ColumnMax Pam

Om de Amerikaanse verkiezingen psychoanalytisch uit te leggen: Trump is een sigaar en Biden een pijp

Op het moment dat ik dit stukje schrijf, weet u meer over het verloop van de Amerikaanse presidentsverkiezingen dan ik. Daarom zal ik mij beperken tot enige losse opmerkingen over de chaos.

De afgelopen weken had ik constant CNN opstaan, de Amerikaanse nieuwszender die behalve over de verkiezingen ook een constante stroom informatie brengt over de pandemie en de aanslagen in Europa. Toen ik even terugschakelde naar de NPO zag ik Twan Huys in New York hele en halve Nederlanders interviewen, van wie sommigen ook nog via Skype. Dat tafereel deed mij denken aan de befaamde journalist A.C. Dake – later oprichter van DeltaKabel – die met een cameraploeg naar Cuba was gestuurd om Castro te interviewen. Maar Fidel kwam niet opdagen en dus maakte Dake een ommetje door de straten van Havanna, waar hij toevallig Harry Mulisch tegenkwam.

Daarna reisde Dake terug naar Hilversum zonder Castro in zijn koffer, maar wel met een geïnterviewde Harry Mulisch. Afgelopen weekend bracht deze krant een bijlage over de presidentsverkiezingen, waarin ik las dat Amerika ‘een hopeloos verdeeld en vijandig land is dat met de dag dieper wegzakte in een identiteitscrisis waarvan zelfs Sigmund Freud zich in zijn pijp zou verslikken’. Daar keek ik van op, want ik wist niet dat Freud pijp rookte. Sigaren rookte hij wel. Zelfs zo veel, dat hij er kaakkanker van kreeg, wat hem er niet van weerhield door te gaan met zijn verslaving. Met een kleerhanger moest hij de aangebrachte prothese omhoog duwen om een sigaar tussen zijn tanden te schuiven.

Toch weet je het nooit en ik ging op zoek naar Freud met een pijp. Tenslotte vond ik een fotootje van Freud en zijn dochter Anna, beiden in traditionele Oostenrijkse klederdracht: Sigmund met hoed plus veertje, Anna in een dirndljurk. Op die foto houdt Freud inderdaad een pijpje in de hand. Ik houd het erop dat het een verkleedpartij is geweest en dat het pijpje erbij hoorde. Om de Amerikaanse verkiezingen psychoanalytisch uit te leggen, moet je eerst de uitslag afwachten, maar voor mij is Trump een sigaar en Biden een pijp. Ongehoord trouwens hoe energiek deze twee 70(plus)-jarigen tekeer gaan, mijn eigen lichaam spreekt hier uit ervaring. Daar moet heel wat speed, pep of wat dies meer zij aan te pas komen. Dat Trump direct na zijn besmetting onafgebroken door het hele land swingt, doet mij overhellen naar de theorie van Michael Moore dat Trump nooit corona heeft gehad.

Telkens als Trump een rally houdt, laat CNN opzij in beeld het aantal besmettingen en doden meelopen. Dat hield even op toen er beelden kwamen uit Wenen, waar weer eens een terreuraanslag bij een synagoge was gepleegd in naam van Allah. Ik moest denken aan onze terreurdeskundige Beatrice de Graaf, die telkens door de omroep wordt opgetrommeld om te verkondigen dat dit weer het werk was van enkelingen. Maar hoeveel lone wolves zijn er inmiddels niet geweest? Het stikt er kennelijk van. Je kunt met die talloze enkelingen zo langzamerhand een heel gesticht vullen, vermoedelijk zelfs honderd gestichten.

In NRC Handelsblad probeerde De Graaf ook historicus H.L. Wesseling (1937-2018) en columnist J.L. Heldring (1917-2013) te spannen voor haar karretje vol prietpraat over botsende culturen. Als je de doden gaat aanspreken voor je eigen gelijk, is integriteit ver te zoeken.

De achterliggende agenda bij mevrouw De Graaf getuigt ervan dat zij religie uit de wind wil houden. Er wordt de laatste tijd veel gesproken over complottheorieën die ons het zicht op de werkelijkheid ontnemen, maar laten wij heel eerlijk zijn: is een religie niet de ultieme complottheorie? Een stelsel van onbewezen aannames en moraliteiten vormt uiteindelijk het fundament voor een verbond van de mens met een onzichtbare God, aan wie je van alles kunt toeschrijven. Mij verbaast het totaal niet dat de chaos in de Verenigde Staten vooral wordt veroorzaakt door de alliantie, die Trump met de evangelicals heeft kunnen sluiten. Trump, die met de bijbel in de hand oproept tot law-and-order en daarna samen gaat bidden in Witte Huis, cynischer kun je het bijna niet bedenken. Veel van zijn gelovige aanhang gelooft daarentegen niet dat het virus bestaat.

In Amsterdam heeft Yassin Elforkani, imam van de Blauwe Moskee in Amsterdam-Slotervaart, voorgesteld belediging van de profeet strafbaar te stellen. Hè, ja. Na de moord op Theo van Gogh, die we twee dagen geleden mochten herdenken, heeft de toenmalige justitieminister Piet Hein Donner nog voorgesteld de wet op godslastering weer in te voeren. De achterliggende gedachte: dat het onze schuld is, is eigenlijk jullie eigen schuld. Als jullie nou je mond houden, is er geen motief meer om een keel af te snijden.

Vrede zij met u.

Meer over