ColumnLisa Bouyeure

Kijk mama, zonder mondkapje!

Lisa Bouyeure Beeld De Volkskrant
Lisa BouyeureBeeld De Volkskrant

De vrouw ademt eens diep in: ‘Jij schendt op dit moment grondwetartikel 1, 10, 11’, dreunt ze op, ‘de Neurenbergcode, laat me uitpraten!’ De toegesprokene, een lange, in het zwart geklede man genaamd Rachid, hoort het relaas aan met zijn armen over elkaar. ‘Je begaat een oorlogsmisdaad’, vervolgt de vrouw, ‘mensenrechten schend jij en je kunt aangeklaagd worden voor het tribunaal.’

Tegen hun zin worden winkelmedewerkers gefilmd die moeten optreden tegen klanten die zonder verplicht mondkapje ‘lekker winkelen’. Beeld
Tegen hun zin worden winkelmedewerkers gefilmd die moeten optreden tegen klanten die zonder verplicht mondkapje ‘lekker winkelen’.

Wat Rachid allemaal op zijn kerfstok heeft? Hij is beveiliger bij de Jumbo, alwaar hij de klant had verzocht een mondkapje op te doen. Nieuwe huisregels, iets met een woekerend virus. De vrouw lijkt er desondanks van overtuigd dat ze een gevaarlijke maniak in de kraag heeft gevat, dus filmt ze haar heroïsche daad voor op sociale media. Op de achtergrond hangen kleurrijk verlichte kerstslingers en een ideeënbus met een vriendelijk gezichtje erop (‘Uw mening telt!’).

Begin februari, toen corona nog een ver-van-ons-bedshow leek, schreef ik voor het eerst over mondkapjes. Het stukje ging over YouTubers en Instagrammers die gewillig poseerden met modieuze lapjes stof over hun gezicht, ook al woonden ze in virusvrije gebieden. Over de schaarsgeklede vrouwen met gasmaskers op die zich om een breedgeschouderde vlogger hadden gedrapeerd (#fashion #outfitoftheday). In influencerland had het mondkapje zijn intrede gedaan als hebbeding waarmee je je imago een lekker rafelrandje kon geven.

Het kan verkeren. De vrouw in de Jumbo, afgestudeerd aan de rechtenfaculteit www.google.com, is niet de enige die tegenwoordig liever haar blote gezicht etaleert. Een bekende actievoerder tegen de coronamaatregelen vertrouwde haar peuter (en Instagramvolgers) glunderend toe dat ze ‘frisse lucht’ nodig had, terwijl ze filmde hoe ze maskerloos door de supermarkt liep. In een andere video steekt een man met een geel hesje triomfantelijk zijn vuist in de lucht als hij opsomt welke winkels hij allemaal ‘zonder muilkorf’ heeft bezocht. Een kale Groninger dreigde een jonge Aldi-medewerker met klappen, twitteraar Ruud deed met onbedekt gezicht een Alkmaars ziekenhuis aan en ook op YouTube doken filmpjes op van het kaliber ‘In de Prenatal zonder mondkapje’ en ‘Zonder mondkapje lekker winkelen! (compilatie)’.

Behalve voor onze voedselvoorziening tijdens een pandemie, dienen winkelmedewerkers nu ook als socialmediastatement tegen iets waar ze geen enkele invloed op hebben. Beeld
Behalve voor onze voedselvoorziening tijdens een pandemie, dienen winkelmedewerkers nu ook als socialmediastatement tegen iets waar ze geen enkele invloed op hebben.

Het moet haast wel een onfortuinlijk voortvloeisel zijn uit het type vlog dat al jaren vooral bij kinderen populair is. Het genre kijk-eens-wat-ik-durf, ultiem verzet tegen wat de goegemeente als beschaafd beschouwt. Jongens die in boxershort door een woonwijk banjeren of juist met hun kleren aan onder de douche stappen. Een Brabantse vlogger die in de bouwmarkt zijn spijkerbroek laat zakken en plaatsneemt op een showroomtoilet (1,3 miljoen kijkers).

Meestal is het een nogal pijnlijk gezicht als volwassenen met jeugdcultuur aan de haal gaan, nog even los van het gegeven dat winkelmedewerkers tegen hun zin worden gefilmd en online worden gekwakt. Behalve voor onze voedselvoorziening tijdens een pandemie, dienen ze nu ook als socialemediastatement tegen iets waar ze geen enkele invloed op hebben.

De Jumbo-mevrouw had later nog bij de kassa van Kruidvat stampij staan maken. ‘Ik werk op de ic-afdeling’, hoor je een geïrriteerde klant zeggen die achter haar in de rij staat. ‘Lekker voor je’, antwoordt de vrouw, waarmee ze het ontstaan van dit fenomeen in slechts drie woorden weet te verklaren.

Meer over