Lezersreacties

Lezersreacties: ‘Niemand lijkt zich af te vragen wat het eindpunt van de escalatie zou kunnen zijn’

Een oorlog tussen Rusland en Oekraïne lijkt steeds dichterbij te komen. Het conflict houdt ook de Volkskrant-lezers bezig: ‘Voor het eerst sinds de Koude Oorlog ben ik weer ongerust’.

Redactie
Een pro-Oekraïne betoging op het  Wenceslasplein in de Tsjechische hoofdstad Praag. Beeld AFP
Een pro-Oekraïne betoging op het Wenceslasplein in de Tsjechische hoofdstad Praag.Beeld AFP

Poetin

Iedereen vraagt zich af wat er omgaat in het hoofd van de Russische president Poetin. Ik vraag me af wat er omgaat in de hoofden van de circa 25 man in de Russische veiligheidsraad. In de hoofden van de 450 leden van de Doema. In de hoofden van de Russische journalisten. In de hoofden van de oligarchen die Poetin steunen. In de hoofden van de 150 duizend militairen die rond Oekraïne staan opgesteld. In de hoofden van de
140 miljoen gewone Russen.

Eric Jansen, Wageningen

Nooit lid

Het opereren van Europese landen en vooral van de Verenigde Staten in de Oekraïnecrisis is in mijn ogen zeer onverantwoord. Niemand lijkt zich af te vragen wat het eindpunt van de escalatie zou kunnen zijn. Een nucleair conflict in het hart van Europa? Dat moet tegen elke redelijke prijs voorkomen worden en vraagt om de nodige realpolitik die nu ontbreekt. Dat het kleptocratische en onderdrukkende Poetin-regime niet deugt kan geen reden zijn om niet eens te proberen om de Russische zorgen over de uitbreiding van Navo en EU te begrijpen, zonder dat zoiets een rechtvaardiging hoeft te betekenen.

Na het verlies van de bufferzone van Oost-Europese landen, inclusief de drie Baltische staten uit de Sovjet-Unie rond 1990 en de opname van al deze landen in de Navo, is het toch voorstelbaar dat Rusland zich afvraagt waar dit uitdijen ophoudt? Vooral als de Navo de deur voor Oekraïne openhoudt en de Oekraïners zelf luidkeels verkondigen dat zij absoluut lid willen worden.

In de eerste decennia na het verdwijnen van het IJzeren Gordijn is Rusland, als verliezer van de Koude Oorlog, in de vormgeving van een nieuwe Europese orde nogal gemarginaliseerd, zoals Laurien Crump van het Instituut Clingendael in een essay over een ‘Koude Oorlog zonder conclusie’ overtuigend aantoont.

Hetzelfde geldt voor het op YouTube te vinden gastcollege van de briljante Russisch-Amerikaanse journalist Vladimir Pozner (How the United States Created Vladimir Putin). Dat deze marginalisering in de Russische politiek de rancune heeft aangewakkerd viel dan ook te verwachten. Een Navo-conferentie in Boekarest in 2008 was hét moment geweest waarop de Europese landen Oekraïne en Georgië duidelijk hadden moeten maken dat lidmaatschap van de Navo en de EU er niet in zit, maar dat over allerlei vormen van economische en politieke samenwerking best te praten valt.

De enige manier om nu nog de angel uit het conflict te halen, is dat de Navo alsnog toezegt dat Oekraïne en Georgië, om geopolitieke redenen, nooit lid kunnen en zullen worden. Helaas hebben de westerse landen zich nu in de ongelukkige positie gemanoeuvreerd dat zo’n stap onvermijdelijk zal worden gezien als zwichten voor Russische druk. De enige manier om die pijn te verzachten, is door de Russen duidelijk te maken dat van verdere door hen geëiste stappen, zoals het terugdraaien van bestaande EU- en Navo-lidmaatschappen van Oost-Europese landen, geen sprake kan zijn.

