Opinie

Opinie: Finland en Zweden lid van de Navo? Dan grenst Navo-grondgebied 1.300 kilometer lang aan Rusland – en ligt escalatie op de loer

Zullen de Navo-landen twee nieuwe Scandinavische leden welkom heten? De grens tussen Finland en Rusland is immers enorm lang, en met de dreigende taal uit het Kremlin is escalatie een reële mogelijkheid.

Maurits Chabot
Soldaten van de Finse Defensiekrachten staan op 22 maart van dit jaar in Noorwegen voor een raketlanceerinstallatie tijdens een internationale oefening genaamd Cold Response 22. Beeld AFP
Soldaten van de Finse Defensiekrachten staan op 22 maart van dit jaar in Noorwegen voor een raketlanceerinstallatie tijdens een internationale oefening genaamd Cold Response 22.Beeld AFP

Decennia koesterden Finland en Zweden hun neutraliteit. Maar sinds de aanval van Rusland op buurland Oekraïne is de publieke opinie in de twee Scandinavische landen omgeslagen. Sprak in 2021 nog slechts 21 procent van de Finnen zich uit voor lidmaatschap van de Navo, begin maart was dat gestegen tot ruim 60 procent.

Sanna Marin, premier van Finland, verwacht eind juni te beslissen over de vraag of Finland een officieel verzoek indient voor Navo-lidmaatschap. Een week later publiceerde het Finse ministerie van Defensie een rapport dat uiteenzette waarom de Russische invasie van Oekraïne een ‘fundamentele verandering’ betekent voor de regionale veiligheid, waarna het ministerie een stappenplan voor lidmaatschap van de Navo tot in detail uitwerkte. In Zweden is de animo voor de Navo iets minder groot, maar ook daar lijken de geesten rijp voor aansluiting bij het bondgenootschap – niet voor niets trok de Zweedse premier vorige week samen met Marin op en maakten ze hun afweging bekend op een gezamenlijke persconferentie.

Verwelkomen de Navo-landen de mogelijkheid van twee nieuwe, Scandinavische leden? De grens tussen Finland en Rusland bestrijkt immers meer dan 1.300 kilometer en uit het Kremlin klinkt al dreigende taal.

Politico

Elisabeth Braw, senior onderzoeker aan het American Enterprise Institute, schrijft in een spraakmakend opinieartikel op Politico dat lid worden van de Navo nog nooit zo eenvoudig was – om daar direct aan toe te voegen dat ‘Stockholm deze kans moet grijpen’. Volgens Braw zou het voor de Navo-lidstaten op hun beurt vanzelfsprekend moeten zijn dat ze de twee Scandinavische landen ‘ondubbelzinnig welkom’ heten.

Beide landen passen volgens het commentaar immers zowel qua inrichting van het politieke bestel als van de rechtsstaat bij de Navo, en zouden bovendien ‘militaire slagkracht aan de alliantie toevoegen’. Braw: ‘De geopolitieke broer en zus waren altijd al beter gepositioneerd dan bijvoorbeeld de Baltische staten, die ernstige twijfels en uitdagingen op het gebied van militaire paraatheid moesten overwinnen voordat ze tot het bondgenootschap konden worden toegelaten.’

Spanje: ABC

Het hoofdredactioneel commentaar van de Spaanse krant ABC slaat een kritischer toon aan. De krant benadrukt dat het Kremlin al lange tijd expliciete dreigementen uit om Finland en Zweden ervan te weerhouden lid te worden van de Navo. ‘Hun lidmaatschap zal beslist een politiek dilemma met zich meebrengen’, concludeert het commentaar. Bovendien constateert de krant een ander dilemma: ‘Het bondgenootschap heeft een ander standpunt (geen lidmaatschap op korte termijn, niet bespoedigen van eventuele aanvraag, red.) ingenomen ten aanzien van de wanhopige hulpkreten van Oekraïne – het land dat daadwerkelijk wordt aangevallen en dat geen vooruitzichten heeft om zich op korte termijn bij het bondgenootschap te voegen.’

