Opinie

Opinie: Geen pijn lijden is voor een insect net zo waardevol als voor een dier of een mens

Worden straks insectenfabrieken naast de verfoeide megastallen voor varkens, koeien en kippen gebouwd? Laten we op tijd erkennen dat ook de insectenkweek een onwenselijke tak van de bio-industrie is.

Bart Kuijer
Een vlieg. Enorme aantallen insecten, vooral zwarte soldaatvliegen, worden vetgemest en vermalen tot veevoer. Beeld ANP / Mauritius Images
Een vlieg. Enorme aantallen insecten, vooral zwarte soldaatvliegen, worden vetgemest en vermalen tot veevoer.Beeld ANP / Mauritius Images

De intensieve veehouderij is moordend voor dieren, milieu en klimaat, dus het is terecht dat we die industrie afbouwen. De overheid draagt daar ook eindelijk aan bij, door langzaamaan de eiwittransitie te faciliteren. Tegelijkertijd ondersteunt de overheid óók de ontwikkeling van een nieuwe sector, waarmee juist méér dieren worden gedegradeerd tot productiemiddelen voor vlees en zuivel: de industriële kweek van insecten voor veevoer. Deze nieuwe tak van de bio-industrie is een uitbreiding van de desastreuze sector waar we al zo moeilijk van af komen.

Het is nog niet altijd aan de inhoud van onze boodschappenmandjes te zien, maar de meesten van ons zijn in principe tegen de intensieve veehouderij. We beseffen alsmaar beter dat het moreel niet oké is om dieren als voorwerpen te behandelen, en steeds meer mensen zien in dat het helemaal niet noodzakelijk is om dieren te eten.

Vanwege de klimaatcrisis is het extra relevant geworden om dierlijke eiwitten zoveel mogelijk te vervangen door plantaardig eten. Zelfs de overheid, die vaak achter de feiten aanloopt, voert nu beleid op deze eiwittransitie. Helaas gaat de overheid ook lijnrecht tegen de broodnodige eiwittransitie in, door volop te investeren in het kweken van insecten.

Nieuwe tak

De provincie Gelderland steekt meer dan een half miljoen euro subsidie in de ontwikkeling van een zo efficiënt mogelijk systeem en de provincie Brabant heeft vol trots al vele miljoenen geïnvesteerd in een grote insectenfabriek. Met geautomatiseerde systemen, waarmee immense hoeveelheden insecten worden gekweekt, wordt een nieuwe tak van de bio-industrie opgezet.

De Europese Unie heeft in 2001 het gebruik van dierlijke eiwitten als veevoer verboden vanwege BSE, beter bekend als ‘de gekkekoeienziekte’. Nu wordt dit stapsgewijs weer toegestaan. Enorme aantallen insecten, vooral zwarte soldaatvliegen, worden vetgemest en vermalen tot veevoer. Dit wordt vervolgens voorgeschoteld aan kippen, vissen en varkens, die uiteindelijk zelf in plastic bakjes in de supermarkten belanden.

Met deze ontwikkeling schieten we nog verder door in de onhoudbare bio-industrie. Jaarlijks worden in Nederland meer dan 600 miljoen kippen en zoogdieren gedood. Met de industriële insectenkweek komen daar zó veel gedode individuele dieren bij, dat het praktisch niet eens is te tellen.

Gelukkig wordt onder druk van de stikstofcrisis de krimp van de intensieve veehouderij eindelijk ingezet. Maar de noodzakelijke transitie naar meer plantaardige voeding wordt gesaboteerd door de dierlijke landbouwketen uit te breiden met insectenkweek. Worden er straks insectenfabrieken naast de verfoeide megastallen gebouwd?

Pijn

Een van de grondleggers van de Verlichting, René Descartes, beweerde nog dat dieren veredelde machines zijn, en daardoor geen pijn kunnen lijden. Maar gelukkig wordt de Verlichting gekenmerkt door een kritische grondhouding en ruimte voor nieuwe inzichten. Tegenwoordig wordt daardoor algemeen erkend dat de dieren, die nu nog in een moordtempo door de slachthuizen worden gejaagd, wel degelijk pijn lijden. Vorig jaar is nog eens bevestigd dat schaaldieren, zoals kreeften en krabben, lijden in kokend water. En zo is ook wetenschappelijk aangetoond dat insecten ook het vermogen hebben om pijn te lijden, en dat zij pijn willen voorkomen.

De liberale filosoof Jeremy Bentham besefte in de 18de eeuw al dat het bij de wettelijke bescherming van individuen niet gaat om het kunnen redeneren of praten, maar om het kunnen lijden. Dat mensen zich misschien niet kunnen voorstellen dat een vlieg pijn wil mijden, en wil overleven, is irrelevant voor de zwarte soldaatvliegen zelf. Geen pijn lijden is voor een insect net zo waardevol als voor een mens.

Voorkomen

We zitten al opgescheept met de immorele industrie waarin jaarlijks honderden miljoenen kuikens, varkens en kalfjes worden gedood. Het afbouwen van de veehouderij kost ontzettend veel geld, veel tijd, en een enkele ingereden provinciehuisdeur. Voorkomen is beter dan genezen, dus het minste dat we kunnen doen, is voorkomen dat deze sector nog verder uitbreidt met onnoemelijk veel meer gekwelde dieren. Laten we op tijd erkennen dat ook de insectenkweek een onwenselijke tak van de bio-industrie is.

Voormalig minister Sicco Mansholt waarschuwde in de jaren ’70 al tegen de desastreuze effecten, maar als een tovenaarsleerling kon hij de door hemzelf ingezette intensivering van de landbouw niet meer terugdraaien. Om deze fout niet te herhalen, moeten we verdere inbedding van insectenkweek in de vee-industrie voorkomen.

Nu steeds meer mensen beginnen in te zien dat we varkens en koeien niet als voorwerpen kunnen behandelen), is het een kwestie van tijd voor we algemeen accepteren dat insecten ook ‘gewoon’ dieren zijn, die het onwaardige leven in insectenfabrieken niet verdienen.

Bart Kuijer is fractievolger van Partij voor de Dieren Gelderland.

Meer over