Opinie

Opinie: D66 moet in coalitie met de VVD de hakken diep in het zand zetten

Want Rutte zou het Vluchtelingenverdrag het liefst uitkleden, betoogt Leo Lucassen.

Refugees and asylum seekers prostesting in the main street connecting Moria camp to Mitilini, Lesvos Beeld Zolin Nicola
Refugees and asylum seekers prostesting in the main street connecting Moria camp to Mitilini, LesvosBeeld Zolin Nicola

Een van de gevolgen van de uitkomst van de verkiezingen, waarbij radicaal (en deels extreem-) rechts met bijna dertig zetels in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zal zijn, is dat het migratie- en racismedebat nog meer naar rechts wordt getrokken dan sinds Fortuyn al het geval was. Zeker ook omdat de VVD, zowel bij monde van Mark Rutte als in haar verkiezingsprogramma, het frame en een groot deel van de ‘oplossingen’ met huid en haar van Wilders en Baudet heeft overgenomen.

Zo willen de liberalen, die migratie hebben verengd tot ‘vluchtelingen’, het liefst geen enkele asielzoeker meer tot de procedure toelaten en vinden zij de afschrikwekkende functie van de mensonterende Griekse kampen eigenlijk wel best. In het laatste debat tussen Rutte en Wilders deed de premier zelfs geen enkele moeite zich op dit punt van de PVV-leider te distantiëren en complimenteerde hij zichzelf met de succesvolle uitvoering van diens programma.

Want door de Turkijedeal had de VVD de omvang van de Syrische vluchtelingenstroom toch maar mooi met 90 procent verkleind. Dat hij daarmee Turkije opscheept met miljoenen vluchtelingen, wier vooruitzichten ronduit slecht zijn, maakt hem blijkbaar niet uit. Om van de barre omstandigheden in Moria nog maar te zwijgen. Sterker nog, de ellende in de kampen zorgt er voor dat anderen het wel uit hun hoofd laten naar Europa te komen.

Over de bulk van de immigratie, slechts 6 procent bestaat uit asielzoekers van wie bovendien maar een deel mag blijven, liet Rutte zich opvallend genoeg niet uit. Dat is niet zo vreemd, aangezien dit voor het merendeel EU- burgers zijn die vrij toegang hebben en hoger opgeleiden van buiten de EU die zeer gewild zijn bij bedrijven als ASML. Gezien zijn liberale agenda, waarbij de economische belangen en de flexibiliteit van het bedrijfsleven voorop staan, zal er weinig veranderen aan het migratiebeleid. En dat geldt ook voor veel andere partijen, zoals D66.

Over de vluchtelingenkwestie hebben de sociaal-liberalen echter een diametraal tegengestelde opvatting. Waar Rutte eigenlijk het liefst zo snel mogelijk van het Vluchtelingenverdrag af wil, onderstreept Kaag de internationale verplichtingen en humanitaire plicht.

Mocht het tot een coalitie komen waarvan zowel de VVD als D66 deel uitmaken, dan zal een van beiden bakzeil moeten halen en het is zeer de vraag of de VVD, gezien haar programma en de competitie met extreem- en radicaal rechts daartoe bereid is.

Mocht D66, al is het tandenknarsend, opnieuw toegeven, zoals in het vorige kabinet toen zelfs het opnemen van een handjevol kinderen uit Moria voor de VVD een onoverkomelijk probleem was, dan zal dit de partij geen goed doen.

Zeker niet nu een deel van de winst afkomstig is van GroenLinks.

Maar het kan ook gevolgen hebben voor het voortwoekerende institutionele racisme, dat met de winst voor Thierry Baudet (Forum voor Democratie) en Joost Eerdmans (Ja21) nog meer wind in de zeilen heeft gekregen. Het belangrijkste motief van xenofobisch rechts voor het sluiten van de grenzen voor vluchtelingen is immers dat vluchtelingen (‘want moslims’), ‘onze waarden’ bedreigen.

Getuige hun verkiezingsprogramma onderschrijven de liberalen deze xenofobische aanname, hoewel die door geen enkele wetenschappelijk onderzoek wordt onderbouwd (eerder het omgekeerde).

Daarmee legitimeert de VVD racisme en islamofobie en draagt de partij bij aan een toch al rijke voedingsbodem waaruit ook de toeslagenaffaires en andere vormen van etnisch profileren zijn voortgekomen. Als het over asielzoekers gaat, doet D66 er dan ook om meerdere redenen goed aan om de hakken diep in het zand te zetten.

Leo Lucassen is directeur van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en hoogleraar in Leiden.

Meer over