VerslaggeverscolumnNadia Ezzeroili in Heemstede

Kat-en-muisspel op het olifantenpaadje van de abortuskliniek

null Beeld

Eigenlijk wil Rob Benschop geen ruchtbaarheid geven aan ‘dat opdringerige gedoe’ rond het terrein van abortusklinieken. Hij vreest een aanzuigende werking. Kijk maar eens naar de Bloemenhovekliniek in Heemstede waar Benschop als bestuurder werkt: twee jaar geleden stonden hier slechts enkele anti-abortus demonstranten voor de deur te bidden of iets naars te roepen, inmiddels staan ze er geregeld met een groep van soms tien mensen.

Het gaat ook nog eens om een clubje demonstranten dat steeds opdringeriger wordt, volgens Benschop. Buiten de aangewezen demonstratievakken lopen, medewerkers en bezoekers filmen en fotograferen, cliënten aanspreken en fysiek stalken, over het hek van omwonenden hangen met posters van foetussen: lokale media doen al maanden verslag van de intimidaties.

‘Ze spreken zelfs de schooljeugd aan. We werden een tijdje terug gebeld door de moeder van een leerling die een straat verder op school zit. De demonstranten vroegen haar kind of-ie wel wist dat hier baby’s worden vermoord.’

En toch wil Rob Benschop niet dat het te veel over deze incidenten gaat, hoe ernstig ook. ‘Wij willen gewoon dat ze onze patiënten met rust laten.’ Liever ziet hij dat er meer duidelijkheid komt over de grenzen van het demonstratierecht. Dat botst nu te vaak met een ander belangrijk grondrecht: de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Maar daarvoor moet het lokale politieke bestuur wel moed tonen, meent Benschop. ‘Het gáát die demonstranten ook niet om de abortuswet, anders hadden ze wel op het Binnenhof gestaan.’

Benschop noemt Arnhem als goed voorbeeld van politieke durf, waar anti-abortus demonstranten minimaal 500 meter afstand tot de kliniek moeten bewaren. Goed, misschien is een bufferzone van een halve kilometer een tikkie overdreven, maar volgens Benschop durft de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch het probleem tenminste aan te pakken. Ook in steden als Rotterdam worden vrouwen en medewerkers beschermd met bufferzones die groot genoeg zijn om niet persoonlijk aangesproken te worden door anti-abortus activisten.

Rob Benschop Beeld Nadia Ezzeroili
Rob BenschopBeeld Nadia Ezzeroili

Met de burgemeester van Heemstede heeft Rob Benschop overigens steeds goede afspraken kunnen maken. Zij stelde een bufferzone in van 25 meter, aan de overkant van een vierbaans weg. Demonstranten konden op die manier met geen mogelijkheid in de buurt van de vrouwen komen die via de hoofdingang naar binnen liepen. Toen de activisten bezwaar maakten bij de voorzieningenrechter, kregen ze nul op het rekest. Vrouwen direct aanspreken valt niet onder het demonstratierecht, oordeelde de rechter.

Toch vonden de anti-abortus demonstranten een slimme manier om de demonstratievoorwaarden van Heemstede te omzeilen. Benschop wijst naar een smal olifantenpaadje dat langs de hekken van het terrein loopt, tot aan de achteringang van de kliniek waar patiënten per auto doorheen moeten om op de parkeerplaats te komen. ‘Kijk, dit paadje markeert de grens met de gemeente Haarlem.’

Het kat- en-muisspel, nu met de andere gemeente, kon dus opnieuw beginnen – dit keer aan de achterkant van het gebouw. En nog een meevaller voor de demonstranten: de Haarlemse burgemeester Jos Wienen stelde geen voorwaarden aan de demonstraties.

Na twee brieven werd Rob Benschop gebeld door de burgemeester, maar een bevredigend gesprek kan hij het niet noemen. ‘Ik had niet de indruk dat hij een idee had van de maatschappelijke problematiek.’

Pas toen de Haarlemse gemeenteraad lucht kreeg van de kwestie, nam de druk toe om te handelen. Uiteindelijk wees Jos Wienen vier vakken aan om te demonstreren. ‘Die demonstranten lopen dan gewoon droogjes de vakken uit’, zegt Benschop. Vorige week was het wéér raak. ‘De boa’s en politie bleken niet eens te zijn ingelicht over de voorwaarden van die demonstratie.’

Door de lokale media-aandacht verschenen ook tegendemonstranten voor de kliniek. ‘Hoe sympathiek ook’, zegt Benschop, ‘we zijn blij met een tegengeluid, maar het liefst willen we rust voor onze vrouwen zonder demonstraties voor de deur.’

En om die rust in de toekomst te kunnen waarborgen, legt Rob Benschop de bal nu bij het publieke debat. ‘Burgemeesters weten kennelijk niet altijd goed hoe ze die afweging moeten maken, met krampachtig handelen tot gevolg. De maatschappelijke discussie over botsende grondrechten is nog lang niet afgelopen.’

Wat Benschop vooral van Nederland wil weten: hoe ver mogen mensen gaan met het betogingsrecht als het recht van een vrouw op vrije doorgang tot haar medische behandeling in het geding komt?

Zolang de samenleving nog geen antwoord kan formuleren op zijn vraag, is het elke keer afwachten of de anti-abortus demonstranten de voorschriften weer aan hun laars lappen. De buurman die demonstranten in zijn tuin had staan, begint in ieder geval zijn geduld te verliezen. Die hing onlangs nog een zwarte doek over zijn hek om het zicht op de kliniek te belemmeren.

Meer over