ColumnBert Wagendorp

Lilianne Ploumen moet een kans krijgen in het premiersdebat van RTL Nieuws

null Beeld

Als het voor de PvdA tegenzit mag lijsttrekker Ploumen op 28 februari niet meedoen aan het ‘premiersdebat’ van RTL Nieuws. De selectie van de zes deelnemers vindt plaats op grond van het huidige zetelaantal in de Tweede Kamer en de stand in de peilingen. Daarin staat de PvdA hoger dan de SP, maar de abominabele uitslag van 2017 (9 zetels) zorgt ervoor dat Lilian Marijnissen (SP, 14 zetels) over ruim twee weken deelnemer nummer zes is.

In de laatste zetel- en bekendheidspeiling, die van eind januari, constateert peiler I&O Research ‘Potentie voor Ploumen’. Dat klinkt als een mooie opsteker voor de nieuwe lijsttrekker van de PvdA, maar het is vermoedelijk niet de opsteker die Ploumen graag zou wensen. Van de leiders van de acht grootste partijen in de Kamer en in de peilingen (dat zijn dezelfde) is zij, op Gert-Jan Segers van de CU na, de minst bekende. Ondanks haar optredens in zelfs de meest obscure talkshows, weet van alle kiezers maar 68 procent wie Lilianne Ploumen is. Sigrid Kaag heeft met 71 procent ook nog wel wat te winnen, de rest van de directe concurrentie zit boven de tachtig procent.

De potentie van Ploumen volgens I&O: ‘Er is ruimte voor meer bekendheid’. Dat is hetzelfde als iemand feliciteren met een matige gezondheid vanwege de potentie voor verbetering. Mark Rutte heeft een groot probleem, 96 procent van de Nederlanders kent hem, veel beter kan niet. Hij staat op 42 zetels: bekendheid is belangrijker dan bekwaamheid.

Intrigerend is, dat van de PvdA-stemmers ook maar 69 procent Ploumen kent. De rest denkt mogelijk dat Lodewijk Asscher nog aan het roer staat, of Diederik Samsom, Wouter Bos, Wim Kok of de oude Drees. Daar zit ook nog een hoop potentie. Ploumen is onder CDA’ers, D66’ers, CU’ers en PvdD’ers een stuk bekender dan onder haar eigen aanhang.

Onder PvdA’ers scoort zelfs Henk Krol qua bekendheid hoger dan de eigen lijsttrekker; treuriger kan het bijna niet.

Juist daarom is de afwezigheid van Ploumen in het eerste grote televisiedebat voor de PvdA-campagneleiding zo’n hoofdpijndossier. Bekendheid van de lijsttrekker is een belangrijke factor in de verkiezingsuitslag, niet voor niets wordt die door alle peilers gemonitord. Heb je in het stemhok geen idee wie de figuur bovenaan de lijst is, dan verlaagt dat nu eenmaal de neiging het vakje erachter rood te kleuren. Democratie is erg persoonsgericht geworden.

Het publieke profiel van Ploumen is, mede door haar late entree, niet sterk. Die waarneming kwam me eerder op kritiek van een geschokte collega-columniste te staan, maar de cijfers rechtvaardigen voorlopig geen andere conclusie.

Een debat met een excellerende Ploumen zou daarin verandering kunnen brengen. Die kans moet haar worden geboden. Ook al mijden de meeste Nederlanders ze als de pest, toch kunnen verkiezingsdebatten de dynamiek van de campagne veranderen. Kranten reageren erop (‘Ploumen dist Rutte’), influencers worden wakker (‘Hé, die Ploumen!’), op de radio wordt geëvalueerd (‘Ploumen verrast’), twitter ontploft en opeens zit je waar je wilt zijn: in het hoofd van kiezers – misschien zelfs in die van PvdA’ers (‘Leve hoe heet ze ook maar weer, Ploemen’).

Ik vind dat RTL Nieuws zich schuldig maakt aan ongewenste inmenging in het democratisch proces, door het aantal debatdeelnemers tot zes te beperken. Zeker nu het aantal partijen alle records heeft verpulverd en de kiezers zweven als zeepbellen en snakken naar info. Ik stel voor het aantal deelnemers tot acht te verhogen, mét de nuttige inbreng van de leider van regeringspartij CU Gert-Jan Segers én die van Lilianne Ploumen.

Meer over