ingezonden brieven

Karel Doorman was helemaal geen zeeheld

De lezersbrieven van zaterdag 29 januari

Redactie
Karel Doorman (1889-1942) aanvaardde in februari 1942 het tactische bevel over de ABDA (American-British-Dutch-Australian) Fleet. Hij moest een Japanse landing op Java voorkomen. Op 27 februari vond de fatale Slag in de Javazee plaats. Een van zijn tactische seinen, ‘All ships follow me’, is verfraaid tot ‘Ik val aan, volg mij’, en werd een gevleugeld gezegde. Beeld Volkskrant Fotoredactie
Karel Doorman (1889-1942) aanvaardde in februari 1942 het tactische bevel over de ABDA (American-British-Dutch-Australian) Fleet. Hij moest een Japanse landing op Java voorkomen. Op 27 februari vond de fatale Slag in de Javazee plaats. Een van zijn tactische seinen, ‘All ships follow me’, is verfraaid tot ‘Ik val aan, volg mij’, en werd een gevleugeld gezegde.Beeld Volkskrant Fotoredactie

Brief van de dag

Met audiofragmenten laat Amsterdam ook de duistere kant zien van oude zeehelden naar wie straten zijn vernoemd. Eind september 2021 was de gemeente Rotterdam al voorgegaan. Op zich een goede zaak. Verwijdering van de naambordjes zou dat niet zijn. Het optreden van de oude zeehelden dient wel gezien worden in de context van hun tijd.

Er zijn ook moderne zeehelden, zoals Karel Doorman, naar wie straten zijn vernoemd. Doorman staat in Nederland bekend als een bekwame, dappere zeeheld, geliefd bij het hele Nederlandse marinepersoneel en bewonderd door de geallieerden. Hij zou ook in februari 1942 bij de Slag in de Javazee met de kruiser De Ruyter, met de andere gewonden, ten onder zijn gegaan. Mede uit mijn lopend promotieonderzoek bij de Universiteit Leiden blijkt echter dat daar niets van klopt.

Doorman werd door Nederlandse- en geallieerde marine-officieren gezien als onbekwaam en, eufemistisch gesteld, met een groot gebrek aan aanvalsgeest. Hij is ook niet met de kruiser De Ruyter ten onder gegaan. Dit alles was al vanaf eind jaren veertig van de vorige eeuw ­bekend bij de Koninklijke Marine.

Het heldendom van Doorman is verzonnen door de Koninklijke Marine, met behulp van gerenommeerde historici zoals dr. Ph.M. Bosscher. Aantoonbaar is daarbij ook getracht om bronnen, zoals een briefwisseling tussen oud-commandant van de Zeemacht baron De Vos van Steenwijk met Bosscher, op te schonen. Ik heb die, zoals vele andere bronnen, echter gevonden.

De vraag is of Doormans naambordje zich ook leent voor een audiofragment. Echter ook in de context van zijn tijd was hij ‘fout’. Wellicht beter in dit geval het bordje maar helemaal te verwijderen.

Robert Enthoven, Den Haag

Oekraïne

Wat zal Poetin ‘geschrokken’ zijn toen hij hoorde dat het duo Rutte-Hoekstra gaat afreizen naar de Oekraïne om zich op de hoogte te stellen van de crisis met ­Rusland. Oekraïne, een van de meest corrupte staten in Europa (117de op de wereldwijde Corruption Perception Index), ­bijna net zo corrupt als Rusland (129ste op de CPI).

Oekraïne, een land dat vergat zijn luchtruim te sluiten voor de burgerluchtvaart, toen het een binnenlandse oorlog voerde in de Donbas-regio in 2014, met het ellendige noodlot voor vlucht MH17 tot gevolg.

Oekraïne het land waarvan de meerderheid van de Nederlandse bevolking in 2016 tijdens het raadgevend referendum vond dat het géén associatieverdrag met de EU mocht sluiten, waarna het raadgevend referendum, door de neoliberale coalitie van Rutte-III, zo snel als mogelijk de nek werd omgedraaid.

