Opinie

Opinie: Denk goed na voordat je spontaan een vluchteling in huis haalt

Wie Oekraïense vluchtelingen wil opvangen, kan zich beter eerst wenden tot een professionele hulporganisatie om teleurstelling en frustratie te voorkomen. En: lezers reageren op (gebrek aan) solidariteit met vluchtelingen.

Robert Zaal

‘Ik rij nú naar de grens en ga een Oekraïens gezin halen!’ Het is hartverwarmend dat zo veel mensen deze vluchtelingen willen ondersteunen en een dak boven hun hoofd willen bieden. Bij verschillende bugerinitiatieven zijn inmiddels vele honderden aanmeldingen binnengekomen. Maar menigeen weet niet waaraan hij begint. Mijn pleidooi: een warm hart en een koel hoofd.

Een vluchteling die via Takecarebnb bij boer Henk en Jitty in Hitzum is ondergebracht geeft de koeien te eten na het melken.  Beeld Freek van den Bergh
Een vluchteling die via Takecarebnb bij boer Henk en Jitty in Hitzum is ondergebracht geeft de koeien te eten na het melken.Beeld Freek van den Bergh

Bij Takecarebnb matchen we al zes jaar vluchtelingen en Nederlandse gastgezinnen. Dat doen we met Syriërs en Jemenieten die de burgeroorlog zijn ontvlucht, Turken die worden vervolgd door het regime van president Erdogan en homo’s en lesbiennnes die geen leven hebben in Rusland of Oeganda. Vorig jaar kwamen daar de Afghanen bij en nu de mensen uit Oekraïne. We koppelen hen aan een Nederlands gezin voor een logeerperiode van drie maanden. Dat logeren biedt veiligheid, helpt bij het opbouwen van een sociaal en economisch netwerk en het leren van de Nederlandse taal. Er ontstaan vriendschappen die na het logeren voortduren.

Verantwoordelijkheid

We weten goed wat het betekent om een vluchteling in je huis op te nemen. Het is een goede daad, het is leerzaam. Ik heb het zelf mogen ervaren met een gast uit Jemen. Maar het heeft ook een grote impact. En het brengt een flinke verantwoordelijkheid met zich mee. Als je tenminste ongelukken wilt voorkomen.

Want stel je voor dat je het na een week wel genoeg vindt, de opvang van die Oekraïense moeder en haar twee kinderen, of na twee of drie weken, wat doe je dan? Je weet immers niet van tevoren hoe lang de oorlog duurt en wanneer iemand terug kan reizen. Het is daarom belangrijk om heel goed na te denken en aan het warme hart een koel hoofd te koppelen.

Bij het koppelen van vluchtelingen aan gastgezinnen komt veel kijken. En als er kinderen in het spel zijn nóg meer. Er zijn emotionele factoren: verdriet, boosheid, misschien wel nachtmerries, trauma. Er zijn praktische kanten: wie gaat eerst onder de douche en hoe lang, hoe laat gaat het licht uit. ‘Ze zit wel de hele dag op haar telefoon.’ Als een kind ziek wordt, volgt er bezoek aan een dokter of misschien wel ziekenhuis. Als het langer duurt volgt verveling en misschien wel kleine irritatie. Niets menselijks is ons vreemd.

Daarom is het matchingsproces bij Takecarebnb gefaseerd: kennismaken, nadenken, proeflogeren, weer nadenken, en dan pas logeren. Dat kost nu misschien teveel tijd, we moeten en willen snel handelen.

Koel hoofd

Daarom dat koele hoofd. Overweeg om even geduld te betrachten en meld je aan bij een professionele organisatie. Dan volgt een zorgvuldige kennismaking en worden verwachtingen afgestemd. En dat geduld kan, want vooralsnog zijn er nog geen duizenden vluchtelingen in ons land en worden er in vele gemeenten opvanglocaties ingericht.

Als je daar niet op wilt wachten en weloverwogen toch nú wilt handelen door naar een treinstation of grensovergang te gaan, bedenk dan in ieder geval twee dingen. Allereerst: denk een paar stappen vooruit als het gaat om de duur van het logeren. Doe het samen met je netwerk en zorg voor backup van buren, vrienden of familie zodat je elkaar kunt afwisselen. Daarnaast: maak heel duidelijke afspraken, ook ( nee: juist!) over gevoelige onderwerpen (geld, privacy, de mogelijke duur van het verblijf), benoem wat er gebeurt en nodig je gast uit dat ook te doen.

Klinkt dit hard? Misschien zelfs moeilijk te snappen van iemand die werkt voor een organisatie die juist vluchtelingen wil huisvesten? Ik hoop het niet. Maar onze ervaring is dat bedenktijd belangrijk is. Liever twee dagen langer nagedacht dan na twee dagen vaststellen dat het verblijf moet worden afgebroken. Dat verdien je niet als gastgezin, en zeker niet als gast.

Robert Zaal is directeur van Takecarebnb.

Lezers over hulp aan vluchtelingen

Verdienmodel

Sommige boodschappen doe ik bij Albert Heijn. En ook nu weer heeft de grootgrutter in andermans ellende een verdienmodel gevonden. Bij de uitgang staan winkelwagentjes met de vermelding dat wat daar in gaat, voor Oekraïne is. Eerder heb ik Albert Heijn al eens een brief geschreven dat tijdens de kerstperiode de voedselbanken niet zijn bedoeld om extra winst op te leveren voor een bedrijf dat toch al heel goed draait.

Mijn idee was toen om de klanten een soort vouchers te koop aan te bieden waarvoor AH dan, tegen inkoopprijs, de levensmiddelen ter beschikking stelt aan noodlijdende instanties en in dit geval aan de vluchtelingen.Het lijkt me dat weer een brief naar AH sturen met datzelfde idee ook nu weer geen actie zal genereren. Overigens is het niet alleen AH die dit doet.

Jozefien de Bruijn, Oudenbosch

Experts

In het artikel ‘Want vluchtelingen die op ons lijken, zijn echte vluchtelingen’ (O&D, 2 maart) leggen vier experts uit waarom Oekraïense vluchtelingen op een warmer welkom mogen rekenen dan vluchtelingen uit bijvoorbeeld Syrië of Eritrea. Omdat het ook Europeanen zijn? Omdat de oorlog plotseling losbreekt? Omdat het conflict ons als als lid van de EU aangaat?

Daar zit vast een deel van de verklaring. Alle experts benadrukken echter dat het er vooral om gaat of de vluchtelingen in kwestie op ons lijken. Of ze bijvoorbeeld een voor ons bekende godsdienst of gebruiken kennen. En zo heeft Nanda Oudejans dan ook weinig hoop dat we in de toekomst meer solidair zijn met vluchtelingen uit andere continenten. Misschien moeten we deze conclusie breder trekken: hoeveel hoop is er dat we in de toekomst meer solidair zijn met onze landgenoten die niet op ons lijken?

Gijs Winters, Voorburg

Meer over