ColumnTim 'S Jongers

Loop twee marathons, drink een halve fles Jack Daniels, rook een jointje en kijk in een flitsend licht – zo ongeveer voel ik me soms

null Beeld
Tim S Jongers

Eens geruïneerd, altijd geruïneerd. In de eerste aflevering van het nieuwe seizoen mocht ik plaatsnemen op De Publieke Tribune van Omroep Human. Decor was een basisschool in hartje Moerwijk. De armste wijk van het land en daarmee een van die vele wijken waar men zeven jaar eerder sterft dan in het Wassenaarse Duinauwe of het Rotterdamse Hillegersberg.

Onderwerp was de toekomst van jongeren die opgroeien in armoede. Mijn taak was om het gesprek tussen de minister voor Armoedebeleid, de directeur van de plaatselijke basisschool en enkele door het leven getekende moeders te aanschouwen. Gezien de eigen ervaringen én professionele kennis, achtte men mij de aangewezen persoon voor deze rol van arendsoog. Ik werd eagle eye Timmie.

Om de ervaringspositie te legitimeren, kreeg ik bij mijn introductie vragen over de eigen geschiedenis als kansloze jongere die in armoede opgroeide. Deze vatte ik samen als een startpositie met een 10-0 achterstand. Die tien staat voor de grootte van de achterstand én voor het veelvoud aan achterstanden. Want ellende als oorzaak of gevolg van armoede is nooit enkelvoudig. Het zijn meritocratische struisvogels die beweren dat het wel zo is.

De struisvogel meent dan dat armoede gereduceerd kan worden tot een gebrekkige financiële opvoeding of verkeerde prioriteiten. Want de struisvogel heeft ook weleens op zijn zuurverdiende eurootjes moeten letten en is daar prima doorheen gekomen. Gevolg van deze complete ontkenning van armoede als structuurprobleem, is dat men daardoor in simpele oplossingen gaat geloven. Laat je door een struisvogelvrijwilliger financieel opvoeden, geef je prioriteitenlijstje uit handen en lang en gelukkig zult gij verder leven.

Het zijn oplossingen die de gevolgen van constante hoogspanning in het gezinssysteem en het moerassige karakter van de woonsituatie ridiculiseren. Bijkomend onderschatten ze de mentale impact van een leerkracht die vindt dat je ongeacht een lege maag beter je best moet doen en de angst dat klasgenootjes ruiken dat je ’s nachts weer in bed plaste. Ook zijn ze blind voor de destructieve krachten van het besef in een wereld te leven die bol staat van kansen, maar jou er weinig gunt. En dan is er nog iets met pijn aan de tanden en wratten op de tenen.

Natuurlijk behoefde ook mijn professionele kennis, als zijnde eagle eye Timmies tweede oog, enige legitimatie. Mijn introductie sloot bijgevolg af met de onvermijdelijke dooddoenersvraag: ‘Maar bij jou is het wel goed gekomen?’ Dat goedkomen verwijst dan naar een masterdiploma en een mooie baan met een meer dan toereikend inkomen. Ik kwam niet verder dan dat ‘uitzonderingen de regel bevestigen’.

Anderhalve week later kwam mijn reality check. Al neemt de regelmaat gestaag af, de nacht is me vaak onvriendelijker dan ik aankan. Al bijna twintig jaar. Nee, ik plas niet in bed. Maar er zijn beelden en gevoelens over gebeurtenissen die van de meest vredige slaap een hel maken. En al gaat het over lang geleden, nachtmerries daarover maak ik mee in HD.

Loop twee marathons, drink een halve fles Jack Daniels, rook een jointje Marokkaanse hasj, kijk een half uurtje in een flitsend licht en je komt in de buurt van hoe ik me de ochtend daarop voel. Nog los van de treurnis die me opvreet. Niet verwonderlijk dat ik als jongvolwassene schrik had om te slapen. En dat nuchter zijn niet mijn favoriete toestand was. Maar nu is het blijkbaar goed gekomen met mij.

Het is maar hoe je het bekijkt. Inzake materiële welvaart en stabiliteit: zeker. Maar het wegwerken en bijkomen van een 10-0 achterstand sluipt in je ziel en je organen. Dat maakt de gevolgen ervan meervoudig, ondoordringbaar en duurzaam. Want ook al doet de façade van het bestaan anders vermoeden: eens geruïneerd, altijd geruïneerd. Dat is hét argument voor een zerotolerancebeleid omtrent kinderarmoede.

Ondertussen neem ik mijn zeven jaar verlies. Maar eagle eye Timmie is lang niet klaar met het ontmaskeren van meritocratische struisvogels. Daarvoor zijn er nog te veel Moerwijkkindjes in Nederland.

Tim ’S Jongers is senior adviseur bij de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Hij schrijft om de week een wisselcolumn met Erdal Balci.