tv-recensiefrank heinen

Liever het spel spelen dan je bij voorbaat gewonnen geven

null Beeld
Frank Heinen

Ze noemen het The Game. Minderjarige jongens die rond de Europese buitengrenzen zwerven. Jongens uit Afghanistan, Iran, Soedan, Koerdistan, Syrië. SK, Mo, Jano, Shiro, Mohammed, Fouad, Faiz, Yaseen, Mustafa. Allemaal hebben ze van de realiteit waarin ze als dieren worden opgejaagd een spel gemaakt. Elke grens een level.

De film Shadow Game heeft al een zegetocht gemaakt langs film- en televisiefestivals. Makers Eefje Blankevoort en Els van Driel wonnen een Gouden Kalf en de Prix Europa. Maandagavond, midden in een periode van pushbacks en Wit-Russische chantage, kwam de film op NPO 2. Je kunt alleen maar hopen dat iedereen die zich bemoeit met vluchtelingenbeleid heeft gekeken.

Terwijl nieuwsuitzendingen vooral door prikkeldraad heen gefilmde beelden van abstracte wanhoop bevatten, komt Shadow Game dichterbij dan je voor mogelijk hield. De vluchteling wordt verteller, letterlijk soms: sommige jongens vloggen flarden van hun eigen reis, zoals SK, die talloze malen grenzen probeert over te steken, door besneeuwd niemandsland, langs hekken, en over bergen. Grenswachten, honden, prikkeldraadversperringen, spookachtig blauwe zwaailichten die lange schaduwen maken. Schimmen zijn ze, maar aardige schimmen. Regelmatig weerkaatst het geluid van schoten tussen de boomstammen, af en toe stijgt er een schreeuw op van een jongen die is gepakt en nu wordt mishandeld. En de jongens maar lopen. Maanden, jaren soms. Ze verstoppen zich onder treinen, in containers en in bossen. Train game, container game, walking game. Ze blijven proberen, krijgen een baard, wagen hun leven, drinken regenwater uit bandensporen, worden beschoten, delen hun eten met een zwerfkat, bellen met wie thuis is achtergebleven.

Fouad in Shadow Game. Beeld
Fouad in Shadow Game.

Soms stromen ineens de tranen uit hun ogen. Mohammed van 14, met zijn grote bril en zijn innemende grijns, kan nauwelijks stoppen met huilen.

Dat overkwam ook Danyar, in de Nieuwsuur-reportage van Zainab Hammoud en Leendert de Keijzer dit weekend. Danyar was nog niet eens op weg. Hij is een van de Iraakse jongens die naar Minsk zou vertrekken om daar voor grof geld door smokkelaars naar de Poolse grens te worden gebracht. En dan? ‘Je gaat dood, je komt aan of je komt terug’, vatte Danyars vader het samen.

In Shadow Game belanden de makers in Belgrado. Daar verblijft de Afghaanse Fouad (15), onder een spoorbrug. Ook hij koos ervoor het spel te spelen waarvan de gruwelijke regels door de tegenstander voortdurend worden veranderd. Liever dat, dan zich bij voorbaat gewonnen te geven. In het donker richt hij zich via de camera tot iedereen die hem kan horen, tot iedereen die dreigde te vergeten dat elk nieuwsbericht over vluchtelingen een mozaïek is van duizenden Fouads en Danyars en Mohammeds.

‘In een gebied waar je na zonsondergang niet naar buiten kunt, waar je geen opleiding kunt volgen (…), waar je geen vrede hebt en niet naar de dokter kunt, waar je geen moment rust hebt, zou jij daar je leven doorbrengen? Jij. Ik vraag het aan jou.’

Meer over