opiniebiomassa

Opinie: Maak einde aan belonen van houtkap op grote schaal

Nederlandse subsidies voor biomassa bedreigen Estse bossen en moeten meteen worden stopgezet, betogen Bert Kool en Fenna Swart.

Bos bij het Estse Tartu.Beeld Marlena Waldthausen

Afgelopen week ontving energiebedrijf Vattenfall (Nuon) een natuurvergunning voor de geplande biomassacentrale in Diemen, die de grootste in Nederland zal worden. Hoewel alle vergunningen nu binnen zijn en er aanspraak kan worden gemaakt op miljoenen aan overheidssubsidie, zijn er nog wat juridische beren op de weg. Daarom heeft Comité Schone Lucht Amsterdam, in samenwerking met milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB), beroep ingesteld.

Hierin geven zij aan dat de centrale te veel schadelijke stoffen gaat uitstoten, met grote negatieve gevolgen voor de omliggende natuur.

Dit voorbeeld is representatief voor de toenemende controverse rondom biomassa. Hetzelfde comité organiseerde daarom zaterdag de onlinedemonstratie ‘StopBiomassa’. Veel Nederlandse organisaties, zoals de Landelijke Federatie tegen Biomassa (FAB), MOB, Greenpeace, FossielvrijNL, Partij voor de Dieren en de SP, hebben zich achter dit initiatief geschaard.

Maar ook wetenschappers en buitenlandse organisaties hebben de oproep ondertekend om de miljardensubsidie van de Nederlandse overheid voor biomassa zo snel mogelijk te stoppen. Het meeste hout dat in de Nederlandse biomassacentrales verbrand moet worden is namelijk afkomstig uit het buitenland, met name uit de VS en de Baltische staten.

Estland

Van alle EU-landen wordt Estland het zwaarst getroffen: het land kent relatief de meeste houtkap. Er wordt 30 procent meer gekapt dan houdbaar is voor duurzaam beheerd bos. Begin deze maand heeft de Global Forest Coalition, een coalitie van meer dan honderd ngo’s uit 65 landen, Estlands ministerie van Klimaat ter verantwoording geroepen. De Estse regering heeft daarop beloofd dat er een ‘sociaal contract’ wordt opgesteld waarin ‘iedereen een stem zal hebben’. Maar intussen wordt de houtkap uitgebreid, ten koste van de biodiversiteits- en klimaatdoelstellingen.

De grootste houtproducent in Estland is Granuul Invest. Deze groep is, volgens eigen zeggen, ‘een onafhankelijke producent van duurzame energie in de Baltische Zee-regio en de grootste privé-eigenaar van bossen in Estland’. Graanul exporteert het hout via drie havens in Estland – Tallinn, Kunda en Pärnu – en via de grootste haven van Letland, Riga. Sinds 2016 bezit de groep een eigen schip, geregistreerd onder de vlag van Cyprus. Dit schip, de Imavere, is een ‘bulk carrier’ die 30 duizend ton pellets (houtkorrels) kan vervoeren. Het schip wordt dagelijks gevolgd door de FAB, om beter inzicht te krijgen in de hoeveelheden hout die naar West-Europa worden vervoerd. In het eerste kwartaal van 2020 werden al zeven ladingen van 30 duizend ton vervoerd naar Rotterdam, Immingham en Tyne. De aangroei van nieuw geplante bomen kan deze productie niet bijhouden.

Niet vooral ‘resthout’

Ook wordt duidelijk dat de Nederlandse biomassacentrales niet voornamelijk gebruik maken van ‘resthout uit eigen bossen’, zoals minister Eric Wiebes (Klimaat) nog steeds beweert. Zolang de overheidssubsidie op houtkap en verbranding doorgaat, blijft deze situatie voortduren, totdat er geen (oer)bossen meer over zijn.

Om tegemoet te komen aan alle kritiek verschuilt het Nederlandse kabinet zich al een jaar achter een aangekondigd ‘integraal duurzaamheidskader’. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de Sociaal-Economische Raad zijn gevraagd om hiervoor een advies op te stellen. Buitenlandse natuurorganisaties hebben onlangs een oproep gedaan aan het PBL om ook buitenlandse praktijkrapportages te betrekken bij hun onderzoek. Of dit ook gebeurd is, zal moeten blijken wanneer het advies binnenkort opgeleverd wordt.

Wij vrezen in elk geval dat de uitkomst al vaststaat en dat het advies niet verder zal reiken dan de bekende promotiepraatjes van de biomassa-industrie. Terwijl intussen scheepsladingen vol bos uit Estland in de houtovens verdwijnen. Stop dus met de subsidie op biomassa, per direct.

Bert Kool is chemisch technoloog. Fenna Swart is voorzitter van Comité Schone Lucht.

Meer over