commentaarraoul du pré

Nederland faalde in de bescherming van Afghanen die op ons mochten rekenen. Was het laksheid, onmacht of onwil?

Gezinnen met kinderen wachten buiten de luchthaven in Kabul op toelating tot een door Britse militairen gecontroleerde ingang.  Beeld Getty
Gezinnen met kinderen wachten buiten de luchthaven in Kabul op toelating tot een door Britse militairen gecontroleerde ingang.Beeld Getty

Nu de vluchtroutes in Kabul zijn afgesneden, heeft Nederland heel wat uit te leggen aan Afghaanse medewerkers die na de machtsgreep van de Taliban niet in veiligheid konden worden gebracht.

Waarom werd het kabinet naar eigen zeggen zo totaal overrompeld door de machtsovername van de Taliban?

Waarom maakte Nederland niet meteen een evacuatieplan toen de Verenigde Staten in het voorjaar hun terugtrekking aankondigden? Waarom was er niet of nauwelijks een administratie van ons voormalige Afghaanse personeel tijdens onze 19 jaar durende aanwezigheid in Afghanistan?

Waarom konden mensen zich pas melden toen Kabul al was overgenomen en daar de wanorde al had toegeslagen?

Waarom lag er zelfs voor de tolken van Defensie – wier behoefte aan bijstand toch politiek onomstreden is – ook na maandenlang aandringen vanuit de Tweede Kamer geen urgent noodplan klaar?

Waarom waren zowel de minister als de ambtelijke top op Buitenlandse Zaken niet doordrongen van de ernst van de situatie toen het er echt om begon te spannen? Waarom werden mensen die het wel zagen dagenlang met een kluitje in het riet gestuurd?

Waarom bleek het ook in de afgelopen twee weken voor velen in Kabul nog onmogelijk om op tijd door te dringen tot enige informatie van Buitenlandse Zaken, waardoor zij uiteindelijk volstrekt afhankelijk werden van hun toevallige contacten met journalisten, hulpverleners of oud-militairen om hun uitweg naar het vliegveld te vinden?

Waarom werd hier middenin de evacuatie tot in de top van het kabinet nog getwist over de vraag onder welke criteria mensen mee mochten?

Deze en nog vele andere vragen zullen zo snel mogelijk moeten worden beantwoord. In verhoren door de Tweede Kamer. Onder ede. En met openbaar­making van alle relevante communicatie tussen de politieke en ambtelijke hoofdrolspelers.

Niet om er een politieke afrekening van te maken. Wel omdat Nederland zichzelf opnieuw in verlegenheid heeft gebracht door een gebrek aan bescherming aan mensen die daar wel op mochten rekenen.

Was het laksheid, onmacht of politieke onwil? Aangezien we onszelf na Srebrenica hadden beloofd dat zoiets nooit meer zou gebeuren, is het van het grootste belang dat we het antwoord snel kennen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

PODCAST

Oud-Afghanistan correspondent Natalie Righton vertelt op bloedstollende wijze hoe ze deze week via telefoons en Google Maps tientallen Nederlanders, tolken en hun familie in Kabul naar het vliegveld wist te loodsen. Waarom lukte dat Buitenlandse Zaken zelf niet? Luister de politieke podcast De kamer van Klok met Natalie Righton, Sheila Sitalsing, Pieter Klok, Raoul du Pré en Gijs Groenteman.

Meer over