Commentaar

‘Obscene rijkdom’ is door het coronabeleid alleen maar obscener geworden

De groeiende kloof tussen rijk en arm zou iedereen zorgen moeten baren, omdat die samenlevingen ontwricht.

Carlijne Vos
Een superjacht voor een superrijke.  De kloof tussen de armen en de 'obsceen rijke' top wordt steeds breder. Beeld @tomvanoossanen via REUTERS
Een superjacht voor een superrijke. De kloof tussen de armen en de 'obsceen rijke' top wordt steeds breder.Beeld @tomvanoossanen via REUTERS

Corona heeft de kloof tussen rijk en arm in de wereld nog verder vergroot. Vorig jaar kwamen er 565 miljardairs bij terwijl er meer dan 160 miljoen burgers extra in armoede zijn beland als gevolg van de maatregelen. De tien rijkste mannen ter wereld zagen hun vermogen verdubbelen tot 1500 miljard dollar, waarmee ze samen zes keer zoveel bezitten als de armste 3,1 miljard mensen in de wereld.

Oxfam Novib, die de cijfers traditiegetrouw naar buiten bracht aan de vooravond van het jaarlijkse World Economic Forum in Davos, spreekt terecht van ‘obscene rijkdom’. Die obsceniteit zit hem niet in het ondernemerschap zelf, maar in de systemen die deze ondernemers dusdanig faciliteren dat ze met ‘15 duizend dollar per seconde’ letterlijk slapend nog rijker worden.

Er is niets mis met slimme ondernemers die een gat in de markt vinden, een mooi bedrijf opbouwen en aan tientallen, honderden of duizenden mensen werkgelegenheid bieden. Het systeem hapert echter wanneer die werknemers steeds verder worden uitgebuit of wegbezuinigd om de winsten aan de top van het bedrijf tot obscene hoogte te vergroten. En wanneer deze bestuurselite vooral op aandeelhouderswaarde stuurt en met dank aan duurbetaalde fiscalisten zo min mogelijk belasting betaalt over die woekerwinsten.

De hoop dat corona de wereldeconomie in balans zou brengen, bleek ijdel. Maatregelen om de pandemie te bestrijden pakten desastreus uit voor kleine zelfstandigen of dagloners in sectoren zoals de toeristenindustrie in landen waar door de lockdown geen toerist meer binnenkwam. Supermarktketens, bezorgbedrijven, vaccin-ontwikkelaars en techbedrijven zagen hun omzetten juist omhoog schieten. De toegenomen ongelijkheid is een logisch gevolg van het gevoerde coronabeleid en kan daarom dus ook worden teruggedraaid met gericht – mondiaal – beleid.

Excessieve winstmaximalisatie valt te beteugelen: met het aanpakken van belastingontwijking, het inperken van de ruimte voor de ‘markt’ en juist méér overheidssturing om het collectief te beschermen. Neem de Nederlandse woningmarkt, waar doorgeslagen marktwerking en de afbraak van volkshuisvesting in een mum van tijd hebben geleid tot enorme vermogens- en kansenongelijkheid. Wereldwijd verloren miljoenen vrouwen en meisjes hun inkomen als gevolg van de pandemie, negen individuen werden miljardair omdat ze toevallig betrokken waren bij de ontwikkeling van vaccins.

De groeiende kloof tussen rijk en arm, zowel op nationaal als mondiaal niveau, zou iedereen zorgen moeten baren, omdat die de gemeenschapszin ondermijnt en daarmee samenlevingen ontwricht.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over