Opinie

Nederland, pak je historische verantwoordelijkheid en erken de indiaanse genocide

De recente ontdekking van ruim duizend kinderlijkjes bij kostscholen in Canada hangt samen met de grootste volkerenmoord in de geschiedenis van de mensheid, die op de indianen. Ook Nederlanders zijn daaraan medeplichtig, betoogt Serv Wiemers.

Rouwende leden van de Mosakahiken Cree Nation hug bij een herdenkplek nabij de voormalige Kamloops missieschool,  waar de stoffelijke overschotten van 215 kinderen zijn gevonden. Beeld AFP
Rouwende leden van de Mosakahiken Cree Nation hug bij een herdenkplek nabij de voormalige Kamloops missieschool, waar de stoffelijke overschotten van 215 kinderen zijn gevonden.Beeld AFP

In een maand tijd worden bij drie voormalige Indian Residential Schools in Canada meer dan duizend kinderlijkjes ontdekt. Het begint met 215 bij de Kamloops missieschool. Half juni volgt de vondst van 751 anonieme graven bij de Marieval Indian Residential School. Woensdag kwamen daar nog eens 182 kinderlijkjes bij van de Kootenay-stam, naast de St. Eugene missieschool. De Canadese premier Justin Premier Trudeau zegt dat zijn hart breekt, maar schuift de schuld deels door naar de Rooms-Katholieke Kerk. Bij de inheemse bevolking rijten de ontdekkingen niet-genezen wonden open.

Zes kerken in de buurt van de indianenreservaten gaan in vlammen op. De nationale feestdag in het land, Canada Day, wordt geboycot. Minister van Binnenlandse Zaken Deb Haaland van buurland Verenigde Staten kondigt een onderzoekscommissie aan naar vergelijkbare wandaden op de Amerikaanse kostscholen. De wereld reageert geschokt, maar de inheemse bevolking van Noord-Amerika draagt dit al generaties met zich mee.

De gedwongen plaatsing van kinderen op kostscholen en de mishandeling van die kinderen waren bewuste acties, onderdeel van het beleid dat bekend stond als ‘dood de indiaan; red de mens’. Als onderdeel van de grootste genocide in de geschiedenis van de mensheid, die op indianen.

Bewuste uitroeiing

Vanaf het begin van de Europese kolonisatie van Noord-Amerika daalde het aantal indianen van 12 miljoen tot enkele honderdduizenden in 1900. Dat was geen onafwendbare pech; er was sprake van bewuste uitroeiing om plaats te maken voor de Europese ‘beschaving’. Zo stelt de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring dat alle mensen gelijk zijn, maar rept ook over een ander soort mensen: ‘Meedogenloze indiaanse wilden’. Twee Amerikaanse presidenten van Nederlandse komaf deden een duit in het zakje: Martin van Buren (1837-1841) liet tienduizenden indianen deporteren (waarbij duizenden omkwamen) en Theodore Roosevelt (1901-1909) stelde dat de enige goede indiaan een dode indiaan is.

De kolonisatie en uitroeiing namen verschillende vormen aan: naast deportaties werden dorpen uitgemoord, bewust besmettelijke ziekten verspreid, prijzen op hoofdhuiden gezet (een scalp van een indiaanse man leverde meer dollars op dan van een vrouw of kind), alcohol verspreid en bizons uitgemoord. Toen rond de eeuwwisseling de inheemse bevolking gebroken was, werden voor de overlevers kostscholen opgericht. Ceremoniën en talen werden verboden, vrouwen gedwongen gesteriliseerd en kinderen massaal weggehaald bij hun families en naar die kostscholen gestuurd.

De Canadese waarheidscommissie die zich over de kostscholen boog, concludeerde in 2015 dat er minimaal 4.100 inheemse kinderen door mishandeling of verwaarlozing waren omgekomen in de kostscholen, en noemde het kostschoolbeleid een daad van ‘culturele genocide’.

Volgens de Genocideconventie, ook onderschreven door Nederland, vallen de kostscholen inderdaad onder het begrip genocide. Artikel 2 noemt als een van de handelingen ‘het gewelddadig overbrengen van kinderen van de groep naar een andere groep’.

Inmiddels zijn de kostscholen gesloten, maar het trauma duurt voort. Kinderen die zijn weggerukt uit hun omgeving en vervolgens vernedering en mishandeling hebben ervaren, kunnen zelf geen goede ouders worden. Het duurt generaties voordat de pijn is verwerkt. En die verwerking begint met erkenning en vervolgens dekolonisatie. In Canada zijn nu stappen gezet; de Verenigde Staten gaan daar hopelijk snel mee beginnen.

Koloniale mogendheid

Wat heeft Nederland hiermee te maken? Veel. Want Nederland was een van de koloniale mogendheden in Noord-Amerika. Onder leiding van Willem Kieft, gouverneur van Nieuw Nederland, vielen onze troepen in de 17de eeuw willekeurige dorpen aan en vermoordden honderden mannen, vrouwen en kinderen.

Voor de indiaanse genocide in Noord-Amerika zijn wij medeverantwoordelijk. Onlangs zei een indiaanse leider: ‘Wij willen erkenning van de genocide en formele excuses. Ook van Europese landen. Vanuit Europa kwamen de mensen die onze wereld overhoop hebben gehaald.’ Denk aan Willem Kieft, Martin van Buren, Theodore Roosevelt en al die anderen.

Bovendien gaat het hier om bondgenoten. Nederland kan Canada en de VS aanspreken, ook op basis van de Genocideconventie. Ook over wat er vandaag de dag gebeurt. De kostscholen zijn gesloten, maar de trauma’s werken door.

Nog gemiddeld iedere maand sterft er een inheemse taal uit. De sociale problemen zijn nergens in Noord-Amerika zo groot als binnen de inheemse gemeenschappen. Inheemsen hebben een grotere kans door de politie te worden gedood dan andere mensen van kleur. Het buitensporige geweld tegen inheemsen die de aanleg van oliepijpleidingen door hun land willen voorkomen, is een ander voorbeeld.

Nederland blijft echter stil. Van de kant van de regering is niets vernomen. Terwijl Nederland naast de Genocideconventie ook ondertekenaar is van de VN Verklaring over de Rechten van Inheemse Volken. Vandaar de oproep: Nederland, pak je historische en actuele verantwoordelijkheid, erken de indiaanse genocide en zet je in voor dekolonisatie.

Serv Wiemers is schrijver van Veerkracht, Indianen van nu over de wereld van morgen.

Meer over