ColumnHarriët Duurvoort

Mensen met een dubbele nationaliteit zijn schaamteloos gediscrimineerd door de Belastingdienst

Verwijt haar niet dat ze met haar zussen een prijzig boeket heeft betaald voor nani’s crematie. En witte kleren heeft gekocht – met geleend geld voor de uitvaart. Nani, Janets oma, heeft een prachtig afscheid gekregen en dat verdiende ze ook. Ze was als een moeder. Toen Janets zoon niet meer naar de kinderopvang kon, paste nani op. En Janet kon altijd mee-eten, omdat nani ook wel wist dat ze vaak geen boodschappen meer kon doen. Of ze kon, als ze ongesteld was, maandverband van haar pakken – dat was ook zo duur. Jaar in, jaar uit was haar oma een kalme steun, terwijl Janet louter aan het overleven was.

Want het leven van Janet Ramesar stortte in toen ze, nietsvermoedend en volkomen te goeder trouw, de majeure misstap beging om als ­voltijds werkende alleenstaande moeder haar zoon naar de kinderopvang te sturen. De bittere armoede waarin ze na die beslissing terechtkwam, is na bijna tien jaar geenszins voorbij.

Midden in de verhitte debatten over institutioneel racisme stelde de Autoriteit Persoonsgegevens vast dat de Belastingdienst zich er gewoon schuldig aan had gemaakt: mensen met een dubbele nationaliteit zijn schaamteloos gediscrimineerd, als fraudeur aangemerkt. Behalve vanwege de dubbele nationaliteit, vermoedt Janet nog wel meer discriminatie. Zij heeft alleen de ­Nederlandse nationaliteit, maar toen ze na ellenlang soebatten eindelijk haar dossier onder ogen kreeg, viel op dat er voortdurend gewag werd gemaakt van de, kennelijk verdachte, ‘Hindoestaans’ kinderopvang waar ze haar kind naartoe had gestuurd.

En misschien kun je ook nog spreken van ‘institutioneel seksisme’. Want hoewel alle gezinnen, wit en zwart, die slachtoffer werden van de toeslagenaffaire ongenadig hard zijn geraakt, spannen de casussen van alleenstaande moeders de kroon. Geen wonder dat de bedragen oplopen, als je voltijds werkt – vaak, zoals deze vrouwen, in een ­vitaal en dus relatief slecht betaald beroep in onderwijs of zorg – en meerdere kinderen voltijds naar de kinderopvang moet sturen. ‘Dan ben ik niks met 40 duizend euro schuld, voor mijn ene kind. Ik ken moeders die meer dan een ton moesten terugbetalen.’

Niet zelden zijn het vrouwen met een Caribische achtergrond die die dubbele verantwoordelijkheid dragen van zorg en kostwinnerschap. Dat is cultureel gangbaarder dan bij andere vrouwen. Nederland staat niet voor niets bekend als deeltijdparadijs.

‘Mensen verklaarden mij voor gek dat ik voltijds aan de slag wilde. Maar ik kreeg geen alimentatie en wilde mijn kind een goed leven bieden. Onafhankelijk zijn. Ik droomde van een eigen huis met een tuintje. Ik had daarvoor mijn ex niet nodig, die toch geen alimentatie betaalde. Achteraf heb ik zo’n spijt dat ik geen bijstandsmoeder ben geworden.’

Ze verontschuldigt zich als ze het over andere slachtoffers heeft die het nog pittiger hadden dan zij. De moeder die haar lichaam moest verkopen om te kunnen eten. Het gezin dat dakloos raakte en ging zwerven. Janet maakte ‘slechts’ mee dat haar zoon door Veilig Thuis bij haar werd weggehaald. Raakte ‘slechts’ in een ernstige ­depressie. En kreeg ‘slechts’ een ‘kleine’ hartaanval door de stress.

Kortom, vindt ze, het valt bij haar allemaal nog mee. Zij is goed gebekt en vocht zich in de strijd om haar rechten in in een old boys and girls network om u tegen te zeggen. De nummers van gezagsdragers staan onder de sneltoets in haar mobieltje. Ze is inmiddels zo vertrouwd dat ze hen bij de voornaam aanspreekt. Alexandra, Renske, Pieter. Ze heeft het zelfs over ‘Mark’.

Over de ‘emotionele’ bijeenkomst in januari, waarvan Mark na afloop tegenover de pers verklaarde dat ‘geen normaal mens het droog zou houden’, vertelt Janet droogjes dat haar het meest is bijgebleven dat Mark bleef doorpraten terwijl hij zijn broodje at. Je kunt een moeder wel in de afgrond storten, het blijft toch een moeder. De mensen die in januari mochten vertellen hoe het water hen aan de lippen stond, hebben inmiddels weer bijna een half jaar langer gewatertrappeld. De eerste 108 slachtoffers kregen onlangs betaald. ­Janet niet, noch de meeste andere ouders die in de media en de Kamer hun verhaal deden.

Ze had nani zo graag de brief willen laten zien waarin de Belastingdienst toegaf dat ze verkeerd zaten. Helaas kreeg nani haar fatale hartaanval te vroeg.

Meer over