Je moet jihadisten juist recht in de ogen kijken

De overheid kan en moet haatzaaiende berichten niet 'uit de lucht halen' in de strijd tegen jihadisten.

KOEN KLUESSIEN
Online jihad video Beeld anp
Online jihad videoBeeld anp

Terwijl het geweld in Irak en Syrië voortwoedt weigert een aantal Europese overheden in te grijpen. Intussen is de Nederlandse regering druk met symptoombestrijding. Sinds de video's van de onthoofdingen van de Amerikaanse journalisten James Foley en Steven Scotloff door de Islamitische Staat (IS) verspreid werden over het internet, is de overheid in actie gekomen.

Want nu zijn ook westerlingingen het doelwit geworden van de agressieve mediaoorlog van IS. Nederland ziet zich genoodzaakt zich te verdedigen tegen de constante aanwas van de online IS-propaganda. Het is de vraag of de overheid een kans maakt.

IS-jihadi's maken veel gebruik van Twitter en YouTube en beide media hebben hun uiterste best gedaan, met weinig resultaat, de profielen die haat zaaien te blokkeren. Voor elk geblokkeerd profiel verschijnt een aantal andere en zelfs al wordt een profiel geblokkeerd, de link uit het bericht kan tot in de eeuwigheid verder worden gedeeld. De Nederlandse overheid lijkt weinig te hebben geleerd van Twitters worstelingen met de doortrapte manier waarop IS omgaat met social media.

Minister Opstelten van Justitie kwam vrijdag met een actieprogramma dat tot doel heeft 'het bestrijden en verzwakken van de jihadistische beweging in Nederland, en het wegnemen van de voedingsbodem voor radicalisering'. Maar het deel dat betrekking heeft op social media laat zien dat de schrijvers de jihadisten nog beschouwen als barbaren en geen benul hebben van de complexiteit van de social media-campagne van IS.

Volgens J.M. Berger, specialist in het monitoren van extremisten op social media, zou de online propaganda van IS niet onderdoen voor de beste social media-marketingexperts ter wereld. De plotselinge naamsverandering van ISIS naar IS zou dit al laten zien.

undefined

null Beeld Koen Kluessien
Beeld Koen Kluessien

Jonge westerse jihadi's

Eén van de manieren waarop IS structureel tweets de wereld in stuurt is middels een speciaal hiervoor ontwikkelde applicatie - The Dawn of Glad Tidings - die, eenmaal vrijwillig op een telefoon gezet, Twitters spamfilters kan omzeilen en soms wel veertigduizend tweets per dag kan versturen. In Opsteltens actieplan wordt het idee geopperd om een actuele lijst van profielen bij te houden zodat 'gemeenschappen, professionals en ouders' hun omgeving kunnen waarschuwen. Een specialistisch team van de Nationale Politie zal zich richten op de verspreiding van de gegevens en afspraken maken met internetbedrijven over het blokkeren van Twitter-profielen.

De afwezigheid van internationale samenwerkingsverbanden is verontrustend want de politie heeft gewoonweg niet de mankracht om alle online-jihadisten aan te pakken. En dat juist nu het uitgebreide online- spinnenweb van IS intensief bestudeerd moet worden in plaats van het, zoals Opstelten naïef zei, 'uit de lucht te halen'. Want wie zit er achter deze ingenieus georkestreerde digitale oorlog? Geen doorgedraaide terroristen die vanuit hun grot wat met kalasjnikovs en zwaarden naar de camera zwaaien, maar veelal hoogopgeleide westerse moslims die heel goed weten wat ze doen.

Veel IS-leden kunnen overweg met Photoshop en andere Adobe-programma's, sommige zijn zelfs professionele graphic designers. Bovendien zijn er veel jonge westerse jihadi's die opgegroeid zijn in een digitaal tijdperk en simpelweg overweg kunnen met computers. Zo is het Letse 'Ask.fm' nog niet heel populair in Nederland, maar wordt het al veel gebruikt door IS-strijders.

Op de site kan een profiel aangemaakt worden om vervolgens elke willekeurige vraag te beantwoorden die de mensen op je profiel aan je stellen. Moslims die overwegen zich aan te sluiten bij IS kunnen de ervaren jihadisten bijvoorbeeld vragen wat ze in hun bagage moeten meenemen. Of wat voor geweer een IS-strijder gebruikt. Deze laatste vraag werd gesteld op het Ask.fm-profiel van de Nederlandse jihadist Yilmaz (@chechclear) die als Nederlandse ex-beroepsmilitair al sinds 2012 in Syrië is om toekomstige jihadi's te trainen. De vragen zijn vaak banaal, maar schetsen bij vlagen een beeld van het dagelijks leven van een jihadist en de persoon achter het geweer.

Waarschijnlijk is dit het eerste conflict waar een grote hoeveelheid westerse strijders hun belevenissen in real-time publiekelijk beschrijven en nog nooit is het systematisch moorden zo gedetailleerd vastgelegd. Als de overheid daadwerkelijk iets wil doen tegen IS, dan zal de oplossing niet simpelweg liggen in het willekeurig verwijderen van de berichten. De overheid zal niet kunnen wegkijken, maar moet IS recht in de ogen kijken en de extremisten bestuderen.

Koen Kluessien is student Holocaust- en genocidestudies aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over