Opinie

Met lef en visie kunnen we ook in kerkgebouwen wonen

Behoud de kerken: bouw ze (geheel of gedeeltelijk) om tot betaalbare woningen, als oplossing voor de woningnood.

Theo Schuyt
Kerkgangers betreden de Sionkerk in Urk. Beeld ANP
Kerkgangers betreden de Sionkerk in Urk.Beeld ANP

Telkens als ik langs de St. Joseph kerk aan de Alkmaarse singel fiets, erger ik mij aan het grote banier van een makelaar: ‘Monumentaal wonen in een kerk? 9 Luxe appartementen te koop.’ Let wel, ik heb niets tegen makelaars, maar makelaars horen thuis op de markt, op de woningmarkt en kerken zijn geen markt.

Kerken zijn gemeenschapsgoederen. Ze zijn bij elkaar gespaard door gelovigen, door kerkgangers, door rijk en vooral door arm, onder de actieve leiding van een bouwpastoor, een dominee, door ouderlingen of een kerkbestuur. Wat van de gemeenschap is, hoort voor de gemeenschap te blijven. Er komen – naar schatting – 8.000 historische kerkgebouwen vrij.

Centrale locaties

Voor de dienstbare beroepen – lees gemeenschapsberoepen: verpleegkundigen, onderwijskundigen, politiemensen – en voor jongeren is er nauwelijks aan een woning te komen. (Historische) kerkgebouwen staan op centrale locaties, heel geschikt voor juist die groepen.

Wat kunnen makelaars en commerciële projectontwikkelaars wel, wat protestantse en katholieke kerkgenootschappen, woningcorporaties, gemeenten, de Rabo bank, Boei en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed van de overheid niet kunnen?

Behoud de kerken; maak er geheel of gedeeltelijk woningen in, naar gelang de wensen van de verantwoordelijke kerkbesturen. Ruimte voor erediensten moet altijd blijven als daar voldoende draagvlak voor is.

Problemen, natuurlijk. Financieel niet haalbaar, bouwtechnisch onmogelijk, en vergeet niet, onwillige kerkbesturen. Als er geld te verdienen valt kan er van alles, maar als er gemeenschapsidealen in het spel zijn kan het niet? Kom nou! Maak een groot kerkelijk trust fund: een eerste kansrijke actie voor de nieuwe minister voor Wonen. Maak in de 8.000 historische kerkgebouwen (en de vele nieuwere die ook leeglopen) gemiddeld 10 woonunits, dat zijn er gelijk al 80 duizend. Alle onwillige kerkbesturen met gemeenschapsgeld uit het trust fund ‘omkopen’. Als ze dan nog niet willen, geef ik ze bij Petrus weinig kans.

Innovatieve oplossingen

Laat bouwtechnici innovatieve oplossingen bedenken; zondoorlaatbare kerkdaken; ‘inbouw-woon-units’, zoals bij studentenwoningen aan de Boelelaan in Amsterdam of in Amsterdam-Noord; etagebouw in hoge kerken; muurvensters; haal elke out-of-the-box-goeroe / techneut erbij.

Verzin een list.

Problemen, zeker. De markt weet ze te overwinnen. Maar waar blijft de overheid, waar zijn de duurzaamheidsbeleggers, de woningcorporaties, waar zijn de gelovige ceo’s van bouwondernemingen met lef en een visie, met contacten en daadkracht? Het is tijd voor een innovatieve combinatie van de overheid en een maatschappelijk betrokken initiatief.

Theo Schuyt is hoogleraar Filantropie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Meer over