Opinie

Lezers over het doorbreken van de impasse rond de kabinetsformatie: laat de positie van premier rouleren tussen de partijen

De maandenlange zoektocht naar een meerderheidscoalitie is mislukt en inmiddels is het kabinet al sinds januari demissionair. Lezers doen voorstellen om de impasse te doorbreken, variërend van een opsluiting tot een roulerend premier.

Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) op het Binnenhof. Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) op het Binnenhof.Beeld ANP

Zwitserland

Sinds tien jaar woon en werk ik in Zwitserland. Hier leveren de zeven grootste partijen ministers (de regering) die door het parlement worden gekozen. Een formatie is niet nodig. De minister-president (tevens staatshoofd) roteert ieder jaar. Het door vele partijen versplinterde Nederlandse politieke landschap zou eens serieus naar deze succesvolle optie moeten kijken.

Frank Hooij, Genolier, Zwitserland

Blokkade

De laatste dagen lees ik in deze krant veel onbegrip over de houding van VVD en CDA jegens de deelname van de linkse partijen, en in mindere mate over de blokkade vanuit D66 naar de Christenunie.

Maar ik lees niets over de blokkade die de twee linkse partijen sinds het begin van de formatie opwierpen door te zeggen dat ze niet zonder elkaar willen onderhandelen. In het tijdperk-Ollongren zou er even sprake van zijn geweest dat Klaver zonder de PvdA wilde, maar zodra dat uitlekte is het uit zijn draaiboek gewist.

Zonder deze blokkade waren er allang onderhandelingen tussen VVD, D66 en CDA met een van de linkse partijen, en waren we nu veel verder geweest.

Wim Teunissen, Bussum

Stabiel

Hoekstra weigert te praten met de PvdA én GroenLinks omdat samenwerken met beide partijen een onstabiele regering zou betekenen. Wanneer Pieter Omtzigt terugkeert, en waarschijnlijk tal van Tweede Kamerleden met hem overstappen, welke partij is dan niet stabiel?

Ewoud Boor, Obbicht

Bestuurbaarheid

In plaats van de waan van de dag rond de formatie, een doorkijkje in het huidige parlementaire landschap: wat heeft de kiezer veroorzaakt? Een parlement met 18 partijen verdeeld over 150 zetels. Buitenspel staan hiervan 55 zetels omdat geen partij hiermee wil regeren (PVV, Forum, Haga), omdat zij te zeer een eenzijdige partij is (PvdD), gewoon te klein is (Volt, JA21, SGP, Denk, BBB, BIJ1, Haan) of sowieso weigert met de grootste partij te regeren (SP).

De overige partijen, samen slecht 95 zetels, moeten tot een werkbare meerderheid komen van circa 76 zetels. Dat leek onmogelijk en is nu mislukt. De steeds grotere versnippering leidt tot langduriger en moeizamere formaties, kortere regeerperiodes en zwakkere regeringen die besluiten uit de weg gaan of voor zich uit schuiven. Dit speelt ook in andere Europese landen. Natuurlijk moeten we de zegeningen tellen van ons pluriforme en democratische systeem in vergelijking met autoritaire systemen. En ja, ook een tweepartijenstelsel als in Amerika is verre van ideaal.

Maar ik kijk met afgunst naar onze oosterburen. Een forse kiesdrempel zoals in Duitsland maakt het politieke landschap een stuk overzichtelijker en praktischer. Een beetje politieke folklore opgeven ten behoeve van de bestuurbaarheid van het land zou misschien geen slecht idee zijn.

Erik Kremer, Groningen

Scheiding

Nu de formatie van een meerderheidskabinet definitief is stukgelopen, lijkt mij de enige reële optie voor D66 de daad bij het woord te voegen: ‘Hier scheiden onze wegen’, uitgesproken door Sigrid Kaag.

Wanneer het binnen het te vormen kabinet onmogelijk lijkt een progressief blok te vormen met PvdA en GroenLinks, is vanuit een krachtige progressieve oppositie ­mogelijk meer invloed denkbaar op een door behoudende fracties bepaald regeringsbeleid.

Jacqueline Gorter, Eys

Paus

Ergens in de 14de of 15de eeuw moest in Rome een nieuwe paus worden gekozen. Het duurde maanden en maanden, en de kardinalen vonden het allang best. Goede verzorging , goed eten en drinken en de keuze duurde voort en voort .

Tot de aanwezigen werden opgesloten in de Sixtijnse Kapel, alle deuren op slot en – nog belangrijker – geen eten en drinken. Binnen vijf dagen koos men een nieuwe paus. Hetzelfde recept voor Den Haag graag. De gotspe die we nu meemaken zal gauw afgelopen zijn.

Jan-Karel Raaijmakers, Oedenrode

Zuinig

Kiezers aan de linkerkant van het spectrum zijn nooit te beroerd hun leiders van hun voetstuk te halen. In die zin waren de congressen van PvdA en GroenLinks een verrassing. De leiders konden door met hun zoektocht: zorgen dat er een centrum-links kabinet komt dat de problemen in ons land aanpakt.

Sigrid Kaag heeft het na haar dansje op de tafel nooit goed kunnen doen. Zij zei dat het ‘tijd was voor een nieuwe bestuurscultuur’. Vanaf de eerste dag na de verkiezingen wordt zij erop aangevallen dat ze daar nog niet voor gezorgd heeft. ‘Waar blijf je nou met je nieuwe cultuur?’

Alsof Kaag daar in haar eentje voor kan zorgen. De enige misser die ik haar heb zien maken is dat zij de motie van wantrouwen tegen Rutte niet steunde. Dit was de grootste stap die ze had kunnen maken richting een nieuwe bestuurscultuur. Toch blijft mijn adagium: wees zuinig op beschaafde, professionele politici, links volk.

Jan Bouman, Zeist

Remkes

Nu Remkes de nieuwe formateur wordt, ben ik benieuwd of alle partijen die aan tafel zitten zijn adviezen nu wel overnemen.

Kijkend naar die adviezen van vorig jaar aangaande de stikstofproblematiek zijn we, een jaar verder, nog niet veel opgeschoten. Dat belooft dus weinig goeds, of is deze formatie ‘urgenter’?

Micha Hoogewoud, Hoofddorp

Kort

Moet onderhand dat hele kiesstelsel van ons niet eens op de schop?

Thea Winkelmolen, Geleen

Kleuterschool

Vijf maanden na de verkiezingen is de kogel door de kerk: het lukt de zes formatiekandidaten niet een meerderheidskabinet te vormen.

Verbitterd en verwonderd kijken de hoofdrolspelers terug op de afgelopen maanden. Allemaal geven ze elkaar de schuld. Het doet mij nog het meest denken aan een kleuterschool op het speelplein.

Jolanda Rensman, Bathmen

Meer over