Nederland, EU, VS en Navo, die oogluikend hebben toegestaan dat Rusland de facto zowel de Krim als de Donbas heeft geannexeerd, en nu opeens de hakken in het zand gaan zetten, terwijl — volgens groothandelaar in aardgas GasTerra — Nederland voor 15 procent van zijn gas van Rusland afhankelijk is, en de rest van de EU voor 35 procent.

Ik kan me niet voorstellen wat ­Rutte-Hoekstra de Oekraïners meer kunnen bieden dan hulp bij een effectievere cyberverdediging en zo nodig een ­cyberoffensief tegen Rusland. Maar zou het niet verstandiger zijn als Nederland eindelijk aan zijn financiële Navo-verplichtingen gaat voldoen om internationaal geloofwaardig te zijn, en samen met de EU en Navo- partners, één gezamenlijke strategie bedenkt, en afziet van deze zinloze — alleen voor de Nederlandse binnenlandse bühne — bilateraaltjes.

Hans Moonen, Utrecht

Tirannen

De afhankelijkheid van Russisch gas en andere mogelijke economische schade leiden bij Duitsland en Nederland tot grote angst met betrekking tot hulp aan Oekraïne. Verderop in de krant van donderdag 27 januari een essay van Pieter Waterdrinker die de hyperbool van stal haalt (elke vorm van toegeven is hoogverraad) om toegeven aan Russische eisen als een redelijk alternatief te laten klinken. Naar allen toe citeer ik journalist, uitgever en verzetsman Henk van Randwijk: ‘Een volk dat voor tirannen zwicht verliest meer dan lijf en goed, dan dooft het licht’.

Ad Heskes, Hoofddorp

Neutraliteit

Ik ben zelf nog van ‘voor d’n oorlog’ en heb daardoor al tijdens de naoorlogse vijftiger jaren met veel belangstelling de Europese politiek kunnen volgen. Met name denk ik thans aan Oostenrijk en Finland. De Sovjet-Unie eiste destijds dat deze landen neutraal zouden blijven, zodat ze geen bedreiging voor hen zouden kunnen vormen. En tot op de dag van vandaag is dit nog steeds zo: beide ­landen zijn géén lid van de Navo.

Rusland voelt zich op dit moment opnieuw bedreigd, nu door buurland Oekraïne, met name als gevolg van de wens van de regering van dit land om op termijn wél lid van de Navo te willen worden. Zou, om uit de huidige impasse te geraken, het niet mogelijk kunnen zijn dat de VS, Rusland, de EU (en eventueel China) én Oekraïne samen afspreken om tijdelijk (voor pakweg 30 of 40 jaar) ­neutraliteit voor het land te eerbiedigen? Daarna zitten ongetwijfeld weer andere leiders aan het roer.

Louis Sparidans, Grave

Demonstreren

Tijdens de Vietnamoorlog werd er ­wereldwijd tegen gedemonstreerd.

Kunnen we niet overwegen om nu ­wereldwijd, Nederland voorop, preventief te protesteren tegen een dreigende oorlog om Oekraïne? Ik doe mee.

Henk Niessen, Scheemda

Weemoedige ogen

Alsof het allemaal nog niet erg genoeg is komt Sylvia Witteman ook nog met een column waarin haar vader met weemoedige ogen vertelt dat hij in de jaren zeventig met ettelijke studentes naar bed is gegaan. In plaats van duidelijk te stellen dat dit fout is, vindt Witteman het wel gezellig, een halfzus en wat halfbroertjes. Verschrikkelijk. Die vader zou in plaats van weemoedige ogen enkele aangiftes aan zijn broek moeten hebben. Het is fout. Punt.

Merel Streng, Utrecht

Dierenliefde

Dat wij Nederlanders onze koeien, varkens en kippen zien als economisch verdienmodel in plaats van levende wezens, en derhalve weinig empathie tonen voor het ongemak (zacht uitgedrukt) dat hen in die hoedanigheid ten deel valt, is helaas bekend. Maar het exporteren van hamsters naar Hongkong is toch wel weer een nieuw dieptepunt aangaande onze nationale dierenliefde.