Roemenië: Adevarul

De vooruitzichten voor de Europese veiligehid zijn zorgelijk, erkent ook de liberaal-linkse Roemeense krant Adevarul, die benadrukt dat Kremlin-functionarissen in zeer duidelijke bewoordingen waarschuwen dat lidmaatschap van Zweden en Finland ‘geen stabiliteit zal brengen op het Europese continent’ en ‘ernstige politieke en militaire gevolgen’ zou hebben. Adevarul meent dat ‘er een zeer serieuze mogelijkheid is dat Moskou een grootschalige offensieve zet zal ondernemen als de Navo-leiders deze zomer instemmen met een aanvraag voor lidmaatschap’.

Desalniettemin stelt Adevarul dat met name Finland een aanwinst zou zijn voor de Navo. Allereerst omdat Finland grote eigen militaire slagkracht heeft en ‘niet voortdurend om ieders hulp zou vragen’; de krant wijst er fijntjes op dat Finland vorig jaar 64 F-35’s bestelde en een goed georganiseerd en relatief groot leger ter beschikking heeft. Ten tweede zou toetreding van Finland tot de Navo een ‘historisch herstel’ zijn, waarmee een hoofdstuk wordt afgesloten dat begon op 30 november 1939, toen de Sovjet-Unie een paar maanden na haar oprichting Finland binnenviel, en in de decennia daarna Finland in een ‘neutrale bufferzone’ dwong.

Amerika: The New York Times

In Amerika is de toon optimistischer. De toetreding van Zweden en Finland zou volgens The New York Times allereerst het zoveelste bewijs zijn dat de oorlog van Poetin contraproductieve resultaten oplevert. ‘In plaats van het Oekraïense nationalisme te vernietigen, heeft hij het versterkt. In plaats van het trans-Atlantische bondgenootschap te verzwakken, heeft hij het verstevigd. In plaats van de Navo te verdelen en haar groei te blokkeren, heeft hij haar verenigd.’

Al is het volgens de krant geen verrassing dat de twee Scandinavische landen nu flirten met het Navo-lidmaatschap, hun uitgangspunten zijn niet identiek. ‘Finland overleefde de Koude Oorlog als een onafhankelijke en onbezette democratie door ijverig te streven naar neutraliteit, maar koos openlijk de kant van het Westen sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie, hoewel het, net als Zweden, een beleid voerde van militaire ongebondenheid.’ Finland maakt nu de weg vrij naar het Navo-lidmaatschap terwijl Zweden terughoudender is. NYT stelt: ‘Hoe ingewikkeld het Navo-lidmaatschap politiek ook is voor Zweden, het zou gevaarlijk zijn om buiten het bondgenootschap te blijven als Finland toetreedt, aangezien de twee landen elkaars nauwste defensiepartners zijn en samen oorlogsvoorbereidingen treffen.’

Amerika: The Washington Post

De Amerikaanse krant The Washington Post constateert in een hoofdredactioneel commentaar eerst koeltjes dat de Navo in feite puur gericht is op defensie, maar ‘in de geopolitieke verbeelding van president Vladimir Poetin steeds nadrukkelijker opdoemt als een dodelijke bedreiging voor Rusland’. Dat weerhoudt de krant er niet van stellig te schrijven dat Amerika en de Navo het vooruitzicht van lidmaatschap voor de twee Scandinavische landen zouden moeten verwelkomen. ‘Zowel Zweden als Finland werken al nauw samen met de Navo’, schrijft de krant. ‘Als volwaardige leden zouden ze eenvoudig integreren in de commandostructuur en zonder problemen in staat zijn om de collectieve defensielasten te delen. Ze zouden substantiële middelen – financiële, diplomatieke en militaire – aan het bondgenootschap toevoegen. Het resultaat zou een sterkere afschrikking door de Navo zijn, waardoor oorlog in Europa minder waarschijnlijk wordt.’

Meer over