Laten de partijleiders een vrouw premier maken

Dat niet één grotere partij een vrouwelijke lijsttrekker heeft, staat een vrouw als premier niet in de weg.

Niels Spierings en politiek- en gendersocioloog aan de Radboud Universiteit in Nijmegen
'Als het deze leiders serieus is met emancipatie, dan doen ze tijdens de coalitie-onderhandelingen een stapje opzij.' Beeld anp
'Als het deze leiders serieus is met emancipatie, dan doen ze tijdens de coalitie-onderhandelingen een stapje opzij.'Beeld anp

In alle media buitelen de heren over elkaar heen om het premierschap te claimen: Buma, Klaver, Pechtold en Rutte roepen om het hardst. Volgens de politieke regels is dit een absurd toneelstuk, want woensdag kiezen we geen premier, maar de Tweede Kamer. Als het deze leiders serieus is met emancipatie en als zij er werkelijk voor alle Nederlanders willen zijn, dan doen ze tijdens de coalitie-onderhandelingen een stapje opzij. Zij hebben de sleutel in handen om Nederland een vrouw als premier te geven.

Heel ingewikkeld is het niet. Nederland kende verschillende religieuze en economische groepen toen ons kiesstelsel werd vormgegeven. Dat kiesstelsel reflecteert dit: elke groep kan relatief gemakkelijk een partij oprichten en enkele zetels in de Kamer winnen. Na de verkiezingen onderhandelen de partijleiders vervolgens om te komen tot een regering die door een meerderheid in de Tweede Kamer wordt gesteund.

De leider van de grootste partij neemt hierbij vaak het voortouw, maar dit is geen wet. En bovendien hoeft die persoon ook helemaal niet per se premier te worden. In de formatie kan ook een andere persoon naar voren geschoven worden.

Voor de kiezers brengt dit enige onzekerheid mee, maar het benadrukt ook maar weer eens dat Nederland van oudsher een land is van met elkaar praten. Het politieke stelsel is gebouwd op het komen tot een breedgedragen overeenkomst. Kort samengevat: geven en nemen.

Een kleine kanttekening is wel dat het louter mannen zijn die dat geven en nemen doen. Zeker onder de partijleiders is een vergrootglas nodig om vrouwen te vinden. Dan is de kans op een vrouw als premier klein.

Maar klein is niet onmogelijk. Toevallig vallen deze keer de verkiezingen exact een week na internationale vrouwendag. Jesse Klaver greep deze dag aan om een ferm statement te maken: 50 procent van het nieuwe kabinet moet volgens de voorman van GroenLinks vrouw zijn. Het zou een unicum in de Nederlandse geschiedenis zijn. Nog straffer zou het zijn als hij had gezegd: de volgende premier van Nederland moet vrouw zijn.

Kijken we naar de spelregels van de Nederlandse politiek dan kan dat dus nog steeds. Dat geen enkele grotere partij een vrouw als lijsttrekker heeft, hoeft dit feestje niet te bederven. De partijleiders kunnen samen gewoon afspreken dat ze allemaal een stapje opzij doen en vicepremier worden. Dit bespaart veel tijd door niet meer om het hardst te roepen wie de beste premier zou zijn. In die tijd kunnen ze als de wiedeweerga de vele capabele vrouwen in Nederland gaan bellen om hen te overtuigen premier te worden.

Buma staat, zo zegt hij, pal voor de 1000-jarige traditie van vrouwenemanciaptie in Nederland. Klaver wil echte gelijkheid in het kabinet. Pechtold zegt dat hij alles 'voor elkaar krijgt'. Als ze dit menen dan kan het kabinet Rutte II van nu opgevolgd worden door Vrouw I. Of in Ruttes eigen campagnetermen 'er is niets dat we niet kunnen in dit land'.

Niels Spierings is politiek- en gendersocioloog aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Meer over