Marjan Rynja, Lisse

Burgemeester

Hans Wansink vindt dat burgemeesters gekozen moeten worden. Dat zou democratischer zijn dan wat nu gebeurt, namelijk aangewezen worden door (een meerderheid van) de gemeenteraad. Hoe is dit democratischer? Als de burgemeester gekozen wordt zal hij/zij zich daarop kunnen beroepen tegenover de evenzo gekozen gemeenteraad. En daarom weigeren verantwoording af te leggen tegenover de raad – dat gebeurt nu wel. Zoals een burgemeester nu ook inbindt als hij in de raad tegenstoom krijgt. De kern van democratie ligt in het openbaar verantwoording afleggen door bestuurders tegenover een democratisch gekozen orgaan.

Erik Jurgens, Amsterdam

AOW

Het ontkoppelen van de AOW staat haaks op het motto ‘Omzien naar elkaar’. ­Ruttes bestuurscultuur wil kennelijk nog altijd vooral de grotere vermogenden vertroetelen en weigert dienstbaar te zijn aan de gewone menswaardigheid. Voor onze lokale economieën is het bovendien wezenlijk dat de vele kleine AOW’ers zonder of met een klein pensioen inkomen kunnen besteden in de eigen omgeving. Belangrijk dus ook voor behoud van plaatselijke voorzieningen, diensten en economieën.

F.M. Boon, Delft

Verpleegkundige

Na vier jaar hbo-v moeten de nieuwe ­verpleegkundigen eerst nog een jaar op een gewone verpleegafdeling werken om praktijkervaring op te doen, voordat ze aan een specialisatie kunnen beginnen.

Het zou een goede zaak zijn als de ­inservice-opleiding weer terug komt. Studenten werken dan tijdens hun 3,5 jarige opleiding op verschillende afdelingen in alle soorten diensten. Ze leren wat een patiënt is en hoe die verzorgd moet worden. Ze kunnen beter een afweging maken welke specialisatie ze later (al dan niet) willen volgen.

Je hebt dan ook gemotiveerde (studenten-) verpleegkundigen op de afdeling werken, geen tekort meer aan stageplekken voor hen en er hoeven geen verpleegkundigen uit het buitenland te komen. Die spreken onze taal niet. Communicatie/rapportage is essentieel in de zorg. Bovendien heb je dan ook nog een huisvestingsprobleem.

Het is natuurlijk wel heel vreemd dat er verpleegkundigen zijn die nog nooit nachtdiensten hebben gedraaid, niets van ziekenhuizen afweten (geen stageplek) en dat er hbo-v’ers zijn die zich wijkverpleegkundigen kunnen noemen maar nog nooit in de wijk hebben gewerkt.

Stop met opleidingen waarin de ­student centraal staat (‘wat zijn je doelen’, onderzoeken, leidinggeven) maar laat de patiënt, de zieke en de ziekte weer centraal staan. Dáár moet het tenslotte om gaan.

Mimi Hulshof, Wijkverpleegkundige, Zwolle

Pensioen

Eindelijk, dacht ik, toen ik las dat de pensioenen, na acht jaar, omhoog zouden gaan. En warempel, daar kwam een brief van Pensioenfonds PGB. Ik krijg er maar liefst 0,23 procent bij. Even rekenen wat dat in mijn geval, met een niet zo hoog pensioen, oplevert. Per maand 1,50 euro! Per jaar is dat 18 euro. We gaan eens flink de bloemetjes buiten zetten.

Kees Quaadgras, Amersfoort

Ongemakkelijk

Bram Vermeulen in Frontlinie (Vpro) geeft me opnieuw een ongemakkelijk gevoel. Witte, rijke Nederlanders die Afrikaans land kopen en daar luxe huizen op zetten voor de rijke, witte medemens. Net zo ongemakkelijk als ik denk aan de Amerikaanse investeerders die hier voor miljarden euro’s onze woningen opkopen. En evenzo ongemakkelijk als ik hoor hoe drie jonge gewiekste Nederlandse miljonairs een camping hier in de buurt kopen en de huurders er wegbonjouren, zodat er luxe bungalows gebouwd kunnen worden. ‘Ongemakkelijk’ is een understatement. Wie weet hoe ik hier tegen in verzet kan komen, mag het zeggen.

Letja de Goede, Drachten

Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl

Meer over