Nazipraktijken in Alkmaar

 

Jonathan van het Reve

Op donderdagavond 8 januari trekt een plechtige stoet door de Alkmaarse binnenstad. Een dag eerder is in Parijs een aanslag gepleegd op de redactie van het satirische blad Charlie Hebdo en Alkmaar toont vandaag zijn solidariteit. 'Je suis Charlie', klinkt het. Helemaal vooraan lopen burgemeester Piet Bruinooge en zijn wethouders.

Elf dagen later begint in dezelfde stad een opmerkelijke rechtszaak. Journalist André Hoogeboom wordt door het gemeentebestuur aangeklaagd vanwege een internetcolumn uit 2013, waarin hij het Alkmaarse cultuurbeleid vergelijkt met dat van nazi-Duitsland. Hoogeboom heeft spijt betuigd en de column staat niet meer online, maar dat is geen reden om de zaak af te blazen, vinden burgemeester Piet Bruinooge en zijn wethouders.

Dat er regels bestaan tegen laster en smaad, is best te begrijpen. Als iemand door de hele stad gefotoshopte posters plakt van - ik zeg maar wat - de burgemeester die zich aftrekt op een druk schoolplein, is het logisch dat die burgemeester daar op een gegeven moment iets tegen wil doen. Maar wat voor schandelijke column moet je wel niet schrijven voordat het hele gemeentebestuur aangifte tegen je doet?

In Alkmaar, zo weten wij nu, volstaat de volgende passage: 'Het begint hier te ruiken naar nazi-toestanden', dan een stukje over het kunstbeleid van Hitler, en dan: 'Vervang de nazi's door OPA (een lokale partij, JvhR) en Duitsland voor Alkmaar en je komt op dezelfde kunstfilosofie uit. Het doet hier ook nog eens denken aan de schandelijke Nederlandsche Kultuurkamer, in 1941 door de bezetter in het leven geroepen om de kunst aan banden te leggen.'

Geen doelloos gescheld, geen kwetsen om het kwetsen, maar een keiharde vergelijking van het gemeentelijke kunstbeleid met dat van een uiterst vreselijk regime. Een klassieke overdrijving, zoals columnisten dat wel vaker doen. Natuurlijk, een onervaren wethouder schrikt van zo'n passage, verslikt zich misschien in zijn koffie. Maar is dit strafbaar?

Het OM vindt van wel, want de eis tegen Hoogeboom is 750 euro boete, plus 40 uur voorwaardelijke werkstraf. De officier van justitie redeneert, en lees dit vooral twee keer: 'Beledigen leidt nergens toe, het dient geen doel en het stelt niks aan de kaak. Natuurlijk moeten politici een dikkere huid hebben, maar ongegronde beschuldigingen hoeven ze niet te pikken. Hoogeboom had het cultuurbeleid van de gemeente Alkmaar ook op een andere manier aan de kaak kunnen stellen.'

Zoals terroristen tekenaars vermoorden die hun geloof gewelddadig noemen, zo wil het Alkmaarse gemeentebestuur zich vrijpleiten van fascisme door een kritische journalist de mond te snoeren. En het OM helpt ze ook nog, want bij justitie weet men blijkbaar precies waar belediging toe dient en hoe columnisten hun werk moeten doen. De rechter, die volgende week uitspraak doet, is hopelijk wijzer. Anders wordt het hoog tijd voor een nieuwe mars door Alkmaar.

Meer over