OpinieSuriname

Nederland, herstel snel de relatie met Suriname

Nu het erop lijkt dat Desi Bouterse in Suriname het veld ruimt, moet Nederland een gebaar maken, bepleit Peter Rehwinkel.

Oppositieleider Chan Santokhi van de VHP viert de zetelwinst in het partijcentrum. De NDP-partij van president Desi Bouterse lijkt aan de verliezende hand te zijn bij de parlementsverkiezingen in Suriname. Beeld ANP

Nederland heeft zich vaak door zijn vroegere kolonie Suriname laten verrassen. Voor het laatst bij de verkiezingen die maandag werden gehouden. De publicitaire aandacht daarvoor was in ons land de afgelopen weken minimaal. Op zijn minst had mogelijke verbetering van de moeizame post-koloniale relatie onze belangstelling kunnen hebben. ‘Bouterse heeft weinig te vrezen’, was zelfs een Nederlandse krantenkop twee dagen voor de stembussen opengingen. Een enkele nacht erop danste de Surinaamse oppositie van geluk. De president in spe, Chan Santokhi, liet van zich horen: ‘Dank, dank, dank.’

De achterban van Bouterse liet hem in de steek. Vooral jongeren hebben minder op de NDP gestemd dan wij verwachtten. Die voerden de afgelopen jaren het verzet tegen de regering vaak aan: ‘Wij betalen het hardste gelag.’

Verzoening

De verstandhouding tussen Nederland en Suriname staat al voor het aantreden van een nieuwe president weer prominent op de agenda. Het verleden van Santokhi brengt dit met zich mee − nog los van de vraag of hij door de Nationale Assemblée (tweederde meerderheid) of, indien nodig, de Verenigde Volksvergadering (gewone meerderheid) tot president wordt verkozen en op 12 augustus wordt beëdigd.

Santokhi heeft zo uitdrukkelijk voor normalisatie van de band met Nederland gepleit, en daarna een kiezersmandaat verkregen, dat wij naar mijn mening een verzoenend gebaar dienen te maken. Nederland moet er (opnieuw) blijk van geven op ambassadeursniveau in Suriname vertegenwoordigd te willen zijn.

De verhouding tussen (voormalig) kolonisator en gekoloniseerde is bijna altijd met gevoeligheid omgeven. Die tussen Suriname en Nederland werd ooit een koude oorlog in miniatuur genoemd. De dekolonisatie van het Nederlandse wereldrijk begon op 6 december 1942 met een radiotoespraak van Koningin Wilhelmina via Radio Oranje. Volgens de schrijver en ook omroeper bij Radio Oranje, A. den Doolaard, pleegde Wilhelmina ‘met majesteitelijke gratie als een zeilschip onder volle tuigage’ de Londense studio binnen te schrijden. Ons land zou nu met koninklijke elegantie moeten reageren op de verkiezingsoverwinning van Chan Santokhi en zijn Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP), bij een voor zijn voormalige kolonie cruciale wending in haar geschiedenis.

Respect

Zo goed als jaarlijks sprak Santokhi zich tijdens de hier (sinds 2013 plaatsvindende) Lachmon-lezingen uit over de relatie tussen Suriname en Nederland, en telkens met respect. In 2014 klonk uit zijn mond: ‘Maar toch blijft Nederland een belangrijke rol spelen voor Suriname, ook al houdt Nederland zich vast aan een zakelijke relatie met dat land.’ Een drietal jaren later was de nieuwe Nederlandse ambassadeur niet welkom in Suriname. Het regime-Bouterse zou zich ergeren aan bemoeizucht van ons land met Surinaamse aangelegenheden.

Santokhi bleef ook toen de verbroederingspolitiek nastreven. Bij de meest recente Lachmon-lezing, ruim een half jaar geleden, formuleerde Santokhi tot taak van beide regeringen op korte termijn actie te ondernemen tot structureel overleg en herstel van het vertrouwen. Deze oproep wacht van Nederlandse zijde, zeker na afgelopen week, op antwoord.

Laten we de boot deze keer niet missen. Jan Pronk beschrijft in zijn pas verschenen boek Suriname: van wingewest tot natiestaat hoe Nederland een lesje in onderhandelen kreeg voorafgaand aan de onafhankelijkheid van Suriname in 1975: ‘Zij hadden het initiatief genomen, wij hadden gevolgd. Zij hadden het doel gesteld, wij hadden daarmee ingestemd. Zij hadden de datum vastgesteld, wij hadden die geaccepteerd. Zij hadden zich voor de komende jaren van royale steun verzekerd, wij vonden dat die vanzelf sprak.’

Ambassadeur

Ik hoop dat ervan is geleerd. Nederland: maak je op voor opwaardering van de tijdelijk zaakgelastigde in Suriname tot ambassadeursniveau. Wees voorbereid als Santokhi − die zich zo heeft ingezet voor verbetering van de bilaterale verhoudingen − aantreedt als president. Santokhi zei een half jaar geleden al dat de VHP de stappen in kaart had gebracht voor visumvrij personenverkeer met Nederland.

In ons meerjarig beleidskader gaan we nog uit van het mogelijke verwateren van de betrekkingen tussen beide landen op langere termijn. Santokhi zal een diasporabeleid willen voeren, gericht op de 1 miljoen Surinamers waarvan een groot deel in Nederland woont. Hopelijk kunnen we op 2020 terugkijken: ‘Wij hadden het initiatief genomen, zij hadden gevolgd’, bij verbetering van wat een koele familierelatie tussen twee landen werd genoemd, terwijl er onderling zoveel warmte binnen families bestaat.

Peter Rehwinkel is gepromoveerd in het staatsrecht en heeft een deels Surinaamse schoonfamilie.

Meer over