Opinie

Ongevraagde manuscripten? Nee bedankt. Ga liever lezen

Uitgeverij Gallimard kondigt een manuscriptenstop af. Literair agent Willem Bisseling kan zich helemaal vinden in dat besluit.

Literair agent Willem Bisseling. Beeld Wout Jan Balhuizen
Literair agent Willem Bisseling.Beeld Wout Jan Balhuizen

Ruim een week geleden stuurde de Franse uitgeverij Gallimard het volgende bericht naar amateur-schrijvers: ‘Gezien de exceptionele omstandigheden waarin we verkeren, roepen we eenieder op te stoppen met het inzenden van manuscripten. Zorg goed voor jezelf en ga lekker lezen.’ Er was nogal wat verwondering over de oproep. Als er geen manuscripten meer mogen worden ingestuurd naar een uitgeverij, hoe worden nieuwe schrijvers dan ooit nog ontdekt?

Gallimard staat niet alleen. In de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk accepteren de meeste uitgeverijen alleen manuscripten die binnenkomen via een literair agent. En de meeste literair agenten in deze landen hebben een ‘no unsolicited manuscripts policy’. Oftewel: je hoeft je manuscript niet ongevraagd aan hen te sturen.

De afgelopen jaren ontving ons literair agentschap jaarlijks zo’n duizend manuscripten van amateur-schrijvers. In alle genres, maar voornamelijk fictie. Het aantal literaire debutanten dat we de afgelopen twee decennia uit deze slush pile hebben gevist en ondergebracht bij uitgeverijen, is op één hand te tellen. Ook wij hebben afgelopen jaar besloten om geen ongevraagde manuscripten meer te accepteren. Ons agentschap staat daarin niet alleen. Singel Uitgeverijen, waar onder andere Querido, De Arbeiderspers en Nijgh & Van Ditmar onder vallen, deden hetzelfde. Uitgeverijen als De Bezige Bij, Meulenhoff en Prometheus halen nog niet één keer per jaar iets publicabels uit de ongevraagde inzendingen.

Daar is één doorslaggevende reden voor: de kwaliteit. Of beter: het gebrek daaraan. Inzendingseisen zijn bij veel uitgeverijen versoepeld om de jaarlijkse papiermassa te reduceren. Je kunt met een druk op de knop je manuscript digitaal verzenden ter beoordeling. Daarmee is het hek van de dam. Het lijkt wel of iedereen die ooit het alfabet heeft geleerd een roman denkt te kunnen schrijven en daar zo tevreden over is dat hij vindt dat het wel een plek verdient in de boekhandel.

Soms vraag ik me af waarom hobbyschrijvers hun werk insturen. Vinden ze het echt zo goed, of denken ze: niet geschoten, altijd mis? Als ze veel (goede) literatuur zouden lezen, zouden ze toch weten wat een goede stijl is. Of hoe je een verhaal goed vertelt (of juist niet). Als ze veel debuten zouden lezen en de media rondom boeken in de gaten zouden houden, zouden ze zien hoe moeilijk het is om een plek te veroveren in het literaire veld.

Het lijkt of er de laatste jaren een steeds grotere minachting is voor het werk van uitgevers en agenten én voor het ambacht van schrijven. Want dat is het, een ambacht. Goed schrijven kost jaren van training, verdieping en toewijding. Als je echt wilt worden gepubliceerd, zorg je voor een netwerk in het literaire landschap. Via literaire lezingen, schrijfopleidingen en -wedstrijden verdiep je je in het vak. En door heel veel (goede) boeken te lezen, zie je dat schrijven meer behelst dan een verhaaltje vertellen. Een echte schrijver beoefent een vak en is kritisch over zijn werk. Pas als hij tevreden is, zal hij zijn manuscript sturen naar een uitgeverij of agent, waarvan hij er tegen die tijd waarschijnlijk al een aantal kent, juist omdat hij zich heeft verdiept.

Er is maar beperkte ruimte voor literaire debutanten. Van de zeventig debuten die jaarlijks verschijnen, breken er misschien drie of vier door. Gemiddeld worden nog geen duizend exemplaren van een literair debuut verkocht. Blijkbaar is de interesse voor debutanten marginaal. Als alle amateur-schrijvers jaarlijks een literair debuut kopen, zou elke debutant bestsellerauteur zijn. En dan is er weer ruimte voor meer debutanten. Tot die tijd kan ik het alleen maar met Gallimard eens zijn: zorg goed voor jezelf en ga lekker lezen.

Willem Bisseling is literair agent en mede-eigenaar van Sebes & Bisseling Literary Agency in Amsterdam.

Meer over