OpinieAnouk Geenen

Opinie: Flitsbezorging is snel, goedkoop en idealiter ook nog duurzaam. Maar het maakt ook verslaafd en verwend

Flitsbezorging van boodschappen is een antwoord op de ‘Ik wil iets en ik wil het nu’-trend. Als krijsende kleuters trappen we zo uit luiheid in de neoliberale val.

Reclamebord voor Gorillas in Berlijn. Beeld AFP
Reclamebord voor Gorillas in Berlijn.Beeld AFP

Need. Order. Get. Dat is de filosofie van de razendsnel doorbrekende start-up Gorillas. Inmiddels op de voet gevolgd door Zapp, Flink en Getir. De premisse is simpel: binnen 10 minuten na je bestelling, staan je boodschappen op de stoep. En dat voor retail-prijzen, met bescheiden bezorgkosten van net geen twee euro. Wat is daarvoor nodig? Veel kleine magazijnen door de stad – zogenaamde clubhouses – en veel razendsnelle fietskoeriers – binnen het bedrijfsjargon bekend als riders, gekleed in stoere zwarte jackies.

Luc van Emmerik, manager bij Gorillas, legt uit: ‘Mensen kopen bij ons naast boodschappen, ook tijd.’ En dat is waar het allemaal om draait. Wie verlangt er niet naar een extra uur in de dag, nee, een extra dag in de week! En doe ook dan maar een extra week in het jaar, om bij te komen van al die andere weken. Tijd is een groot goed, en men komt altijd tijd tekort. Geen slimmere marketingstrategie dan ‘tijd’ aanbieden aan je consument.

Hoewel het pijlsnelle succes van de startup zeker te wijten is aan corona-tijden waarin werk en zorg gecombineerd moeten worden, heeft het ook wat paradoxaals. De lockdown heeft ons zeeën van tijd cadeau gedaan. Woon-werkverkeer is ingekort tot de reisafstand van bed naar bureau, sportclubs zijn dicht en wilde nachten in de club zijn niet meer dan vage herinneringen. Maar toch hebben we de tijd nodig die we kunnen winnen met het laten bezorgen van onze boodschappen. Mind you – Gorillas bestaat (nu nog) alleen in stadscentra, waar de AH-dichtheid gemiddeld hoger is dan de bakfiets-dichtheid.

Best handig

Maar oké, laten we deze service door de ogen van een prospective user bekijken: drukke tweeverdieners met twee kinderen die om de haverklap thuisgeschoold moeten worden omdat de juf een snotneus had. In die chaos is het best handig om tijd te sparen met je boodschappen. Of net twee tassen boodschappen naar huis gezeuld maar tóch die kokosmelk vergeten voor je Thaise curry? Geen zorgen, binnen tien minuten wordt ‘ie aan huis bezorgd en is je gerecht nog op tijd klaar.

Alles staat anno 2021 in het teken van efficiëntie. Hoe sneller, hoe beter. Het liefst ook nog goedkoper, én duurzamer als dat kan. Maar vooral sneller. Een vreemde gewaarwording, beseffende dat corona ons ook de rust van het onthaasten heeft doen onthullen.

Men kan zich ook afvragen of we hier daadwerkelijk te maken hebben met efficiëntie, of gemakzucht. Of liever: luiheid. Een recente reportage van Jeroen van Bergeijk laat zien dat de gebruiker niet perse de drukke tweeverdiener met kids is, of degene die nog één specifiek ingrediënt vergeten is. Nee, het is de student die ’s avonds nog een flesje wijn of een bak ijs wil, of de start-up kid die een banaantje bestelt voor extra brainpower in de ochtend. Nog wranger is de gewaarwording van Van Bergeijk dat zelfs mensen die naast een supermarkt wonen, gebruik maken van de flitsbezorger.

Verslaafden

De flitsbezorgers bieden ons ‘on-demand groceries’. Deze on-demand trend vermaakt ons allen tot krijsende kleuters die in de rij bij de kassa verwachten een van die kleurrijke chocolaatjes te krijgen. Instant gratification is waar we naar op zoek zijn: ik wil iets en ik wil het nu. We verworden tot verslaafden die op zoek zijn naar een directe fix. Need-Order-Get is het antwoord daarop.

We trappen vol in de neo-liberale val, en marketingafdelingen lachen zich stuk bij het aanzien van onze slaafse vingertjes die al swipend en tikkend op de telefoon een nieuwe bestelling invoeren – in die tijd die we sparen kunnen we toch maar weer mooi even tien minuten mediteren voor wat mentale rust.

Zoals Gorillas het zelf verwoordt: ‘What would happen if a company pops up and serves people with what they need when they need it?’ Technologie als de ultieme bediener van onze wensen en verlangens. Maar wie wordt hier door wie tot slaaf gemaakt?

Anouk Geenen is promotieonderzoeker socio-technische controverses aan de Universiteit Twente.

Meer over