OpinieWim van Boxtel

Opinie: Stop het gedram over achterstanden en geef leerlingen rustig de tijd

Het door minister Slob voorgestelde herstelplan voor het onderwijs is onverstandig, oneerlijk voor leerlingen en bevat weinig realiteitswaarde, betoogt Wim van Boxtel.

Leerling doet thuisonderwijs. Beeld HH / Linda Bouritius
Leerling doet thuisonderwijs.Beeld HH / Linda Bouritius

Een week geleden kondigde minister Slob een nationaal programma voor het onderwijs na corona aan. Bij de lancering van het plan gaf hij aan ‘alles uit de kast te willen trekken om de achterstanden in te lopen’. Vermoedelijk bedoeld ter morele ondersteuning. Om de leerlingen in den lande, hun ouders en onderwijsgevend Nederland gerust te stellen. En vermoedelijk zal het uitgesproken voornemen gepaard gaan met een zak geld om al die extra vaklessen, bijlessen en zomerscholen mogelijk te maken. Een krachtig signaal, zal de minister gedacht hebben, iedereen tevreden!

Geen betweter

Er bestaat genoeg cynisme in het onderwijs en ik wil geen roeptoeterende betweter aan de beleidsmatige zijlijn zijn. Maar het moet me van het hart: ik vind het voornoemde plan van de minister onverstandig, oneerlijk voor leerlingen en weinig realiteitswaarde bevatten. Natuurlijk, niemand van ons is schuldig aan de huidige catastrofale omstandigheden. Jongeren, die geen enkele invloed hebben op het gevoerde beleid, misschien nog wel het minst van allen.

Natuurlijk, leerlingen zullen zeker gebruik, of misbruik, van de situatie hebben gemaakt. Stiekem gamen tijdens de onlineles of rustig doorgaan met netflixen, het zal gebeurd zijn en nog steeds gebeuren. Maar wie uit het onderwijs herinnert zich niet de eeuwig terugkerende verhalen uit ‘het oude normaal’ aan de koffietafel over leerlingen die hun boeken vergeten, hun huiswerk niet maken, niet opletten, door de uitleg heen praten?

Wie heeft bedacht dat deze lastige maar o zo verrukkelijke strijd met de leerling in het onderwijs op afstand ineens beslecht zou zijn? Natuurlijk hebben leerlingen achterstanden in hun kennen en kunnen opgelopen. Maar is dat hun te verwijten? Hebben zij de scholen in twee opeenvolgende schooljaren gesloten? En leggen we dan nu de rekening bij diezelfde onschuldigen neer met de boodschap dat zij in de zomervakantie of gedurende het komende schooljaar keihard zullen moeten werken om de ‘achterstanden’ in te lopen?

Gat in de romp

Vanuit de praktijk kan ik zeggen: er wordt in het onderwijs reeds keihard gewerkt. Door leraren, ondersteuners, roostermakers, schoolleiders. En zeker ook door leerlingen. Iedereen doet zijn best om het schip drijvende te houden maar zonder de essentiële basisvoorwaarde voor ontwikkelen en leren, écht contact hebben met elkaar, is het schip nauwelijks te besturen en slaat elke dag van lockdown een nieuw gat in de romp.

In de Volkskrant werd onlangs nog geschreven over het ervaren ongeluk van jongeren. Het voortdurend hameren op het volhouden van het tempo en gelijktijdig alle achterstanden inlopen maakt de situatie er niet beter op.

Gezond verstand

Daarom doe ik bij dezen graag een dringend beroep op het gezond verstand en het inlevend vermogen van onze minister: stop met het gedram wat betreft het inhalen van achterstanden en neem het dappere besluit om dit jaar de inspectiecriteria van rendementen en snelheden buiten spel te zetten.

Stop met de termen bevorderen en doubleren, maar gun alle leerlingen in het Nederlandse onderwijs met ingang van het komende schooljaar een herstart. Een herstart die evenzo goed in het huidige leerjaar kan beginnen als in het volgende leerjaar: leraren zijn zonder meer in staat om samen met de leerling en zijn of haar ouders goed in te schatten waar de leerling het komende schooljaar, onder het gesternte van het oude normaal, het meest tot bloei zal komen.

Persconferentie

Natuurlijk moet Mark Rutte dit voornemen in een persconferentie aankondigen en om hem in deze drukke tijd wat werk te besparen, heb ik de tekst vast geschreven:

‘Lieve leerlingen van Nederland. We kijken terug op een ongekend zwaar jaar. Voor ons volwassenen, maar zeker ook voor jullie, aangezien jullie in de meest kwetsbare fase van je leven werden overgeleverd aan onzekerheid en eenzaamheid. Jullie zijn onze toekomst en we koesteren jullie.

En daarom nemen we het volgende besluit. In schooljaar 2021-2022 maken we een nationale herstart. Misschien maak jij die in het volgende leerjaar, maar de kans is aanzienlijk dat je in het huidige jaar een herstart maakt. En dat is niet erg. Onderwijs gaat immers om duurzaam ontwikkelen, om rijpen, om het vergaren van leervaardigheden voor de rest van je leven en wij gunnen jullie de tijd die je daarvoor nodig hebt. Je hebt geen achterstand, je hebt wel te weinig tijd gekregen. En die krijg je nu van ons terug. Het wordt een prachtig jaar.’

Wim van Boxtel is rector van het Murmellius Gymnasium in Alkmaar.

Meer over