Kijk ook om naar onze kindsoldaten van eigen bodem

De politie treedt in augustus op bij rellen door jongeren in de Haagse Schilderswijk.Beeld Hollandse Hoogte / Remco Koers

In zijn Troonrede afgelopen week gaf koning Willem-Alexander aan dat we als maatschappij verplicht zijn onze jeugd in de gaten te houden in deze coronatijden. Zij hebben, zo zegt hij, ‘niet alleen moeten inleveren op hun leven nu, maar ook op hun vooruitzichten voor straks’. Hij benadrukte dat perspectief voor onze toekomst in het hier en nu begint. We moeten dus eens goed nadenken over hoe wij als volwassen Nederlanders onze jongeren behandelen.

Goh, daar had Prins Pils eindelijk mijn aandacht te pakken. De jeugd en haar ontwikkeling als meetlat voor hoe wij het als maatschappij in zijn geheel doen. Laten we onszelf eens langs die meetlat leggen.

Maar eerst even over hoe onze kiddo’s anno 2020 het doen, volgens de media dan. De jeugd van tegenwoordig geeft veel te veel geld uit. Comazuipt zich kapot. Is drugsverslaafd. Van lachgas tot cocaïne, alles wordt geslikt, gesnoven en gespoten. De etters zijn ook niet vies zijn van een stevig potje messentrekkerij. Is je leraar lastig of doet de conducteur moeilijk omdat je zwartrijdt? Mes tegen de strot. Winkelketens Action, Hema, Ikea en Xenos verkopen zelfs geen aardappelmesjes meer aan kinderen onder de 16. Vergeet die cursus artisanaal frietbakken maar jongens en meisjes. Ga maar uit coronaverveling rellen, omdat jullie puberend grut geen f*ck te doen heeft. Bushokjes mollen, auto’s in de fik. En recalcitrant luisteren naar veel te agressieve drillrap! Hoe durven ze? Want wat is dat een takkeherrie zeg.

Geronselde jeugdmaffia

Enfin, tot zover de ongenuanceerde stigmatisering van rebellerende jeugd die zichtbaar wil zijn, want ze voelt zich zo onzichtbaar. Hoe erg hun baldadigheid ook is, ik snap het wel: ze hebben schijt aan normen en waarden, en willen aandacht. Dat soort gedrag pakken we aan met de ‘flinke trap onder hun reet’-retoriek, terug in het gareel. Het werkt meestal wel.

Die aanpak werkt echter niet bij een kleine, ongrijpbare groep jongeren die onzichtbaar blijft. Zij die geen kattenkwaad uithalen, maar in opdracht van de georganiseerde poldermaffia met semi-automatische vuurwapens doelwitten moeten uitschakelen. Dergelijke exploiterende criminele netwerken maken namelijk hun eigen handen liever niet vuil en weten dondersgoed de kwetsbaarste jongeren (ook al lijken ze dat niet) uit te buiten.

Maar dat laat ons koud, lijkt het wel. Onze koning kan dan wel roepen om meer oprechte aandacht voor onze jeugd, maar zeg nou zelf, wie boeit het nu echt dat om de hoek van de supermarkt, of op het schoolplein, piepjonge kinderen met levensgevaarlijk wapentuig rondlopen? Kan u de opvoeding van ‘straatschoffies’ die kogels lossen, zoals je dat zou verwachten bij gewapende conflicten in Syrië, daadwerkelijk wat schelen? Dat pubers, zoals de pak ’m beet 10 duizend kindsoldaten uit Sierra Leone voor het Revolutionary United Front dat deden, met AK-47’s mensen afknallen? En dat dit structureel gebeurt in de ‘stille’ bendeoorlogen in Nederland, uitgevochten aan het front door kindsoldaten van eigen bodem?

De glimlach van een kind

Nee, dat interesseert ons allemaal niet zo, totdat het in het nieuws komt. Gewelddadige drugsgerelateerde criminaliteit, liquidaties die onze rechtsstaat ondermijnen. Hoe halen ze het in hun hoofd? Snotjong! Dat moet per direct, zonder scrupules, de kop ingedrukt worden, op een wijze die allesbehalve kindvriendelijk is. Preventief fouilleren op scholen, zwaardere jeugdstraffen. Weet je wat, we kleden het jeugdstrafrecht helemaal uit en gaan minderjarigen gewoon gelijk als volwassenen berechten. Achter tralies. Uit deze samenleving. Opgeruimd staat netjes (zoals men dat ook in de onderwereld vaak zegt).

Best frappant, ergens. Ex-kindsoldaten uit gebieden zoals Sierra Leone, die diep getraumatiseerd zijn door de verschrikkingen die zijzelf hebben moeten aanrichten, zijn opgevangen in re-integratieprogramma’s. Het zijn gebieden die we vaak omschrijven als oorlogszuchtig, vol met mensenrechtenschendingen. In ons democratische koude kikkerlandje, zogenaamd nuchter en voor rede vatbaar, voeren we een War on Youth. Daar waar kindsoldaten in het buitenland compassie krijgen, geven we die van ons de laatste corrigerende tikken.

Herbezinning

Maar waarom zouden wij die groep kwetsbaarste kinderen, aan het oog onttrokken, die veelal al aan de marges van de samenleving staan, niet meer in bescherming nemen tegen onrecht, in plaats van het jeugdrecht als dwangbuis om heen te plaatsen? Een herbezinning op onze ‘zwaar criminele jeugd’ en ze gaan zien als getraumatiseerde kindsoldaten zou wenselijk zijn. Als we ze blijven benaderen als doorgewinterde, zielloze gangsters, en juist niet als slachtoffers van georganiseerde misdaad, dan pakken we ze hun laatste greintje jeugd af. Dan zijn we ze écht kwijt en zijn we met zijn allen geen haar beter dan de criminele netwerken die de jeugd als kanonnenvlees inzetten. 

Zullen we dan nog maar eens goed luisteren naar de Troonrede van onze koning, waarin hij hoopt dat we proberen samen ‘Nederland welvarender, schoner en duurzamer over te dragen aan de jongeren van nu’? En hopelijk ook wat liever?

Yarin Eski is universitair docent Bestuurskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij is gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie in september.

Meer over