Rob Glastra, Heemstede

Kiem

Ik ben van mening dat de kiem van het Russische optreden in Oekraïne is gelegd in februari 2014. Toen stonden in Kiev Europarlementariërs Hans van Baalen en Guy Verhofstadt als malloten te verkondigen dat Oekraïne op termijn in de Europese Unie en de Navo zouden komen.

R. Dekker, Zaandam

Help de Oekraïners

De Belarussische president Aleksandr Loekasjenko heeft het geprobeerd en nu gaat Poetin het veroorzaken: een vluchtelingenstroom. Zeker als Kiev of zelfs de hele Oekraïne bezet gaat worden. Opvang is hier niet het probleem. We hebben een schreeuwend tekort aan arbeidskrachten en als het vijf keer grotere Duitsland een miljoen Syriërs kan opvangen, dan kunnen wij er ook tienduizenden verwelkomen. Dat is geheel in overeenstemming met ons waardenstelsel, neergelegd in wetten en verdragen die we zelf hebben vastgelegd. Dat is onze christelijke cultuur, onze erfenis van Erasmus, Spinoza: zorgen voor naasten.

Maar waarom is Nederland, dat al eeuwen vluchtelingenstromen kent van wie we zelf grotendeels afstammen trouwens, daar niet op voorbereid? Zeggen populisten dat terecht: we hebben geen woningen genoeg? En is er al een plan voor de opvang, iets beters dan koude tenten en verplichte verveling? Nee, dus bedenk iets. Zet lege kloosters en kantoren in, ga ze lesgeven, betrek werkgevers, geef zakgeld tot ze zelfstandig zijn, help de Oekraïners.

Michiel Groothengel, Winterswijk

Pragmatisch voorstel

Een oplossing voor het Oekraïne probleem zou kunnen zijn: de Europese leiders doen een pragmatisch voorstel aan de Oekraïense president Zelenski. ‘Accepteer de bezetting van de Donbas en zie het als vaststaand feit dat het nu Russisch gebied is. In ruil hiervoor wordt Oekraïne direct of op relatief korte termijn lid van de Navo.

Theo Peters, Leusden

Champions League

In hoeverre gaat de Nederlandse voetbalbond KNVB protesteren bij de UEFA dat dit jaar de Champions Leaguefinale in het Gazpromstadion in Sint-Petersburg zal worden gespeeld, en dat Gazprom überhaupt nog als sponsor mag optreden. Ook nu zie ik het bedrijf ongewenst langskomen, terwijl ik naar een CL-wedstrijd kijk.

Hoe onsmakelijk, als je beseft dat Russisch gas door heel Europa als pressiemiddel wordt gebruikt en de gasopbrengsten de huidige oorlog in Oekraïne financieren.

Gerhard Pijnenburg, Tilburg

Tsjetsjenië

Is het voor het Westen een idee de autonome deelrepubliek Tsjetsjenië van de Russische Federatie als onafhankelijke staat te erkennen?

Paul Gerbrands, Valkenswaard

Zicht verloren

Rusland valt Oekraïne binnen na de Olympische Spelen, zoals vermoedelijk afgesproken tussen Vladimir Poetin en Xi Jinping. Stap voor stap, het begon al met de Krim, posities verstevigen, en door. Als de gemoederen zijn bedaard, valt China Taiwan binnen. De Olympische Spelen zijn voorbij en in Hongkong is de situatie onder controle. Stap voor stap. En weer terug naar de Oekraïne. Mocht Amerika of Europa zich roeren, dan staan China en Rusland schouder aan schouder.

We leven in een glazen huis, maar lijken desondanks het zicht op de wereld verloren.

Math van den Hoef, Utrecht

And the rest is history?

Nadat Hitler onredelijke eisen stelde aan de Tsjechoslowaakse regering, aangaande de autonomie van Sudetenland (met een grote minderheid van inwoners van Duitse origine), werd dit deel van Tsjechoslowakije in oktober 1938 door hem geannexeerd.

