opinie

Laat het initiatief aan gemeenten bij coronasteun voor ondernemers

Het Rijk moet meer op afstand blijven bij de steun aan ondernemers in de coronacrisis. Laat het initiatief aan gemeenten, betoogt Haitske van de Linde, die kunnen maatwerk leveren.

 
Protest tegen de strenge lockdownregels die volgens uitbaters veel horecazaken de kop zullen gaan kosten. Daarom werden de horecazaken en terrassen in Breda eerder dit jaar voor even geopend. Het werd een half uur getolereerd.  Beeld Marcel van den Bergh
Protest tegen de strenge lockdownregels die volgens uitbaters veel horecazaken de kop zullen gaan kosten. Daarom werden de horecazaken en terrassen in Breda eerder dit jaar voor even geopend. Het werd een half uur getolereerd.Beeld Marcel van den Bergh

Bijna een jaar geleden werd de eerste lockdown van kracht. Bedrijven en instellingen moesten hun deuren sluiten. Een ongekende situatie. Het kabinet en andere betrokken overheden kwamen direct in actie, onder meer door ruimhartig compensatiemaatregelen in te richten. ‘Samen komen we hier doorheen’, was de boodschap. Waar de eindstreep zou liggen kon niemand voorspellen. En tot op de dag van vandaag weten we dat nog steeds niet. Het sein brand meester is nog altijd niet gegeven.

Helaas is voor veel bedrijven de situatie intussen nijpend geworden. Ondanks de goede bedoelingen waarmee allerlei regelingen zijn opgetuigd horen we steeds vaker verhalen van ondernemers, organisaties en instellingen waar, om uiteenlopende redenen, de ingerichte pakketten geen (of onvoldoende) soelaas bieden. Er zijn zelfs ondernemers met voorheen uitstekend lopende bedrijven, die aangeven de zomer niet te gaan halen als het zo doorgaat. Dit kunnen en mogen we niet laten gebeuren.

Kleur geven

Het zijn juist onze lokale bedrijven, sportverenigingen, kroegen, restaurants, instellingen en organisaties die het leven kleur geven. We snakken er met z’n allen naar om te kunnen winkelen in het centrum, met een kop koffie op een terras te kunnen zitten, een potje te kaarten of biljarten in het buurthuis, of de derde helft in de voetbalkantine met vrienden door te brengen. Iedereen heeft er begrip voor dat we pas kunnen beginnen met herstellen van de opgelopen schade, als we grip hebben op corona. Tot die tijd moeten we er alles aan doen om te zorgen dat we met voldoende mensen een vliegende start kúnnen maken, zodra dat kan.

Het is helaas niet onverwacht of ongewoon dat overheidsregelingen niet voor iedereen werken. In februari presenteerde de Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties (TCU) de resultaten van haar onderzoek naar de oorzaken van problemen bij uitvoeringsorganisaties en het verlies van de menselijke maat daarbij: ‘Klem tussen balie en beleid’. In dit rapport maakt de TCU de inschatting dat zo’n 20 procent van de burgers niet goed uit de voeten kan met de wet- en regelgeving.

In de praktijk blijken ondernemers die van overheidswege hun deuren moesten sluiten, niet altijd gebruik te mogen maken van de compensatiemaatregelen, terwijl ze er redelijkerwijs wel recht op zouden moeten hebben. Ondanks de tussentijdse aanpassingen zijn er nog altijd te veel ondernemers met een ‘schrijnende situatie’, waar een menselijke beoordeling nodig is.

Generieke regeling

Dit wordt eens te meer duidelijk bij de perikelen rondom de NOW-terugbetalingen waar de NOS op 23 maart verslag van deed. Minister Koolmees van Sociale Zaken zegt in het artikel van de NOS dat ‘het UWV in de praktijk kijkt of bedrijven in de geest van de regeling steun moeten krijgen’. Hij zegt echter ook dat maatwerk bij 140.000 bedrijven voor 3 miljoen werknemers onmogelijk is. “Het moet een generieke regeling zijn, waar af en toe helaas mensen tussen wal en schip dreigen te vallen. Dat kan helaas niet anders gegeven de nood en de spoed waarmee deze regeling is opgezet.”

Het kan wél anders, als je deze situatie tegemoet zou treden vanuit de gedachte van werken als één overheid. Specifieke situaties, die om individuele afwegingen vragen, los je niet op met generiek beleid. Bij de TONK is dit inmiddels onderkend en krijgen gemeenten de ruimte om individuele huishoudens te helpen.

Het is de hoogste tijd dat deze ruimte er ook komt voor gemeenten om er op eenzelfde manier voor bedrijven te kunnen zijn. Wat hiervoor nodig is, is een zak met geld vanuit Den Haag en de bereidheid bij gemeenten om de uitvoering voor hun rekening te nemen. En als lokale bestuurders de verantwoordelijkheid voor deze afwegingen breder willen neerleggen, zouden zij kunnen besluiten om bijvoorbeeld een tijdelijke commissie coronacompensatie in te richten die het lokale bestuur onafhankelijk kan adviseren, zoals ook een welstandscommissie doet.

Perspectief

We zijn bijna een jaar verder in deze coronasituatie en ondernemers hebben perspectief nodig. Als dat perspectief op terugkeer naar ‘normaal’ voorlopig nog niet mogelijk is, geef ze dan in ieder geval het perspectief van een menselijke overheid en voldoende compensatie.

Ondernemers hebben maatwerk nodig en dat maatwerk kan het beste geleverd worden door de gemeente, de overheidslaag die het dichtste bij mensen staat. Geef gemeenten de ruimte en de financiën om in gesprek te gaan over wat er nodig en rechtvaardig is. Laat schrijnende gevallen beoordelen op gemeentelijk niveau en zo nodig direct helpen, met budget dat vanuit Den Haag beschikbaar wordt gesteld. Op die manier is de ondernemer uit het slop en klaar voor een vliegende start. Een menselijke overheid begint immers bij de gemeente.

Haitske van de Linde is VVD-raadslid in Hilversum.

Meer over