OpinieProvinciaal bestuur Brabant

Moet het CDA in Brabant wel of niet samenwerken met Forum voor Democratie?

Donderdag besluit het CDA in Brabant of het gaat samenwerken met Forum voor Democratie. De kwestie leidt tot tweespalt binnen de partij, zeker met het oog op de nationale verkiezingen volgend jaar. Paul Rüpp, provinciaal bestuurder namens het CDA en politicoloog Tom van der Meer geven hun kijk op de zaak.

Thierry Baudet (FvD) met Sybrand Buma (CDA) en Henk Krol (50PLUS) in de Tweede Kamer op de dag na de Provinciale Statenverkiezingen van vorig jaar.  Beeld ANP
Thierry Baudet (FvD) met Sybrand Buma (CDA) en Henk Krol (50PLUS) in de Tweede Kamer op de dag na de Provinciale Statenverkiezingen van vorig jaar.Beeld ANP

Paul Rüpp, was zeven jaar provinciaal CDA-bestuurder in Brabant en is initiatiefnemer van de protestbrief die begin deze week gepubliceerd werd en door tal van prominente oud-leden is ondertekend:

‘Een van de uitgangspunten van het CDA is dat we alleen samenwerken met democratisch gezinde partijen, dat staat in artikel 13 van de grondbeginselen van het CDA. Het gaat daarbij dus om partijen, niet om landelijke facties of afdelingen. Dit principe, dat draait rond het steunen van de democratische rechtsstaat, moet dus in alle overwegingen en in alle geledingen van de partij meespelen. Op grond daarvan moeten we niet samenwerken met Forum voor Democratie. Ik begrijp dat politiek draait om pragmatische oplossingen zoeken, en we willen dat Forum bestuursverantwoordelijkheid gaat nemen. Ik weet er na zeven jaar lang provinciale politiek bedreven te hebben alles van. Politiek is compromissen zoeken. Maar een partij die staatsrechtelijke principes in twijfel trekt, mogen wij niet legitimeren.

Het CDA wil niet uit Europa, wil niet uit de NAVO, wil de euro niet afschaffen en we zijn tegen het bewust polariseren van de samenleving. Die kwesties spelen landelijk en niet provinciaal, maar je mag dit gedachtegoed ook lokaal niet legitimeren. Volgend jaar zijn de landelijke verkiezingen, het is buitengewoon kortzichtig van onze partij om de vraag over samenwerking met Forum als lokale aangelegenheid af te doen. Een samenwerking zet de bijl aan de wortel van de democratische rechtsstaat.

Deze bezwaren worden wel gehoord, maar ernaar luisteren is een ander verhaal. Een deel van onze achterban kijkt meer naar de korte termijn: we kunnen in een samenwerking veel bereiken in het stikstofdossier en de landbouwcrisis, maar dit kortetermijndenken is in het licht van de grotere kwesties ernstig beperkt. Tegelijkertijd kun je een partij als Forum met 40.000 leden niet negeren. Mensen herkennen zich erin. Als we die mensen nergens bij betrekken, schieten we ook ernstig tekort. Er ontstaat afstand tussen de mensen die op ons en Forum voor Democratie stemmen, dus de kiezers moeten we beter aanspreken. Ze voelen zich niet gehoord en dat moet opgelost. Maar met een samenwerking met Forum nu zouden we meewerken aan het afbrokkelen van het democratisch bestel.’

Tom van der Meer, politicoloog aan de Universiteit van Amsterdam, auteur van het boek Niet de kiezer is gek:

‘Het gebeurt continu dat partijen worden buitengesloten, dus zo bezien is de kwestie in Brabant niet bevreemdend. De laatste tijd zie je internationaal vaker dat rechts-populistische partijen niet worden betrokken bij het besturen. Dat kan heel legitiem zijn, omdat de ideologische afstand tot de andere partijen te groot is. Dat is een inhoudelijke reden voor partijen om weg te blijven. Wat dat betreft heeft het CDA niet alleen moeite met Forum. De afgelopen jaren hebben de christendemocraten ook aangegeven liever met rechts dan met links samen te werken. Zo stelde de partij dat ze liever met rechts regeert dan links. Maxime Verhagen gaf dat een paar jaar geleden eens te meer aan.

Het CDA heeft nu een bijzondere positie in vergelijking met tien jaar geleden. De samenwerking met de PVV verdeelde de partij toen tot op het bot. Maar Nederland heeft een lange traditie waarin partijen die het goed doen, zo snel mogelijk bestuursverantwoordelijkheid krijgen. Dat zag je bijvoorbeeld met D66 en de LPF. Door ze te laten besturen ontneem je ze het vuur, want ze kunnen zich niet meer afzetten tegen de ‘bestuurlijke elite’. De gedoogconstructie van CDA-VVD-PVV in 2010 was daar een halfslachtige variant van: in die coalitie had de PVV als gedoogpartij geen ministers en dat kwam ze niet slecht uit.

De vraag die voor het CDA in Brabant ligt: wat is het doel dat ze willen bereiken? Willen ze echt samenwerken, of is het doel om Forum in te kapselen en de wind uit de zeilen te nemen? Als het CDA Forum betrekt in het bestuur, kan de partij ter verantwoording worden geroepen. Die tactiek kan effectief zijn op nationaal niveau, waar veel belangstelling voor is. Het is maar de vraag of dat op provinciaal niveau werkt.

Het CDA is ook een partij die de laatste jaren veel kiezers verloor en naar rechts opschoof om ze terug te winnen. Met voorstellen als de vlaktaks wilde ze kiezers van de VVD binnenhalen, door hardere standpunten in te nemen op het gebied van immigratie probeerde het kiezers af te nemen van rechtse populisten. Het strategische gevaar is dat je die partijen juist gelijk geeft, zij zitten al op de troon op deze onderwerpen. Qua koers is het lek in de CDA niet boven. Het onderscheidende punt was juist altijd de partij als geen ander voor traditionele normen en waarden stond. Die kracht is sinds het vertrek van Jan Peter Balkenende minder benut.

Het onderliggende strijdpunt waar de samenwerking met Forum voor Democratie een uiting van is: wat is de koers van de partij?’

Meer over