tv-recensieemma curvers

Natúúrlijk was de wereld van Bob Ross niet zo onschuldig en sereen als ik dacht

null Beeld

Weer een happy little illusie armer.

Hoeveel van de meer dan 400 afleveringen van Bob Ross’ The Joy of Painting ik in de jaren nul heb gezien weet ik niet, maar het zijn er veel. Er zat iets geruststellends in het idee dat als ik mezelf maar van de bank zou pellen, ook ik dat landschapje zou kúnnen schilderen. Dat deed je natuurlijk niet, je keek wel uit, dan zat je met zo’n landschapje. De aantrekkingskracht zat ’m ook in het geluid: die zachte penseelstreken op het doek en de lodderige stem van Bob in die wondere wereld vol watervallen.

Natuurlijk, dacht ik toen ik deze week de nieuwe Netflix-docu Bob Ross; Happy Accidents, Betrayal and Greed aanzette: zelfs de wereld van Ross bestaat niet uit alleen happy little clouds en tree-friends. In de film doet zoon Steve Ross het verhaal uit de doeken ‘dat hij al jaren wil vertellen’. Eerst over de beginjaren, toen Bob schilderleraar werd en in zee ging met het echtpaar Annette en Walt Kowalski. Over het permanentje en de slaapkamerstem (‘Ja, daar, hmm, streel het doek’) waarop hij oefende.

Bob Ross in de documentaire Bob Ross; Happy Accidents, Betrayal and Greed. Beeld Netflix
Bob Ross in de documentaire Bob Ross; Happy Accidents, Betrayal and Greed.Beeld Netflix

Kunsthistorica Julia Friedman merkt op dat het niet toevallig was dat Ross zijn serie The Joy of Painting noemde: in de jaren tachtig waren ook how-to-boeken als The Joy of Cooking en The Joy of Sex in zwang. Ook van die joy genoot Ross, trouwens: hij zou een affaire met zakenpartner Annette hebben gehad. Smeuïg, maar het krullige aureool van de goedhartige schilderdocent blijft intact. De echte onthullingen laten een uur op zich wachten.

‘Ze hebben mijn vaders naam willen stelen en dat hebben ze ook gedaan’, zegt Steve. Toen Bob Ross kanker kreeg, raakten de Kowalski’s volgens hem in paniek. Ze zouden Bob op zijn sterfbed een schimmig contract hebben voorgelegd, waarmee hij zijn naam en rechten aan de Kowalski’s afstond – Ross weigerde. Vervolgens zou vader Ross de rechten hebben nagelaten aan Steve en zijn oom, waarop een bittere juridische strijd volgde, die Steve verloor.

Steve wordt bijgevallen door twee vrienden van Bob, Dana Jester en John Tamm, die bevestigen dat het echtpaar Kowalski het merk voor miljoenen heeft uitgemolken. Ook zien we het schildersechtpaar Jenkins, wier bloemen-schildermethode door de Kowalski’s werd geplagieerd, en vertelt iemand dat de Kowalski’s seriematig Ross-vervalsingen produceren. De Kowalski’s, die medewerking aan de film weigerden, hebben inmiddels op de film gereageerd en ontkennen alles. Het was volgens de documentairemakers moeilijk interviewkandidaten te vinden, omdat iedereen bang was voor de aan rechtszaken verknochte Kowalski’s.

Met dat beperkte aantal bronnen doet de blik van Bob Ross; Happy Accidents, Betrayal and Greed wat te bloeddorstig aan. In die zin is deze film net zo Amerikaans als het merk Bob Ross zelf. Ross verkocht het anti-elitaire idee dat kunst voor de massa kon zijn, dat inzet belangrijker was dan talent en iedereen het trucje kon leren. Deze docu vertelt een cynischer, en even smakelijk Amerikaans verhaal: waar er ook maar iets bijzonders te verkopen valt, komen aasgieren en hun advocaten het karkas leegplukken.

Meer over