CommentaarArnout Brouwers

Kunnen de Amerikanen hun crisis te boven komen op dit cruciale moment voor geopolitieke verhoudingen?

null Beeld AFP
Beeld AFP

Tomeloze ambitie, een verzoenende boodschap, besef van de kwetsbaarheid van de Amerikaanse democratie maar ook strijdlust en hoop. Retorisch gezien had Joe Bidens presidentschap niet veel beter kunnen beginnen. Optisch evenmin – ondanks de afwezigheid van een juichende menigte. Wat recent het toneel was van een democratie in crisis, was woensdag een toonbeeld van 21ste eeuwse diversiteit – en dus van hoop. Een inspirerend voorbeeld voor miljoenen mensen wereldwijd.

Het is opgemerkt, zonder ironie, dat er nu een echt ‘America First’-beleid nodig is. De recente bestorming van het Capitool maakte Trumps jarenlange ondermijning van de democratie tastbaar. Trump is president-af, maar de diepere crisis wacht nog op een antwoord.

Aan Biden de taak Amerikaanse instellingen te herbouwen, liefst met zoveel mogelijk Republikeinen. Samen met de verwoestende covid-crisis en het voornemen door een grote financiële injectie de burgers en de economie op te peppen, zal dit veel van Bidens aandacht opslokken. Dat betekent ook: minder internationale bemoeienis.

Internationaal heeft Biden niettemin hoopvolle signalen afgegeven – van klimaatbeleid tot het beoogde herstel van multilaterale samenwerking. Europa staat klaar, zegt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Maar vier jaren Trump hebben in de wereld diepe sporen achtergelaten. Europeanen betwijfelen – blijkens een recente peiling – of de Amerikanen over tien jaar nog wereldleider zijn.

Veel Europeanen blijven liever buiten Amerika’s confrontaties met China en zelfs Rusland. De wil zelf meer te kunnen doen, ís er in Europa – de politieke en militaire instrumenten vooralsnog niet.

Daarmee is dit ook een cruciaal moment voor de geopolitieke verhoudingen. Kunnen de Amerikanen hun crisis te boven komen? Kunnen de Europeanen hun machtsinstrumenten verder ontwikkelen en gebruiken? En kunnen de bondgenoten nieuwe manieren van samenwerking vinden die recht doen aan de nieuwe tijd?

Our better angels have always prevailed’, zei Biden woensdag. Terwijl Amerikanen en Europeanen tobben, schrijft China nieuwe regels. Geen van deze democratieën kan het zich veroorloven deze kans op hernieuwde samenwerking te laten liggen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over