Opinie

Opinie: Cybersecurity biedt kans voor Europa om Navo nieuw leven in te blazen

Onder president Biden kunnen Europese lidstaten de Navo uit haar coma halen, en wel door zich te richten op het cyberdomein, betoogt Hugo Vijver.

Een oefening in cybersecurity in Polen Beeld Getty Images
Een oefening in cybersecurity in PolenBeeld Getty Images

Als president had Donald Trump een hekel aan de Navo. Hij noemde het bondgenootschap een reliek van de Koude Oorlog, beschuldigde de Europese leden ervan te teren op Amerikaans defensiegeld, bleef expliciete steunbetuigingen aan artikel 5 (collectieve zelfverdediging) uitstellen en hintte zelfs op een vertrek uit de alliantie. In Europese hoofdsteden begon er paniek te ontstaan onder politici en militaire beleidsmakers, want terwijl Trump aan de stoelpoten van de Navo bleef zagen, liep Rusland de Krim en Oost-Oekraïne onder de voet. De Navo is de veiligheidsgarantie voor Europa, maar zonder de VS zou er van het bondgenootschap niets overblijven. ‘Hersendood’, vatte de Franse president Macron de staat van de Navo samen.

Gemangeld tussen onvriendelijkheden uit het westen en vijandigheden uit het oosten, begonnen Europese Navo-landen in allerijl hun defensiebudgetten te verhogen, want Amerika moest binnenboord gehouden worden. Maar na decennia van nietsontziende bezuinigingen bleek het onmogelijk de defensiebudgetten snel naar de door Amerika geëiste Navo-norm van 2 procent van het bbp te laten groeien. Zonder uitzicht op een opleving van de bondgenootschappelijke band, hoopten Europese leiders dan maar op betere tijden na Trump.

Hete kolen

Maar wie ervan uitgaat dat de nieuwe president de goede oude tijd zal doen herleven, zal bedrogen uitkomen. President Biden kan het zich niet veroorloven als vanouds de hete kolen voor Europa uit het vuur te halen. Zijn aandacht op het wereldtoneel zal vooral gaan naar de verhoudingen met China (Taiwan, cyberdiefstal, 5G, Zuid-Chinese Zee), het Midden-Oosten en de om zeep geholpen nucleaire deal met Iran. Net als zijn voorgangers, zowel Trump als Obama, zal Biden hameren op verhoging van de Europese defensiebudgetten.

In het belang van hun eigen veiligheid zullen Europese Navo-leden dus meer moeten doen om Amerika binnenboord te houden en het bondgenootschap nieuw leven in te blazen. Naast meer geld uitgeven aan defensie, wat in veel landen voorlopig toch niet zal leiden tot het bereiken van de 2-procentsnorm, zijn er echter ook andere kansen om dit te bewerkstelligen.

Zo’n kans biedt het cyberdomein. Een domein waar de VS nog steeds kwetsbaar is, getuige de recente massale digitale aanval op overheidsinstanties als de ministeries van Justitie en van Energie en de federale instelling voor nucleaire veiligheid. Bepaald niet de eerste keer dat deze grootmacht in het hart wordt geraakt via het cyberdomein. De VS laten zien nog niet in staat te zijn zichzelf optimaal te kunnen verdedigen tegen digitale aanvallen ónder het niveau van een gewapend conflict, maar mét strategische implicaties - het favoriete nieuwe, geweldloze wapen van China en Rusland. Eerder waren onder andere het federale personeelssysteem, de defensie-industrie, de verkiezingsinfrastructuur, de vitale infrastructuur en de Centrale Bank het slachtoffer van succesvolle hacks door buitenlandse mogendheden.

Mandaat

De afgelopen jaren is daarom uit pure noodzaak het mandaat van de Amerikaanse strijdkrachten verlegd. De vijand die digitaal aanvalt, of van plan is dit te doen, wordt niet langer opgewacht en afgeslagen, maar opgezocht en afgestraft. Wie van plan is de VS digitaal aan te vallen zal het weten - en hopelijk voortaan laten, is het idee. Niets wijst erop dat Biden deze koers zal wijzigen.

Een Navo-lid dat geen andere optie ziet dan zich met militaire middelen te verdedigen tegen strategische dreigingen, verdient bondgenootschappelijke solidariteit. Europese Navo-landen zouden, in navolging van de VS, moeten erkennen dat strategische dreigingen geen exclusief traditioneel militair karakter meer hebben. Als de Europese Navo-landen hiernaar handelen, zouden zij de VS kunnen helpen zich te verdedigen. In het cyberdomein zijn de traditionele militaire grootmachten niet allesbepalend. Kennis, durf, geduld, vasthoudendheid en nauwkeurigheid kunnen het in dit domein winnen van dommekracht.

Een handvol Europese lidstaten beschikt reeds over capaciteiten om een substantiële bijdrage te leveren. Zij zullen wellicht niet hét verschil maken, maar wel een duidelijk signaal de wereld in sturen - ook in het cyberdomein zijn wij solidair met onze bondgenoten. Ook Nederland heeft potentie om de VS in Navo-verband bij te staan, en met de Defensie Cyber Strategie een passend strategisch kader. Zo kan voor het eerst de VS iets aan de Navo hebben, in plaats van andersom. Een uitgelezen kans om het bondgenootschap op te wekken uit de staat waarin het volgens Macrons diagnose verkeert, en van een betekenisvolle toekomst te voorzien.

Hugo Vijver is beleidsadviseur cyber en inlichtingen. Hij schrijft dit stuk op persoonlijke titel.

Meer over