CommentaarCarlijne Vos

Nederland en EU moeten naar Frans en Duits voorbeeld wetgeving optuigen tegen schade en onrecht in de hele productieketen

Soja-oogst nabij de stad Cuiaba in de Braziliaanse deelstaat Mato Grosso. Beeld AFP
Soja-oogst nabij de stad Cuiaba in de Braziliaanse deelstaat Mato Grosso.Beeld AFP

Met boycot Braziliaanse soja tonen bedrijven noodzaak van snelle ‘ketenwetgeving’ die milieu- en mensenrechtenschendingen uit handelsketens weert.

Ook Nederlandse supermarktketens hebben zich achter een potentiële boycot van onder meer soja uit Brazilië geschaard. De deelnemende grootwinkelbedrijven, waaronder ook Tesco, Marcs & Spencer en Burger King, hopen hiermee president Bolsonaro te dwingen af te zien van een nieuwe wet die verdere houtkap in de Amazone mogelijk maakt.

Het gebaar van de Nederlandse levensmiddelensector, inclusief de veevoedersector, is van betekenis aangezien de Nederlandse havens een spil vormen in de wereldwijde import van Braziliaanse soja. Na de retailers zijn dus ook de overslagbedrijven en transporteurs als Cargill straks aan de beurt om verantwoordelijkheid te nemen voor hun rol in de razendsnelle ontbossing van de Amazone.

Zover is het voorlopig nog niet. Maar het feit dat bedrijven zich eensgezind tot een regering richten om misstanden tegen te gaan is een grote stap voorwaarts in de ambitie mondiale handelsketens te verduurzamen. De noodzaak hiertoe is evident: de snelle ontbossing van de Amazone draagt bij aan de klimaatverandering, waarvan burgers van Limburg tot Canada en Madagaskar momenteel de gevolgen ondervinden. Daarnaast worden de rechten van de inheemse bevolking in Brazilië op grote schaal geschonden door de commerciële houtkap en landbouw.

Het bewustzijn dat bedrijven en consumenten medeverantwoordelijk zijn voor de misstanden in verre buitenlanden groeit. In 2013 sloegen voor het eerst modebedrijven de handen ineen om uitbuiting en kinderarbeid in de textielfabrieken in Bangladesh tegen te gaan na de ramp in de fabriek Rana Plaza. Wereldwijd liggen steeds meer bedrijven onder vuur die zich ter plaatse schuldig maken aan ontbossing, landroof en uitbuiting; van mijnbedrijven, tot oliegiganten, palmolieplantages of cacao-importeurs.

De opzienbarende rechtszaken die Shell eerder dit jaar verloor wegens milieuvervuiling in Nigeria, maken duidelijk dat multinationals hun verantwoordelijkheid voor wandaden in verre landen niet langer kunnen ontlopen. En dit is precies wat ook de nieuwe ‘ketenwetgeving’ beoogt die de Europese Commissie momenteel in voorbereiding heeft. Deze zogeheten ‘due dilligence-wet’ verplicht bedrijven om mensenrechtenschendingen en milieuschade te voorkomen door de héle productie- of aanvoerketen.

In Duitsland en Frankrijk is een dergelijke wet recent ingevoerd, als Nederland en ook de EU snel volgen kan eindelijk echt een vuist worden gemaakt tegen wanpresterende bedrijven en de landen die deze misstanden faciliteren.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over