Opinieuitvoering Klimaatakkoord

Opinie: Kabinet, de burger wil écht meepraten over klimaat

Organiseer een nationaal burgerberaad over het klimaat, schrijven Jelmer Mommers en Eva Rovers namens een groep Nederlanders. Hiermee kan de politiek beroep doen op de kennis, creativiteit en het verantwoordelijkheidsgevoel van burgers. 

Klimaatactivisten tijdens een betoging op het Museumplein in Amsterdam in september 2020.Beeld Getty Images

Klimaatverandering stelt Nederland voor een gigantische uitdaging. Van levensverwachting tot bnp en koopkracht: geen aspect van onze economie dat niet door klimaatopwarming wordt geraakt. En geen mens aan wie de ingrijpende duurzame transitie van wonen, voedsel, mobiliteit, energie en industrie voorbij gaat. Dit gaat over ons allemaal. Wat als de tandartsassistent, de bakker en de bankier ook zélf meebeslissen over de oplossingen?

Dat is nu nog niet het geval: de transitie is nog geen gedeeld project van alle Nederlanders. Lang niet iedereen voelt zich vertegenwoordigd door de ruim honderd partijen en organisaties die in juni 2019 het Klimaatakkoord sloten. Dus ontbreekt het vaak aan draagvlak, met name waar maatregelen mensen direct in hun straat en in hun woning treffen. Veel mensen voelen zich niet gehoord.

In het Klimaatakkoord staan bovendien onvoldoende maatregelen om de uitstoot in 2030 te halveren zoals in Parijs is afgesproken, zo berekende het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het akkoord is volgens het PBL ook ‘niet op alle onderdelen voldoende concreet’. En sommige eerder gemaakte plannen blijken nu in de praktijk niet te werken.

Dwarsdoorsnede

Een nationaal burgerberaad over het klimaat biedt uitkomst: dat helpt de politiek door de kennis, creativiteit en het verantwoordelijkheidsgevoel van burgers aan te boren. In zo’n beraad kan een dwarsdoorsnede van de samenleving serieus meepraten over de uitvoering van het Klimaatakkoord. Nederlanders, wat stellen jullie voor? Hoe gaan we de transitie realiseren? En hoe verdelen we de kosten en de baten over burgers, mkb en multinationals?

Een nationaal burgerberaad geeft gewone mensen echte verantwoordelijkheid. Het is geen referendum en ook geen veredelde inspraakavond. Het komt niet in plaats van lokale burgerparticipatie, maar als aanvulling daarop. Het maakt de ‘Haagse tekentafels’ niet overbodig, maar vult die aan en vergroot de kans op een succesvolle transitie. Een burgerberaad kan onder deze voorwaarden slagen:

- Het kabinet geeft burgers een mandaat om voorstellen te doen die verdere CO2-reductie realiseren. Het kabinet belooft de aanbevelingen van de burgers serieus te nemen en aan de Kamer voor te leggen. Het parlement kan aanbevelingen afwijzen, maar moet dan duidelijk uitleggen waarom.

- De deelnemers aan het burgerberaad worden door loting geselecteerd en vormen een eerlijke afspiegeling van de Nederlandse samenleving. In ruil voor hun inspanningen gedurende een aantal weekenden, krijgen zij een dagvergoeding.

- Het burgerberaad wordt opgezet en begeleid door een onafhankelijke partij. De deelnemers krijgen informatie van experts en belanghebbenden en nodigen zelf sprekers uit om meer kennis te verzamelen. De overleggen zijn - bijvoorbeeld via livestreams - door de gehele bevolking te volgen (transparantie).

- Het nationale burgerberaad is geen vervanging van de  parlementaire democratie, maar een verrijking ervan. Het bouwt verder op bestaand (voorgenomen) beleid en op de talrijke burgerinitiatieven om ons land te vergroenen. Het Klimaatakkoord is uitgangspunt en gids.

Vertrouwen

Dit idee vraagt vertrouwen van de politiek in burgers (dat zij met goede voorstellen komen) en van burgers in de politiek (dat zij die voorstellen serieus neemt). De potentiële winst ligt niet alleen in nieuwe maatregelen, maar ook in groter draagvlak voor klimaatbeleid, omdat een representatieve groep burgers daarbij betrokken is geweest. In eerdere burgerberaden in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bleek dat hele verschillende mensen het over dezelfde oplossingen eens kunnen worden. Want hoezeer we soms ook van mening verschillen (over wat de beste voetbalclub is, wie The Voice moet winnen, en wie de verkiezingen): bijna iedereen hecht belang aan een gezonde, fijne leefomgeving.

Dit is kortom dé manier om polarisatie over klimaatbeleid tegen te gaan en de democratie te versterken. Ed Nijpels, voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord, sprak daarom zijn steun al uit. Wij roepen het kabinet op nog vóór de verkiezingen te onderzoeken hoe dit burgerberaad georganiseerd kan worden. Een nieuw kabinet kan burgers dan eindelijk serieuze inspraak geven over de verduurzaming van Nederland.

Jelmer Mommers (journalist) en Eva Rovers (schrijver)

Deze oproep wordt gesteund door mensen uit alle geledingen van de samenleving. Ondertekenaars (op alfabetische volgorde):

Tom de Boer (advocaat), Floris Bernard (developer), Rutger Bregman (journalist), Lysandro Cicilia (kapper), Yahaira Gezius (programmamaker), Bram Groeneveld (audiovisueel technicus), Sultan Gün (juriste), Maria van der Heijden (MVO Nederland), Thiëmo Heilbron (ecoloog en ondernemer), Elise Heintz (kraamverzorgster), Murat Isik (schrijver), Helga van Leur (meteorologe en televisiepresentatrice), Marjan Minnesma (Urgenda) Hooman Nassimi (sociaal ondernemer), Feben Ogbemichael (restauranteigenaresse), Thekla Reuten (actrice), David Van Reybrouck (cultuurhistoricus), Ruud Rijnders (baliemedewerker tandartspraktijk), Daan Roovers (filosoof), Tessa Scholten (student), Marina Schuit (beleidsadviseur), Jeroen Smit (journalist), Vera Veltman (onderwijsassistent), Bennie van Vliet (politieagent) en Tommy Wieringa (schrijver)

Initiatiefnemers van dit pleidooi: Roebyem Anders (sociaal ondernemer), Matthea de Jong (Warming Up), Ellen Maassen (BoerBurgerDialoog), Mirjam de Pagter (G1000), Jelmer Mommers en Eva Rovers. 

Meer over