb ik het vaak gehoord: in Nederland zou een overaanbod bestaan van alles wat te maken heeft met kunst.

Lege theaterzalen en niet bezochte tentoonstellingen zijn onderdeel van het apocalyptische beeld dat ons door locatiedirecteuren en beleidsmakers wordt voorgehouden. Daarnaast krijgt ook het kunstonderwijs er regelmatig van langs. Er worden te veel kunstenaars opgeleid en de afgestudeerden zijn gedoemd tot een leven als werkeloze. Bovendien wordt gesteld dat Nederland niet genoeg talent heeft om het aanbod, vooral in het hoger beroepsonderwijs, te rechtvaardigen.

Een aantal jaren geleden zijn er mogelijkheden gecreëerd om kunstopleidingen op mbo-niveau te volgen: middelbaar beroepsonderwijs. ‘Waar kom je als pas afgestudeerde terecht?’, werd er tijdens een discussie over ‘Het Oordeel van de Expert in de Kunsten’ gevraagd. Het niveau dat een mbo aflevert zou dusdanig laag zijn dat de studenten nooit de concurrentie aan kunnen met de afgestudeerden van de hbo-opleidingen. En die hebben al problemen om na hun studie werk te vinden, zo wordt ons voorgesteld. Bovendien geef je studenten en ouders valse hoop en leid je mensen op als werkloze door het leven te gaan.

Dat schooljaar was ik aangesteld als choreografiecoach op de mbo-opleiding Creatief & Cultureel op het ROC Amsterdam. Het is een opleiding waar urban dance belangrijk is en veel jonge mensen uit migrantenfamilies op afkomen, gezinnen waar vaak een bovengemiddelde werkloosheid is. Ik moest wennen aan het idee van een mbo-kunstopleiding. Als je echt talent hebt, probeer je op hbo te komen, dacht ik eerst. Maar ik ontdekte dat het toch genuanceerder in elkaar zit.

Discipline

De studenten die naar deze mbo-opleiding komen hebben een enorme passie voor urban dance. Die passie drijft hen en ze krijgen de kans daar iets constructiefs mee te doen. En passant ontwikkelen ze discipline, leren wat het betekent ergens helemaal voor te gaan, om samen te werken, daar verantwoording voor te nemen, van niets iets te maken en wat ze begonnen zijn, af te maken.

En ze pikken ook nog taal-, reken-, geschiedenisles en meer mee. Ze worden onderwezen over kunst & cultuur en als ze van de opleiding afkomen, hebben ze voor een publiek op het toneel gestaan, een boek gelezen en zijn in algemene zin verder ontwikkeld dan toen ze begonnen. Iets dat niet vanzelfsprekend is. Soms zijn ze de enige in de familie met een opleiding voorbij vmbo.

Ik weet het: Nederland heeft juist op mbo-niveau zo’n behoefte aan technisch geschoolde mensen. Waarom dan investeren in mensen die je opleidt voor een vak waar geen droog brood in te verdienen valt?

Vergrote kansen

Maar de vraag of de afgestudeerden van een kunstopleiding nou werk vinden in de discipline waarvoor ze gestudeerd hebben of niet, is niet de belangrijkste vraag. Belangrijker is het dat door het volgen van de opleiding hun kansen in de maatschappij wel degelijk zijn vergroot. Sommige van de leerlingen die ik nu nog steeds volg stroomden door naar het hbo. Anderen zijn terecht gekomen in de zorg of in de kinderopvang, werken met amateurgezelschappen of geven kinderen les in diverse stijlen urban dance.

Weer anderen maakten de overstap naar een studie economie of techniek. In ieder geval hebben ze op een intensieve manier kennisgenomen van kunst & cultuur en zullen waarschijnlijk een heel goed publiek worden. Ze zullen kaartjes voor voorstellingen kopen en zich op vele manieren bezighouden met kunst en cultuur. Ze zullen hun familie en kinderen met hun passie aansteken en zo zal het vuurtje verder gaan.

Pieter de Ruiter is choreograaf en producent van dans- en theatervoorstellingen.

Meer over