Opinie

Opinie: Kan een dierenarts straks de blaasontsteking van uw hond, kat of paard nog wel behandelen?

Antibiotica voor dieren gaan in de ban, als een motie van de Groenen deze week wordt aangenomen in het Europees Parlement. Dit zal het dierenwelzijn ernstig schaden, en onnodig, omdat het huidige, verstandige beleid antibiotica bij dieren al sterk inperkt.

Een kat wordt onderzocht door een dierenarts.  Beeld Jiri Buller
Een kat wordt onderzocht door een dierenarts.Beeld Jiri Buller

Dieren worden soms ziek, net als mensen. Blaasontsteking, longontsteking, oorontsteking, vervelende infecties waarvan het dier veel last kan hebben. Soms zijn medicijnen nodig, bijvoorbeeld antibiotica als het een bacteriële infectie betreft. Maar net als bij mensen gaat de infectie niet altijd over bij de eerste kuur. Dat kan komen door resistente bacteriën en de dierenarts moet dan een ander type antibiotica voorschrijven om de infectie te kunnen behandelen. Op dit moment zijn die andere types antibiotica nog beschikbaar voor dieren. De vraag is of dat zo blijft.

Deze week stemt het Europees Parlement over een motie van de Europese Groenen waarin wordt voorgesteld om de meeste typen antibiotica voortaan enkel bij mensen te gebruiken. Dierenartsen beschikken dan nog slechts over een zeer beperkt aantal typen antibiotica om zieke dieren te behandelen. Ongeacht of dit honden, katten, koeien, varkens, kippen, paarden of andere diersoorten betreft. Daarmee komen zowel diergezondheid als dierenwelzijn in gevaar.

Resistentie

Antibioticumresistentie is een belangrijk en wereldwijd probleem. Door onverantwoord en overmatig gebruik van antibiotica bij mens en dier zal het aantal resistente bacteriën toenemen. We weten dat een klein deel van resistente bacteriën die in dieren ontstaan ook bij mensen terecht kan komen, bijvoorbeeld door het knuffelen van uw hond, kat of paard. Nederlands onderzoek heeft aangetoond dat de overdracht van resistente bacteriën van dier naar mens veel minder vaak voorkomt dan voorheen werd aangenomen. Ook zijn de gevolgen van antibioticumresistentie bij mensen in Nederland nog steeds zeer beperkt. Om deze relatief gunstige situatie te behouden, is het belangrijk om antibiotica zo restrictief mogelijk te gebruiken bij mens en dier.

Nederland is een van de voorlopers met de aanpak – en daarmee vermindering – van het antibioticumgebruik bij dieren. Daardoor is niet alleen het antibioticumgebruik bij dieren met 70 procent gedaald, maar tevens het aantal resistente bacteriën bij dieren afgenomen.

Ook in andere landen is steeds meer aandacht voor dit probleem en in januari 2019 is nieuwe EU-regelgeving gepubliceerd. Deze regelgeving zorgt voor een geharmoniseerde aanpak in de Europese Unie. Het uitgangspunt is verantwoord en restrictief gebruik van antibiotica bij dieren. Zo zal het preventief (ter voorkoming van ziekten) gebruik van antibiotica worden beperkt en worden alle lidstaten verplicht om het gebruik van alle antibiotica bij dieren in kaart te brengen.

Rangschikken antibiotica

Daarnaast zijn deskundigen vanuit de humane en veterinaire gezondheidszorg samen aan tafel geschoven om antibiotica te rangschikken op basis van hun belang voor de volksgezondheid. In deze rangschikking is een aantal antibiotica aangewezen dat enkel mag worden gebruikt bij mensen en niet meer bij dieren. Voor een aantal andere ‘kritische’ antibiotica is geadviseerd om deze alleen onder strenge voorwaarden bij dieren te gebruiken.

Deze rangschikking zorgt ervoor dat artsen én dierenartsen voldoende effectieve mogelijkheden houden om bacteriële infecties bij hun patiënten te behandelen.

De motie die Martin Häusling van de Europese Groenen nu heeft opgesteld en waarover het Europees Parlement deze week gaat stemmen, wil nog veel verder gaan dan de nieuwe EU- regelgeving door het gebruik van álle ‘kritische’ antibiotica voor alle diersoorten te verbieden. Daarmee kunnen dierenartsen de zorg niet meer bieden die het dier nodig heeft. Het welzijn en de diergezondheid komen daardoor in de knel. Een motie met grote gevolgen voor uw trouwe huisdier.

Els Broens, veterinair microbioloog, Universiteit Utrecht.

Marc Bonten, hoogleraar Moleculaire Epidemiologie van Infectieziekten, UMC Utrecht.

Inge van Geijlswijk, ziekenhuisapotheker-klinisch farmacoloog, Universiteit Utrecht.

Jobke van Hout, senior onderzoeker en dierenarts, Royal GD, Deventer.

Merel Langelaar, hoogleraar Policy and Impact in Veterinary Medicine, Universiteit Utrecht.

Jan Kluytmans, hoogleraar Epidemiologie van Zorggerelateerde Infecties, UMC Utrecht.

Dik Mevius, emeritus-hoogleraar Antimicrobiële Resistentie, Universiteit Utrecht.

Andreas Voss, hoogleraar Infectiepreventie Radboudumc, Nijmegen.

Jaap Wagenaar, hoogleraar Klinische Infectiologie, Universiteit Utrecht.

Meer over