Opinie

Ons eigen gedrag is nobel, dat van anderen niet

Mark Zuckerberg en zijn vrouw geven 99 procent van hun vermogen aan goede doelen. En wat is de kop boven het artikel in Ten Eerste (3 december): 'Slim eigenbelang van miljardairs'. Speelde er dan geen sprankeltje sociaal gevoel mee?

Paul van Lange en Amsterdam hoogleraar psychologie aan de Vrije Universiteit
null Beeld ap
Beeld ap

Afgezien van enkele incidenten, lijken vele Nederlanders oprecht begaan met het lot van de vluchtelingen. Er is zelfs een overschot aan vrijwilligers voor alle vluchtelingen in Nederland! Slim eigenbelang? Allemaal voor je cv?

Onderzoek uit de biologie, economie en psychologie laat gelukkig een heldere conclusie toe. Mensen overschatten eigenbelang (en ook financiële motieven) als oorzaak voor het gedrag van anderen. Maar niet bij het verklaren van hun eigen gedrag. We beschouwen onszelf als zeer bovengemiddeld inzake het rekening houden met anderen en eerlijkheid.

De rol van gevoelens als rechtvaardigheid en empathie wordt bij anderen onderschat. Dat is opmerkelijk, omdat we vaak het tegendeel kunnen zien: mensen worden pas echt boos als ze zien dat hardwerkende mensen in de thuiszorg wél moeten inleveren terwijl het hogere kader dat amper doet. Beelden over de kwetsbaarheid van vluchtelingen doen hetzelfde met mensen. Hoezo slimheid? Hoezo eigenbelang?

Salariswensen

Er is zelfs onderzoek dat aantoont dat (mannelijke) managers werknemers eerder tegemoetkomen in hun salariswensen als zij voor het eerst vader zijn geworden van een dochter. Misschien dat dit een rol speelt bij Zuckerberg en zijn vrouw.

Maar wat de motieven ook zijn, waarom geven we nobele motieven alleen een kans bij het verklaren van ons eigen gedrag. En vrijwel nooit bij het gedrag van anderen?

undefined

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over