ingezonden brieven

Lezersbrieven: ‘Wat mij betreft vragen we alle Sywerts hun fortuin te besteden aan de publieke zaak’

De ingezonden lezersbrieven van donderdag 3 juni.

Reizigers op Utrecht Centraal Station wachten naast een stilstaande trein op het moment dat de treinstoring weer voorbij is. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Reizigers op Utrecht Centraal Station wachten naast een stilstaande trein op het moment dat de treinstoring weer voorbij is.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Brief van de dag

Sywert van Lienden is financieel rijk, maar moreel failliet. Maar de ophef over zijn ene casus getuigt van behoorlijk wat boter op het hoofd. Er worden al decennialang mensen schathemeltjerijk van publiek geld.

De scheidslijn tussen ‘een handige ondernemer’ en ‘een zakkenvuller’ is niet absoluut en lijkt contextafhankelijk. Sywert van Lienden krijgt nu de aandacht, anderen ontspringen de dans.

Wat mij betreft vragen we alle Sywerts hun fortuin te besteden aan waar het voor bedoeld was: de publieke zaak.

Egge van der Poel, Rotterdam

Tijd doden

Een foto in de Volkskrant: een trap in een station, mensen die de tijd moeten doden omdat de treinen niet rijden. Ik zie alleen niemand met een boek, nou misschien één meneer. Een boek lezen is toch dé manier om zo’n soort tijd nuttig te maken? Hoef je hem niet eens te doden, zeker in de boekenweek.

Joleen Weststeijn, Rijswijk

Omarmen

Adriaan van Dis houdt een schitterend en terecht pleidooi voor meer aandacht voor leesvaardigheid en literatuuronderwijs op middelbare scholen. ‘Willen wij de jongeren bereiken, hurk dan niet’, merkt hij op. Hij pleit voor verheffing! Maar waarom spreekt hij dan met zoveel dédain over de historische Nederlandse letterkunde?

Karel ende Elegast, Vondel, Bilderdijk en Rhijnvis Feith mogen van hem zuchten in hun graf. Te stoffig, te ouderwets. Heeft iemand ooit een docent Engels horen verzuchten dat we Shakespeare, John Donne en Jane Austen maar beter links kunnen laten liggen?

Kom op Adriaan, als je wilt verheffen, durf dan ook de grote schrijvers van vroeger te omarmen.

Lotte Jensen, Elst

Bint

‘Willen wij de jongeren bereiken, hurk dan niet. Het is de taak van de leraar de leerling te laten stijgen, niet dat hij of zij of hen daalt. Ja, ik pleit voor verheffing’, aldus Adriaan van Dis in zijn pleidooi voor hoogwaardig literatuuronderwijs.

Juist door de oorspronkelijke versie van deze uitspraak niet te noemen, zet Van Dis indirect zijn betoog kracht bij. Want wat hij schreef, is een parafrase van het beroemde citaat uit Bint; roman van een zender (1934) van
F. Bordewijk: ‘Ik eis van de leraar dat hij zich niet inleeft in het kind, dat hij niet daalt. Ik eis van het kind dat het zich inleeft in de leraar, dat het klimt.’

Als zo’n tekst er eenmaal ingebeiteld is, heb je dat voor de rest van je leven geïnternaliseerd.

Hans Hoes, Hengelo

Gesproken taal

Adriaan van Dis duikt in het verschijnsel ‘ontlezing’. Maar niet diep genoeg. Gesproken taal evolueert, maar is zelf een product van darwinistische evolutie. Gesproken taal zit daarom van nature diep verankerd in ons brein. Dat geldt niet voor geschreven taal. Daar moet je jaren op ploeteren om het te leren.

Verspreiding van ideeën vereiste tot voor kort geschreven taal, maar de lage drempel voor het maken en kijken van video’s heeft geschreven taal deels overbodig gemaakt. Aangezien wij niet op geschreven taal zijn geëvolueerd, is het dan gek dat de bevolking ontleesd raakt?

Het is een strijd waarvan Van Dis zich niet realiseert dat hij verloren is. Evolutie wint altijd.

Herre Faber, Capelle aan den IJssel

Taal

Adriaan van Dis pleit voor meer nadruk op taal en creatief taalonderwijs. Eens en oneens. Het post-

moderne onderwijs is steeds meer gaan draaien om de leerling en het oplossen van allerlei sociale problemen in het hier en nu. Waarom zouden kinderen het nieuws moeten begrijpen? De kerntaak van het onderwijs zou moeten zijn generationele overdracht van wijsheid en kennis. Dan moet je eerst de taal leren spreken van je ouders en niet van een hedendaagse rapper.

Je kan pas toevoegen aan taal of spelen met taal als je deze eerst beheerst. Kinderen wordt nu geleerd dat alles subjectief is en dat de tradities en narratieven vooral besmet zijn. Achter deze taalverloedering zit een groter cultureel probleem.

Van Dis heeft gelijk dat taal meer aandacht behoeft, maar het antwoord is niet de lat lager leggen en de traditie veronachtzamen. Dat is juist het probleem.

Hans Kellerhuis, Utrecht

Leestip

Van Dis komt met een kansrijke leestip voor jongeren; bestudeer een draaiboek van een favoriete serie of een populaire raptekst. Hij pleit voor verheffing van de jongeren door het moeilijk te maken met wat ze interesseert vinden.

Begrijpen wat jongeren interessant vinden, vraagt om ‘afdalen’ naar wat misschien oppervlakkig lijkt. Een goede leerkracht mag gerust hurken om aan te sluiten en ze daarna te verheffen naar verdieping.

Chris Hazelebach, Amsterdam

Kennis

Het artikel over Daan Roosegaarde die een examen scheikunde aflegt, staat symbool voor een trend van nu: feitenvrij argumenteren, vooral als zaken ingewikkeld worden, en lui redeneren vanuit onderbuik, intuïtie en ‘gevoel’. Het is al een tijdje aan de gang: de totale waarderingsinflatie van kennis. Waar ging het om? Roose­gaarde deed examen scheikunde. Gelukkig heeft hij een goeie verdediging voor zijn slechte prestatie: het gaat hier alleen om feitenkennis, en daar heeft hij geen hoge pet van op. ‘Niet kennis maar creativiteit is het menselijk kapitaal. Want robots kunnen feiten oplepelen, maar ze zijn slecht in het stellen van vragen.’

Kennis bij het oud vuil gezet, want dat kan je allemaal opzoeken. En iemand met kennis is niet in staat tot creatief denken is het verzwegen argument. Totaal onterecht wordt ervan uitgegaan dat iets weten gelijkstaat aan robotesk gedrag, en dat vrij van enige kennis van zaken of feiten lekker filosoferen waardevoller is.

De zoveelste vrijbrief voor iedereen die te lui is om zich kennis eigen te maken – en dat worden er steeds meer. Van Thierry Baudet tot Willem Engel, niet gehinderd door enige kennis komen ze met de meest krankzinnige betogen. Hoog tijd voor een herwaardering van weten.

Louise en Paula Koopman

Den Haag