Opinie

Opinie: Mandaat Mariëtte Hamer moet ook gaan over ander geweld tegen vrouwen

Mooi dat er eindelijk een regeringscommissaris tegen seksueel wangedrag en seksueel geweld is, maar zet nu ook de stap naar bestraffing van partner- en psychologisch geweld, zoals het Verdrag van Istanbul eist.

Ine Avontuur
De nieuwe regeringscommissaris Mariëtte Hamer seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld is benoemd voor drie jaar. Beeld Freek van den Bergh
De nieuwe regeringscommissaris Mariëtte Hamer seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld is benoemd voor drie jaar.Beeld Freek van den Bergh

Naar aanleiding van de affaires rond seksueel grensoverschrijdend gedrag bij The Voice of Holland, Ajax, PvdA en VPRO is Mariëtte Hamer voor een periode van drie jaar benoemd tot regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Zij gaat gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen over de aanpak van deze problemen.

Het is een goede zaak dat deze benoeming heeft plaatsgevonden en het is te hopen dat dit er mede toe kan bijdragen dat seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag daadwerkelijk teruggedrongen kan worden. Tegelijkertijd is het een gemiste kans dat het mandaat van Hamer zich beperkt tot alleen seksueel geweld. Hopelijk kan dit nog worden uitgebreid, want seksueel geweld is helaas niet de enige vorm van gender-gerelateerd geweld tegen vrouwen dat tot op heden wordt miskend.

Wijdverbreide misvatting

Partnergeweld, dat evenzeer meestal van mannen naar vrouwen is gericht, blijft bijna volledig onder de radar, in het bijzonder bij echtscheiding. Er is een wijdverbreide misvatting in Nederland, ook onder professionals, dat ouders in een vechtscheiding niet meer of minder dan een stel ruziënde kleuters zijn. Ongeveer 20 procent van de scheidingen eindigt in een zogenaamde vechtscheiding.

Uit onderzoek in de VS, Australië en het VK blijkt dat maar liefst 40 tot 60 procent van deze hoog-conflictscheidingen een achtergrond heeft in (ex-)partnergeweld. Dat mag echter niet worden benoemd, want ouders moeten met elkaar gaan samenwerken in het belang van de kinderen.

In het Visiedocument Rechtspraak op (v)echtscheidingen, alsmede actieprogramma’s van de overheid als ‘Scheiden zonder schade’ en ‘Geweld hoort nergens thuis’ is namelijk vrijwel niets te vinden over (ex-)partnergeweld en de manier waarop daar in het kader van gezag en omgang mee omgegaan moet worden.

Als desondanks door slachtoffers (en hun advocaten) getracht wordt hier aandacht voor te vragen, wordt dit genegeerd of soms bot van de hand gewezen door jeugdhulpverleners, de Raad voor de Kinderbescherming of rechters. Niet de veiligheid van kinderen en volwassenen rond het kind staat voorop, maar samenwerking tussen ouders en gezamenlijk ouderschap, desnoods ten koste van de veiligheid van met name het volwassen slachtoffer (meestal de moeder).

Kritisch rapport

Op 1 maart 2016 trad voor Nederland het Verdrag van Istanbul in werking. Dit is een verdrag ter bestrijding van huiselijk geweld, waaronder ook ex-partnergeweld wordt begrepen en gendergerelateerd geweld tegen vrouwen.

In januari 2020 heeft het comité dat toezicht houdt op de naleving van het Verdrag van Istanbul, Grevio, een zeer kritisch rapport uitgebracht over Nederland. De kritiek betrof onder meer de te beperkte strafbaarstelling van seksueel geweld (het toestemmingsvereiste dat nu alsnog zal worden ingevoerd) en het feit dat (ex-)partnergeweld geen enkele rol speelt in beslissingen rond gezag en omgang.

Grevio heeft ook aanbevolen psychologisch geweld te onderzoeken, te vervolgen en effectief te bestraffen. Bij psychologisch geweld gaat het met name om een reeks van gedragingen die alles bij elkaar leiden tot dwang, controle of intimidatie, terwijl iedere gedraging op zichzelf niet strafbaar hoeft te zijn.

In andere landen is psychologisch geweld, vaak ook aangeduid met de therm coercive control, afzonderlijk opgenomen in de strafwet. Wij hebben geen specifieke strafbepaling. Dit type geweld zou mogelijk ook aan de orde kunnen zijn in de affaires die recentelijk aan het licht zijn gekomen, waarbij vervolging onder onze huidige strafwet erg lastig kan zijn.

Tekortkoming

Op grond van artikel 10 van het Verdrag van Istanbul moet er een nationaal coördinerend orgaan zijn dat toezicht houdt op de implementatie en naleving van dit verdrag. Nederland heeft tot op heden geen dergelijk coördinerend orgaan. Ook al een tekortkoming waarop Grevio had gewezen.

Dus: verruim het mandaat van Hamer naar alle vormen van geweld die vallen onder het Verdrag van Istanbul en maak serieus werk van alle vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en geweld tegen vrouwen.

Ine Avontuur is advocaat in Oosterhout.

Meer over