Dit met goedvinden van de regeringen van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die een oorlog met Duitsland wilden vermijden en waarmee de soevereiniteit en geografische integriteit van Tsjechoslowakije, dat in 1919 bij het Verdrag van Versailles (einde Eerste Wereldoorlog) als zelfstandige republiek was erkend, op losse schroeven kwam te staan. Reichsgau Sudetenland werd onderdeel van het Duitse Rijk.

In maart 1939 werd, met de verdere bezetting door Duitse troepen, Tsjechoslowakije de facto opgeheven, terwijl de rest van Europa passief bleef toekijken.

Pas op 1 september 1939 overschreed Hitler, met het binnentrekken van Polen, de tolerantiegrens van landen als Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk en verklaarden zij Duitsland de oorlog.

And the rest is history? Of dienen we heden ten dage voor Hitler: Poetin, voor Sudetenland: Loegansk/Donetsk en voor Tsjechoslowakije: Oekraïne in te vullen, terwijl Polen wellicht gewoon Polen kan blijven?

Erik Wijker, Gouda

Israël

De houding van Nederland met betrekking tot de bezetting door Israël van de Westbank is nu ook opgelost lijkt mij.

Het kan niet zo zijn dat Nederland zich op het internationale recht beroept bij de bezetting van gedeelten van de Oekraïne door troepen van Rusland, maar niet de terugtrekking eist van de Israëlische troepen van de Westbank en een einde aan de bezetting. Nederland moet dit ook bij de Amerikanen aan de orde stellen.

Harry Bleeker, Amsterdam

Machteloos

Het valt mij op hoe machteloos de EU staat in de Oekraïnecrisis. Rusland onder Poetin streeft duidelijk naar een heroprichting van de Sovjetunie met alles wat daarbij hoort, zoals totalitair expansionisme (annexatie Krim en twee provincies van oostelijk Oekraïne). De Europese Unie staat voor democratische waarden en een rechtsstaat. Na de Koude Oorlog dachten we dat ‘alles beter zou worden’, maar die hoop is verdampt. Rusland manipuleert, dreigt, liegt en bedriegt. We hebben dit nu jaren aangezien en het wordt elk jaar erger. Maar consequenties worden er door de EU-regeringen niet aan verbonden en al helemaal geen lessen uit geleerd. Obligate woorden en ‘ferme sancties’ is alles wat we horen.

Ik vrees dat de democratieën in Europa hun defensie weer moeten gaan opbouwen, waarbij de doctrine zou moeten zijn dat de EU-landen (mét Groot-Brittannië) in staat moeten zijn Rusland militair te kunnen weerstaan, zonder afhankelijk te moeten zijn van de VS; in ieder geval voor zover het de niet-nucleaire defensie betreft. Niet omdat we oorlog willen, maar omdat we willen voorkomen dat sommige leiders gaan denken alles te kunnen doen en ermee weg te komen.

Saddam Hussein ging een grens over in Koeweit. De drijfveer daar was olie. Oekraïne is geen Russische vazalstaat, maar ook geen Navo-lid, zelfs geen EU-lid. Wel heeft het een enorm areaal aan landbouwgrond. Als we dan onze eigen democratische principes niet willen beschermen, dan misschien wel het gegeven dat we, behalve afhankelijkheid van gas, niet ook nog afhankelijk willen worden van Rusland voor onze voedselvoorziening?

Maar helaas, de EU kan nu niets. Nu zit iedereen te bibberen en af te wachten wat Poetin gaat doen en of we nog wel gas krijgen, straks. En wat als er een Trump-2 in de VS aan de macht komt en de stekker uit de Navo trekt? Gaan we dan beginnen met nadenken (een commissie?) over de consequenties? Ik zie, uiteraard ook in Nederland, zelfs geen enkel begin van een standpunt inzake de veranderende wereldorde.

Voor het eerst sinds de Koude Oorlog ben ik weer ongerust. Het enige waarvan ik overtuigd ben is: bang meegeven aan de dwang van de sterkere partij heeft nog nooit iets positiefs opgeleverd.

Fred van Wijk, Heukelum