CommentaarKlimaatdwang

Klimaatdwang vanuit Brussel zal averechts werken

Het voorstel om klimaatwetgeving in Europees verband te handhaven zal stuiten op grote bezwaren.

Peter Giesen
Klimaatactivist Greta Thunberg zit naast Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen.  Beeld EPA
Klimaatactivist Greta Thunberg zit naast Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen.Beeld EPA

Het Europees klimaatbeleid wordt met grote woorden aan de man gebracht. Zo sprak Commissievoorzitter Ursula von der Leyen van een Europees ‘man op de maanproject’. De gisteren gepresenteerde Klimaatwet moet alle retoriek in concreet beleid omzetten.

Terecht formuleert de Commissie de ambtie dat Europa in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Strijdig met de grote woorden is wel het feit dat de Commissie nog geen doelstellingen voor 2030 wilde formuleren, hoewel Nederland en elf andere lidstaten van de Europese Unie daarop aandrongen.

De manier waarop de Commissie Europa klimaatneutraal wil maken zal echter veel strijd veroorzaken. ‘Brussel’ wil zichzelf de bevoegdheid geven klimaatzondaars te straffen, analoog aan de manier waarop het Stabiliteits- en Groeipact de mogelijkheid biedt om eurolanden te disciplineren.

Op zichzelf is het begrijpelijk dat de Commissie over zo’n instrument wil beschikken. Het klimaat trekt zich niets aan van landsgrenzen. Europees klimaatbeleid heeft alleen zin als alle landen zich daaraan houden – zelfs dan is Europa slechts verantwoordelijk voor 10 procent van de totale CO2-uitstoot op de wereld.

Aan het voorstel van de Commissie kleven echter grote politieke bezwaren. Het overhevelen van nationale soevereiniteit naar Europees niveau ligt zeer gevoelig, zeker in een tijd van opkomend nationalisme. Brussel zou zijn tegenstanders geen groter plezier kunnen doen dan klimaatmaatregelen afdwingen tegen de zin van een nationale lidstaat.

Dat zal ook niet gebeuren. Het is onwaarschijnlijk dat Europese regeringsleiders in het huidige politieke klimaat zullen instemmen met het afstaan van macht aan de Europese Commissie. Daarmee lijkt dit onderdeel van de Klimaatwet een doodgeboren kind.

Het is goed voorstelbaar dat de Commissie meer macht wil in een Europa waar een verhoging van de begroting met maximaal 0,1 procent van het Europees nationaal inkomen al een stammenstrijd veroorzaakt. Maar dwang vanuit Brussel zal slechts averechts werken en het Europees project in gevaar brengen. De Commissie kan niet meer doen dan stimuleren en verleiden.

Meer over