CommentaarArnout Brouwers

Nord Stream 2: zowel voor Biden als Merkel een beschamend moment

Werk aan pijplijn Nord Stream 2.  Beeld REUTERS
Werk aan pijplijn Nord Stream 2.Beeld REUTERS

De voltooiing van de Russische gaspijpleiding Nord Stream 2 is een signaal van westerse zwakte.

Het Amerikaans-Duitse compromis over Nord Stream 2 is dubbel slecht nieuws. President Biden, het vizier strak op China gericht, buigt hier het hoofd voor Berlijn omdat hij boven alles de relatie met deze belangrijkste Europese bondgenoot wil herstellen, na de verwoestende Trumpjaren.

De VS en Duitsland gaan Oekraïne’s energievoorziening ondersteunen, voorlopig komen er geen nieuwe Amerikaanse sancties tegen bij de gasleiding betrokken bedrijven, en Duitsland ‘belooft’ Rusland zo nodig met energiesancties te zullen treffen. Ook zegt Duitsland zich ervoor te zullen inspannen dat Oekraïne ‘zo lang mogelijk’ kan blijven profiteren van zijn positie als doorvoerland van Russisch gas naar Europa. Drie keer niks vat het aardig samen − voor zowel Biden als Merkel een beschamend moment.

Bidens mensen wijzen erop dat de controversiële pijpleiding, die Centraal-Europa omzeilt en daarmee Oekraïne’s positie als doorvoerland gevaarlijk verzwakt, toch al bijna af is, en het daarom bijkans onmogelijk was Merkel nog op andere gedachten te brengen. Het signaal dat Europa niet langer het eerste politieke theater is voor de Amerikanen werd zelden zo bruut onderstreept.

Voor vrij Europa − en Oekraïne in het bijzonder – is de voltooiing van Nord Stream 2 heel slecht nieuws. Een zeldzaam maar heel schadelijk voorbeeld van Duits unilateralisme dat de invloed van het Poetin-bewind over zijn directe buren vergroot, tegen de zin van de VS en heel veel Europese partners. Alleen in Nederland, dat per referendum Oekraïne al afwees en waar de kabinetten Balkenende en Rutte steevast probeerden zich met gas vast te klinken aan Poetins Kremlin (tot MH17) , bleef het stil.

Rusland heeft openlijk gezegd dat met de voltooiing van Nord Stream 2 Oekraïne zijn positie als doorvoerland verliest. Het Kremlin zal zich nu gesterkt voelen in de gedachte dat Oekraïne een achtertuin is waarin het vrijelijk mag rotzooien. Nog recentelijk zei Poetin dat Russen en Oekraïners één volk zijn, zijn zoveelste ontkenning van het bestaansrecht van Oekraïne.

Alle reden dus tot zorg − ook over de verkeerd afgestelde geopolitieke antenne van Duitsland. Het is een signaal van westerse zwakte, waardoor Oekraïne, dat niet aan tafel zat bij de Amerikaans-Duitse onderhandelingen, zich terecht (en niet voor het eerst) diep bedrogen voelt.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over