Opinie

Opinie: stop met het wegzetten van houtstokers als asociale onruststokers

Zet houtstokers niet weg als stel criminelen, want bij een verantwoord gebruik van goede houtkachels is er weinig overlast voor de omgeving, betoogt Ed de Jong.

Familie bijeen rond de houtkachel. Beeld Hollandse Hoogte / Bert Verhoeff
Familie bijeen rond de houtkachel.Beeld Hollandse Hoogte / Bert Verhoeff

Hoe voelt het om continu weggezet te worden als crimineel? Alle houtstokers worden volkomen ongenuanceerd door de media weggezet als asociale onruststokers. Linkse thema’s worden daarbij op één hoop gegooid: foei industrie, diesels en houtstook. Alsof we killers in hoogsteigen persoon zijn.

Geen enkele nuance, geen raadpleging van de honderdduizenden tevreden buren van een houtkachelbezitter die nooit iets ruiken of zien. Juist. En daar zijn wij als houtstokers helemaal klaar mee. De hetze richting goedwillende houtstokers moet stoppen.

Natuurlijk, wij sluiten onze ogen niet voor de dingen die fout gaan bij stokers die aanklungelen. Mensen die hun houtkachel gebruiken als allesbrander, met nat hout of geïmpregneerde schuttingdelen. Of mensen die stoken in oude haarden, open haarden, haarden zonder ecodesign-label, mensen die hun schoorsteen niet vegen en ga zo maar door. Onze boosheid zit ‘m erin dat het overgrote deel van de Nederlandse stokers bewust en verantwoord stookt, maar in de media gitzwart wordt afgeschilderd. Niet één keer, maar structureel.

Schone Lucht Akkoord

Zo kopte de Volkskrant afgelopen donderdag: ‘Houtkachels worden buiten schot gehouden bij aanpak luchtvervuiling’ (Ten eerste, 4 februari). In het artikel wordt gesteld dat gemeentes zich beperkt weten in de handhaving van luchtvervuiling door houtkachels en houthaarden. Aanleiding voor de handhaving is het Schone Lucht Akkoord, dat ook wij van harte toejuichen. Een akkoord met als doel luchtvervuiling tegen te gaan. In het artikel wordt gesteld dat luchtvervuiling het leven van een Nederlander gemiddeld verkort met één jaar, volgens het RIVM. Kachels en haarden nemen ‘meer dan 10 procent’ van die verloren tijd voor hun rekening.

Simpel gezegd: het gaat om 36,5 dagen op een mensenleven. Dit lijkt een aanname, althans onderzoek dat deze cijfers onderbouwt is ons niet bekend. Het is discutabel om op die manier een groep mensen weg te zetten als verkapte moordenaars. Wij willen ook schone lucht en doen alles om onnodige rook- en geuroverlast te voorkomen. Met droog hout stoken, in een gesloten systeem, met goed geveegde schoorsteen en volgens de Zwitserse methode (boven aansteken en naar beneden laten branden). Die tips delen we graag.

Daar komt nog iets bij. De registratie van houtrookklachten loopt via de GGD. Klagers kunnen zich daar melden bij overlast van houtrook. Tot de grote frustratie van verantwoorde stokers worden alle rookklachten op één hoop gegooid. Barbecues, vuurkorven, zelfgebouwde buitenkachels. Iedereen die een klein beetje ervaring heeft met stoken, weet dat een vuurkorf lastiger te stoken is dan een gesloten houtkachel in de woonkamer. Beide geven warmte, dat klopt. Alleen is de verbranding in een vuurkorf altijd onvolledig (lagere temperatuur), met als gevolg meer rook en dus ook meer overlast. Voor de stoker zelf, en voor zijn of haar omgeving. Met andere woorden: buiten stoken en binnen stoken zijn twee totaal verschillende dingen.

Petitie

Daarom zijn we een petitie begonnen om verantwoorde en bewuste stokers een stem te geven. In een paar weken tijd hebben meer dan 15 duizend stokers die petitie ondertekend. Laat ons verantwoord stoken, is de boodschap. De petitie vormt een mooie steun in de rug voor gemeenten die het wél begrijpen. Neem Rotterdam: die gemeente start een campagne om verantwoord te stoken en elkaar daar op aan te spreken. Met tips en campagnemateriaal om elkaar scherp te houden.

En onze oproep aan de media: bied een platform voor de juiste nuance. Houd op met polariseren. Houd op om houtstokers structureel weg te zetten als criminelen. Dat is volstrekt ten onrechte.

Ed de Jong is voorzitter van consumentenstichting de Groene Stoker.

De vrijstaande kachel is in opmars

Houtkachels en open haarden zijn populair bij de Nederlander. Volgens het CBS heeft ongeveer 1 op de 8 huishoudens er eentje thuis staan, wat ruim een miljoen installaties betekent. Samen zorgen die voor ruim 11 procent van de totale uitstoot aan fijnstof, aldus een rapport in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Duidelijk is dat de vrijstaande houtkachel in opmars is en de open haard juist op de terugtocht. Consumenten zouden eerder kiezen voor de grotere productie van warmte, in plaats van de romantische sfeer die uitgaat van een openhaardvuur.

De productie van warmte van particuliere houtkachels en open haarden bedraagt 19 PJ (petajoule) per jaar volgens het CBS. Dat is zo’n 5 procent van het totale energieverbruik van huishoudens. In de statistieken telt deze warmte mee als duurzame energie uit biomassa, al is dat laatste omstreden.

Vooral uitstoot van fijnstof is schadelijk

Bij houtverbranding komen veel verschillende stoffen vrij, zoals fijnstof en koolmonoxide, schrijft het RIVM op zijn website. Volgens het kennisinstituut zijn de resultaten van onderzoeken naar het effect van houtkachels op de gezondheid, niet helemaal eenduidig. Bovendien zijn er verschillende soorten houtkachels. Maar wél is vastgesteld dat fijnstof bij bepaalde concentraties schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Daarom stelt het RIVM dat het beter is de uitstoot van fijnstof zoveel mogelijk te beperken, ongeacht de bron van dat fijnstof. Dat geldt dus ook voor houtkachels.

Volgens het Longfonds geven jaarlijks zo’n 750 duizend van de in totaal 1,2 miljoen mensen met een longziekte aan regelmatig benauwd te zijn door houtrook. ‘Ze zijn kortademig, krijgen astma-aanvallen, kunnen nauwelijks hun huis uit, hebben geen sociaal leven meer’, aldus directeur Michael Rutgers op de website. ‘Er zijn genoeg alternatieven om je huis warm te krijgen.’

Meer over