Commentaar

Met een verbod op abortus gaan de VS vijftig jaar terug in de tijd

Sinds de Republikeinen eind jaren zeventig de strenggelovigen als cruciaal electoraal smaldeel ontdekten, is hun ideologie de evangelische kant op geschoven.

Michael Persson
Demonstranten protesteren voor behoud van het recht op abortus buiten het hooggerechtshof in Washington D.C. Beeld Getty Images
Demonstranten protesteren voor behoud van het recht op abortus buiten het hooggerechtshof in Washington D.C.Beeld Getty Images

Het Amerikaanse federale recht op abortus lijkt ten dode opgeschreven. Als de maandag uitgelekte conceptuitspraak van het Hooggerechtshof niet fundamenteel meer verandert, dan gaan de Verenigde Staten een halve eeuw terug in de tijd. Hoewel de helft van de vijftig staten een eigen abortusrecht zal handhaven, zullen in conservatieve streken jaarlijks weer tienduizenden vrouwen moeten kiezen tussen het baren van een ongewenst kind en de horreur van illegale praktijken.

Daarmee wordt het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen ondergeschikt gemaakt aan dat van hun ongeboren vrucht. Aangezien ongewenste zwangerschappen vooral arme vrouwen treffen (meer dan de helft is alleenstaand) en de VS geen sterk sociaal vangnet hebben, zullen de meeste kinderen die daaruit geboren worden geen gemakkelijk leven krijgen. Hun moeders evenmin. Maar die keuze is dus niet meer aan hen.

Met de uitspraak krijgt streng christelijk Amerika het gewenste rendement op de diepte-investering die het in 2016 deed. Presidentskandidaat Donald Trump beloofde toen de vacatures in het Hooggerechtshof te vullen met oerconservatieve rechters. Eén van die vacatures had hij al cadeau gekregen van de Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell, die weigerde een door toenmalig president Barack Obama voorgedragen kandidaat in stemming te brengen. Voor veel evangelische christenen was dat buitenkansje de reden om, ondanks zijn zondige leven, toch maar op Trump te stemmen.

Zo blijkt hoezeer de trias politica in de VS is vervaagd. Mede dankzij de polarisatie en de daardoor teweeggebrachte tribale samenklontering van het land maken de door politici benoemde rechters de gewenste politieke keuzes. De Grondwet uit 1784, waarop de rechters hun oordeel baseren, functioneert als een soort Rorschach-test: ze kunnen erin lezen wat ze willen.

Het is daarbij interessant te zien hoe de conservatieve waarden zijn verschoven. In 1973, toen het Hooggerechtshof abortus in de zaak Roe v. Wade tot nationaal recht verklaarde, was zelfbeschikking doorslaggevend. De vrijheid van het individu mocht niet worden ingeperkt door overheidsbemoeienis. Vijf van de zeven rechters die vóór stemden, waren door Republikeinse presidenten benoemd. Maar sinds de Republikeinen eind jaren zeventig de strenggelovigen als cruciaal electoraal smaldeel ontdekten, is hun ideologie de evangelische kant op geschoven.

Nog geen derde van de Amerikanen wil dat Roe v. Wade wordt verworpen, blijkt uit peilingen. Maar de Amerikaanse democratie heeft zich zo ontwikkeld dat een oververtegenwoordigde minderheid van de bevolking via een meerderheid in het Hooggerechtshof de richting van het land kan bepalen.

Straks is het aan elke staat om te besluiten of abortus nog mag of niet. Progressieve staten als Californië hebben al aangekondigd abortus een stevige wettelijke basis te geven. Rijkere vrouwen uit conservatieve staten zullen de weg daarheen nog wel weten te vinden. Zoals zo vaak zijn het de armeren van wie de vrijheid wordt beperkt.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over