Gastcolumn

Macht en leugens op het Binnenhof: de Haagse bluf lijkt op een blubberige soufflé

Een gevoel van machteloosheid maakt zich meester van velen bij de aanblik van alle machtsspelletjes en erger, merkt gastcolumnist Ernestine Comvalius in haar omgeving.

Geert Wilders (PVV) en Jesse Klaver (GroenLinks) begroeten elkaar in de Rooksalon, waar de fractieleiders bijeenkomen op de dag na de verkiezingen.  Beeld ANP
Geert Wilders (PVV) en Jesse Klaver (GroenLinks) begroeten elkaar in de Rooksalon, waar de fractieleiders bijeenkomen op de dag na de verkiezingen.Beeld ANP

Mijn mailbox barst van de verontwaardigde mailtjes. Berichten over de leugenaar Rutte die toch aanblijft ondanks een motie van afkeuring, de onderhands geregelde Kamervoorzitter, de verkenner die bereid is om onder vier ogen te onderhandelen. Macht! Zij doen maar wat zij willen. Er wordt geen verantwoording afgelegd door de regeerders. Het is een ons kent ons cultuur.

Een bepaalde machteloosheid lijkt bij de mensen om mij heen toe te slaan. De Haagse bluf lijkt op een blubberige soufflé.

Mijn mailbox loopt ook over van de tips, artikelen en meningen. ‘Heb je de column van Grunberg gelezen die het opneemt voor Rutte? Hij vergelijkt de Omtzigt-affaire van Rutte met die van Clinton en Lewinsky.’ Nog voordat ik het artikel heb gelezen waarin Grunberg ook waarschuwt voor extreemrechts die goed garen spint bij deze chaos, is daar de column van Kustaw Bessems die Rutte onderuit haalt omdat hij regentesk en opportunistisch is.

Praktisch opgeleiden

Intussen valt De Groene op mijn mat met een artikel van Yvonne Zonderop over het wantrouwen van de laagopgeleiden - tegenwoordig vaker praktisch opgeleiden genoemd - jegens politici. Zij interviewt de onderzoeker Van der Waal: ‘Het verzet groeit tegen de culturele dominantie van hoogopgeleiden in belangrijke instituties waar laagopgeleiden van afhankelijk zijn, zoals in politiek en bestuur. Laagopgeleiden voelen zich het meest thuis bij de PVV en SP.’

Om de chaos te ordenen zet ik een lied van de Rhythm and Blues-zanger Sam Cooke op: Wonderful World (Don’t know much about history). Hij zingt dat hij niet veel weet, maar wat hij wel weet is dat het een mooie wereld zou kunnen zijn. Ik focus op de volgende vragen: wat versterkt de democratie, de sociale gelijkheid, het antiracisme, een duurzame toekomst? Wat fungeert als bliksemafleiding?

Als ik alle ruis opzij veeg, zie ik dat partijen waarvan je het niet zou verwachten, het hoogste woord voeren over transparantie en een nieuwe bestuurscultuur. Partijen die met hun partijprogramma’s officieel de Grondwet schenden en die zelf een ondemocratische structuur hebben. De PVV, bijvoorbeeld heeft 1 lid die alles bepaalt.

Steun voor PVV-motie

Ik zie dat democratische partijen zich scharen achter een motie van de PVV, de rechts-extremistische partij die in de praktijk bevolkingsgroepen vernedert en daarvoor de leugen niet schuwt. Daarmee helpen de partijen om de PVV-positie te normaliseren. Zelfs in de wandelgangen van de Tweede Kamer wordt GroenLinks-Kamerlid Kauthar Bouchallikht om haar afkomst en uiterlijk door leden van de rechts-extremistische partijen beledigd, schrijft zij op social media.

Als lid van een generatie die zich in de jaren zeventig en tachtig heeft verzet tegen fascistische partijen als Nieuw Rechts en de NVU, is het moeilijk om dit aan te zien. Wij riepen toen op tot een verbod van die partijen en nu krijgen hun geesteskinderen vrij spel in het parlement. Hiermee krijgen zij op grote schaal toegang tot de media en hun rechts-extremistische opvattingen blijven onderbelicht.

Een goede vriend en politiek analist schreef mij: ‘Zie je niet hoe de extreemrechtse partijen bang zijn voor een goede samenwerking tussen democratische partijen. Ze zijn als de dood voor een cordon sanitaire. In dat geval isoleren de democratische partijen hen door niet met hen samen te werken. De vraag is, wat betekenen de standpunten van de partijen als PVV in dynamische zin, waar leiden ze toe. Openen zij niet moreel de weg voor geweld tegen minderheden en anderen?’

Boa constrictor

Ik zet de muziek op repeat en zing mee met Sam Cooke. Ik weet niet veel, maar wat ik wel weet, is dat een omhelzing van extreemrechts gelijk staat aan de omhelzing van een hongerige boa constrictor en dan sneuvelen op termijn de democratie, sociale gelijkheid, artikel 1 van de Grondwet en nog veel meer.

In mijn mailbox is er nog een bericht dat wijst op de manier waarop macht werkt. Op Facebook heeft de 18-jarige Imani uit Amsterdam, die ik heb zien opgroeien, haar verhaal met machtsmisbruik voor het eerst uit de doeken gedaan. ‘Ik ben jarenlang seksueel geïntimideerd door mijn choreograaf. Ik ben mentaal en verbaal misbruikt. Ik ben online gestalkt als minderjarige. Ik ben gemanipuleerd.’

De dappere Imani leert ons dat alhoewel ze fysiek misbruik heeft voorkomen, emotioneel, psychologisch en verbaal misbruik net zo erg is. April is de maand tegen seksueel misbruik. Dit is uitgeroepen door de Amerikaanse stichting SAAM, Sexual Assault Awareness Month en dat heeft haar gestimuleerd om haar verhaal te vertellen.

Imani’s vraag is: ‘Waarom leven we nog steeds in een tijd waarin daders eerder worden geloofd dan de slachtoffers? Waarom wordt er nog steeds eerst gevraagd wat wij hebben gedaan om het te laten gebeuren in plaats van hen te vragen waarom zij zoiets walgelijks hebben gedaan?’

Het gaat om hoe met macht wordt omgegaan, of er weggekeken wordt, of er controle is en verantwoording wordt afgelegd.

D66 zit er nu middenin, gezien de klachten over grensoverschrijdend gedrag van een van hun Kamerleden. Wij kijken mee.

Ernestine Comvalius is voormalig directeur van het Bijlmer Parktheater en in de maand april gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.

Ernestine Comvalius bij het portret van haar door kunstenaar Patricia Kaersenhout in het Van Abbemuseum. Beeld nvt
Ernestine Comvalius bij het portret van haar door kunstenaar Patricia Kaersenhout in het Van Abbemuseum.Beeld nvt
Meer over