Op het tweede gezichtXi Jinping

Niet Biden en Harris, maar Xi Jinping had de Persoon van het Jaar moeten zijn

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: Time had de Chinese leider Xi Jinping moeten kiezen tot Persoon van het Jaar 2020.

null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

‘Hij heeft de wereld grondig bestudeerd. Hij is verstandig en gematigd. Hij doet niet aan onbezonnen tweets. Er zijn op dit moment weinig bestuurders zo competent als hij. Als hij nog een jaar of twintig voor politieke stabiliteit en economische groei weet te zorgen, kan hij de geschiedenis in gaan als de man die China eindelijk van eeuwen armoede bevrijdde (…). De afschaffing van de termijnbeperking, waarvoor hij in het Westen openlijk werd bekritiseerd, kan voor China uiteindelijk de grootste zegen aller tijden blijken te zijn.’

Moge dit citaat als handreiking fungeren voor degenen die de eerste aflevering van deze rubriek over Xi Jinping, begin dit jaar, te kritisch vonden. Het komt niet uit de staatskrant China Daily, maar uit Heeft China al gewonnen?, het jongste boek van de Singaporese hoogleraar en diplomaat Kishore Mahbubani, bekend van de bestseller De eeuw van Azië. Tijdschrift Time heeft Joe Biden en Kamala Harris samen uitgeroepen tot Persoon van het Jaar 2020 – je kunt betogen dat Xi Jinping die titel veel meer toekomt. 

China was het eerste land dat met een bekend virus te maken kreeg. Onder Xi’s leiding kreeg China dat snel onder controle. Het precieze aantal Chinese covid-doden kennen we niet, maar zelfs in de hoogste schattingen ligt het laag. Xi benutte de virusuitbraak om met behulp van de smartphone meer zicht te krijgen op bewegingen van zijn inwoners: 2020, op de Chinese dierenriem het jaar van de Witte Metalen Rat, was het jaar waarin een geavanceerde controlestaat contouren kreeg. Xi benutte de wereldwijde preoccupatie met corona om rust te brengen in Hongkong: 2020 was het jaar waarin de democratiseringsbeweging vermoedelijk definitief de pas werd afgesneden. Onder Xi’s leiding bleef de Chinese economie zelfs in het coronajaar groeien en bleven ingezetenen van heropvoedingskampen in de regio Xinjiang aan die groei bijdragen. De president van de VS, die onbezonnen tweets verstuurde, werd in 2020 weggestemd. Aan het begin van de corona-uitbraak kreeg Xi onverwacht te maken met kritiek van gewone Chinezen, maar dat ongenoegen verstomde snel en voor Xi was 2020 geen verkiezingsjaar.

De eerste aflevering van deze rubriek over Xi was behalve kritisch ook snel verouderd. Althans, de alinea over corona. Het virus was nog in China. Toen het Europa bereikte, bleek al gauw dat landen waar mensen gewend zijn te kunnen gaan en staan waar ze willen, zo’n virus moeilijker indammen dan landen waar strenge instructies van het hoogste gezag de norm zijn. Lang vóór covid-19 concludeerde Kishore Mahbubani al dat politici die kiezers te vriend moeten houden, terugdeinzen voor onprettige maar noodzakelijke maatregelen. Westerlingen hebben dit jaar ervaren hoe het is als behaagzieke regeringen ‘te weinig, te laat’ doen. 

Als adept van Plato ziet Mahbubani de merites van ‘de filosoof-koning’, de even wijze als machtige leider die zijn onderdanen door stormen en epidemieën loodst. ‘Het is heel goed mogelijk dat Xi Jinping het soort welwillende bestuur van de filosoof-koning kan bieden’, is een van zijn conclusies in Heeft China al gewonnen?. Wie de Chinese geschiedenis kent, weet dat inwoners zulk bestuur willen: in perioden van zwak gezag werd het rijk immer geplaagd door chaos.

Stel dat Xi alle kwaliteiten bezit die aanhangers hem toedichten. Dan blijft het probleem dat nog nooit één filosoof-koning met welwillend bestuur voor iederéén is gekomen. Voor wie de pech heeft te worden getroffen door minder welwillend bestuur, in een cel in Hongkong, in een kamp in Xinjiang of in zomaar een stad waar ze op een ochtend je huis wegbulldozeren, blijft het een schrale troost dat de filosoof-koning de wereld heeft bestudeerd.

MEER OP HET TWEEDE GEZICHT

 De alinea over corona in de eerste aflevering van deze rubriek over Xi Jinping van begin dit jaar was snel verouderd. De alinea over het verschil tussen Xi en de vorige drie secretarissen-generaal van de Communistische Partij van China niet. Deng Xiaoping, noch Jiang Zemin, noch Hu Jintao was een adept van democratie. Deze leiders deelden echter het inzicht dat één man de tijd noch de wijsheid heeft voor het oplossen van een miljard problemen.

WikiLeaks-oprichter Julian Assange lag ook al op de sofa. Vorige week vroeg Stella Morris, partner en moeder van twee kinderen van Assange, op Fox News aan Donald Trump om hem gratie te verlenen. Als dat gebeurt, zal de naam van Assange in de geschiedenisboeken voorgoed kleven aan die van Trump: zonder Assanges digitale aanvallen op Hillary Clinton was Trump vermoedelijk nooit in het Witte Huis beland.

Meer over