Opinie

Opinie: En dan nu een dialoog tussen Tata en IJmond-bewoners alsjeblieft

Het FNV-plan Groen Staal geeft staalbedrijf Tata weer toekomst en pakt zo snel mogelijk de milieu- en gezondheidsproblemen voor omwonenden aan.

Protest op Tata Steel-terrein: machinisten willen aandacht  voor hun zorgen voor de toekomst, onder meer over gedwongen ontslagen, 2020.  Beeld ANP
Protest op Tata Steel-terrein: machinisten willen aandacht voor hun zorgen voor de toekomst, onder meer over gedwongen ontslagen, 2020.Beeld ANP

Zowel door het kabinet als door de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen is te lang weggekeken van de overlast van Tata, én van een perspectief het staalbedrijf groener te laten produceren. Na het zoveelste onderzoek over schadelijke stoffen polariseert de discussie flink.

Het staalbedrijf staat al 104 jaar op Velsens grondgebied en heeft veel betekend voor een hoop inwoners van Noord-Holland. Het staat nu op een belangrijk kruispunt en zal de goede afslag moeten nemen. Tata Steel is een economische pijler voor Nederland. Ook is er altijd kritiek geweest op het bedrijf vanwege de milieubelasting. Dat is goed, het houdt het bedrijf scherp.

Verkoop

De Indiase eigenaar van Tata Steel heeft ‘IJmuiden’ al een tijdje in de etalage gezet. Het loopt niet storm met nieuwe kopers, het Zweeds/Finse concern SSAB haakte begin dit jaar af. In het staalbedrijf hunkeren werknemers en management naar de tijden van hun oude Hoogovens, toen ze zelf konden bepalen waar investeringen en innovaties moesten plaatsvinden.

Nu moet directeur Hans van den Berg bij een gering bedrag al toestemming vragen aan de Indiase eigenaren. Dat is onwerkbaar. Zo had de schadelijke uitstoot al veel eerder aangepakt moeten worden. In plaats daarvan zetten de Indiase eigenaren processen in gang om het staalbedrijf financieel en qua kennis leeg te zuigen.

Oplossingen

Iedereen vindt dat de problemen die Tata Steel IJmuiden veroorzaakt voor de omgeving en het milieu zo snel mogelijk moeten worden opgelost. Er liggen nu drie oplossingen/scenario’s voor op tafel:

1. De oplossing van Frisse Wind e.a., die erop neerkomt dat er geen toekomst is voor de staalindustrie in de IJmond.

2. De oplossing van Tata Steel om CO₂ in lege gasvelden op te slaan in de Noordzee, waarmee het milieu wordt gespaard, maar de omwonenden pas in 2035 profiteren van de sluiting van Kooksfabriek 2 in 2035.

3. De oplossing van de FNV en werkgroep Zeester die zo snel mogelijk overgaan op het maken van CO₂-vrij staal, zodat Kooksfabriek 2 al in 2026 dicht kan.

Frisse Wind

De aanklacht tegen Tata van stichting Frisse Wind gaat in de kern over het moedwillig schaden van mens en dier, met als hoofdschuldige de directie van het Nederlandse staalbedrijf. Feitelijk wil men met de aangifte via het strafrecht dat de directie een gevangenisstraf krijgt.

Mijns inziens versimpel je dan de problematiek en breng je die terug tot een aanklacht tegen de Nederlandse directie, die slechts ‘filiaalhouders’ zijn. Ik wil niet opeens de directie van Tata Steel beschermen, als vakbondsbestuurder heb ik hen regelmatig zwaar bekritiseerd en verweten dat ze niet meer in regie zijn, wat heeft geleid tot een onzekere koers en toekomst voor het staalbedrijf.

Maar met het zoeken van je ‘gelijk’ via het strafrecht los je geen problemen op en sla je door. Dan wil je niets begrijpen van de historie en verwevenheid van Noord-Holland met de staalindustrie. Als sluiting van het bedrijf de enige optie is, zet je doelbewust werk, inkomen en bestaanszekerheid van tienduizend werknemers en 25 duizend arbeidsplaatsen bij toeleveranciers op het spel.

Er is een dialoog nodig. De IJmond-gemeenten moeten daarin het voortouw nemen. In het leven is samenwerking nu eenmaal noodzakelijk. Om die reden heeft FNV het plan Groen Staal geïntroduceerd, waar de Tweede Kamer en de regering zich nu over buigen.

Technisch haalbaar

Organisatiebureau Roland Berger doet in opdracht van FNV Metaal en Tata Steel onderzoek naar de haalbaarheid van een nieuwe manier van ijzer en staal maken. In een tussenrapportage heeft Roland Berger al vastgesteld dat het FNV-plan voor Groen Staal technisch haalbaar is. Het is naar mijn mening uiteraard het beste plan, omdat het de milieu- en gezondheidsproblemen het snelst aanpakt. Het staalbedrijf moet zo snel mogelijk overgaan op het CO₂-vrij produceren van ijzer en staal.

Tata Steel India zal ook in de buidel moeten tasten om het staalbedrijf weer een goede toekomst te geven. En als de overheid daarbij helpt, wordt het interessant voor een nieuwe eigenaar en is ‘Hoogovens nieuwe stijl’ een lonkend perspectief. Dan profiteren niet alleen de omwonenden van de mogelijkheden die de toekomst biedt, maar ook de mensen die hier dag in dag uit hun boterham verdienen.

Roel Berghuis is FNV bestuurder.

Meer over