Media inItalië

Opinie: Een controverse uit het begin van de coronatijd speelt op: Russische hulp aan Italië

From Russia with love? Twee jaar later zien Italiaanse media twee oud-premiers bekvechten over de Russische pandemiehulp.

Rosa van Gool
Russische medische militairen helpen bij het ontsmetten van een Italiaans verzorgingshuis in Torre Boldone, bij het begin van de coronacrisis, april 2020.  Beeld Getty Images
Russische medische militairen helpen bij het ontsmetten van een Italiaans verzorgingshuis in Torre Boldone, bij het begin van de coronacrisis, april 2020.Beeld Getty Images

In maart 2020 stuurde Rusland medische hulp naar het door de coronapandemie overvallen Italië. Ook toen was daarover al kritiek, op toenmalig premier Giuseppe Conte, maar sinds de Russische inval in Oekraïne klinkt die steeds luider.

From Russia with Love heette de missie; 28 artsen (van wie 26 uit het leger), vier verpleegkundigen en 72 militairen werden naar Italië gestuurd, naast negen vliegtuigen vol mondkapjes, beademingsapparatuur en coronatesten. Een vrij doorzichtig staaltje gezondheidsdiplomatie, waarvan we er in de begindagen van de pandemie wel meer zagen.

Of was het toch eerder een als gezondheids-pr vermomde spionagemissie, vragen Italiaanse media zich sinds de Russische invasie in Oekraïne af. Ook destijds klonk her en der al scepsis, want 80 procent van de hulpmiddelen was onbruikbaar, lekten Italiaanse ambtenaren naar de pers.

Telefoongesprek

Maar pas sinds de oorlog in Oekraïne staat de missie weer vol in de schijnwerpers en moet met name toenmalig premier Giuseppe Conte het ontgelden. Hij voerde een telefoongesprek met Vladimir Poetin, zoals hij in de voor Italië desastreuze maartdagen met veel wereldleiders sprak: ‘Alle hulp was welkom.’

Zo kwam het dat er in maart 2020 een klein Russisch konvooi over Navo-wegen rolde, van het vliegveld naar het zwaar getroffen Bergamo. Maar wat zat er eigenlijk in dat busje zonder ramen, dat de Russen weigerden voor de Italiaanse douane te openen? vraagt dagblad Il Riformista zich nu af. En waarom was er meer militair personeel dan zorgpersoneel mee?

Aan het hoofd van de onderneming stond generaal Sergej Kikot, vicecommandant van de afdeling voor chemische, radiologische en biologische defensie. Volgens La Repubblica heeft de missie in elk geval één ander doel dan pure menslievendheid gediend. Het zou de Russen, die een mobiel laboratorium bij zich hadden, nuttig materiaal hebben opgeleverd voor de ontwikkeling van hun Sputnik-vaccin.

Politiek karakter

Of er ook duisterder spionagewerk is uitgevoerd, blijft onduidelijk. Op de krantenpagina’s is veel rook maar weinig vuur en heeft het onderwerp inmiddels een onmiskenbaar politiek karakter gekregen. Politiek enfant terrible Matteo Renzi werpt de warme banden met Rusland te pas en te onpas voor de voeten van aartsvijand Conte, wiens regering hij in 2021 deed omvallen door zijn steun terug te trekken.

Het slepende conflict tussen de twee oud-premiers gaat – zeker als het aan Renzi ligt – niet alleen over de covid-missie, maar ook over een vermeend diner dat Conte in 2019 gehad zou hebben met het hoofd van de geheime dienst en William Barr, minister van Justitie onder president Donald Trump.

De parlementaire commissie voor veiligheid (Copasir) liet vorige week weten zich niet meer met deze Italiaanse spin-off van ‘Russiagate’ bezig te willen houden, maar is toch niet van de bekvechtende Renzi en Conte verlost. Het onderzoek naar de Russische covid-missie is namelijk nog in volle gang.

Conte is al gehoord, Renzi blaast vooral in de media hoog van de toren. ‘Over Giuseppe Conte heb ik geen vermoedens, maar zekerheden’, tekenen Italiaanse journalisten op uit zijn mond. ‘Laat Renzi dan zelf naar Copasir gaan. Laat hem doen wat hij wil, het kan me niets schelen’, beet Conte terug.

Veel wijzer over de feiten rondom Russische inmenging wordt de krantenlezer tussen al het verbale geweld niet. Toch maakt de polemiek één ding wel duidelijk: terwijl de eenheidsregering van Mario Draghi uitbolt naar de eindstreep, is het messenslijpen voor de Italiaanse verkiezingscampagne van volgend jaar alvast begonnen.

Rosa van Gool is correspondent in Rome.

Meer over