Feiten voor bij de borrel

Is het verkeer in Nederland echt zo gevaarlijk?

Nederland kende in 2020 het hoogste aantal doden na een fietsongeval in 25 jaar tijd. En Nederland lijkt het slechter te doen dan andere Europese landen.

Een automobilist vergeet bijna voorrang te verlenen op een weg in Delft. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een automobilist vergeet bijna voorrang te verlenen op een weg in Delft.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De verkeersveiligheid in Nederland kan nog flink verbeteren. In 2020 was het aantal doden na een fietsongeval het hoogste in 25 jaar tijd. En terwijl in andere landen het aantal verkeersdoden daalt, blijft in Nederland verbetering uit. Een coalitie van gemeenten en verkeersorganisaties pleitte deze week daarom voor extra actie. Gaat het in Nederland inderdaad veel slechter dan in de rest van Europa? En van wie kan Nederland nog wat leren?

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics

In Nederland was in 2020 het aantal verkeersdoden 1 procent hoger dan in 2010. De EU zette de cijfers van de lidstaten plus Noorwegen, IJsland en Zwitserland op een rij en daaruit blijkt dat Nederland het enige land is met een toename. Alleen in absolute zin overigens: door de groei van de bevolking is het aantal overledenen per miljoen inwoners juist licht gedaald (van 32 naar 31). In IJsland bleef de sterfte gelijk, in alle andere landen stierven minder mensen door auto-ongelukken of andere verkeersongevallen.

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics

De EU had als doel gesteld om het aantal doden in tien jaar tijd te halveren. Dat is alleen in Griekenland en Noorwegen gelukt, in beide landen was de vermindering 54 procent. Kroatië en Spanje volgen met een afname van 44 procent. Kroatië en Griekenland zaten in 2010 wel op een veel hoger niveau dan Nederland en nog steeds is de sterfte in het verkeer daar veel hoger dan in Nederland. In Spanje was het aantal sterfgevallen in 2020 nipt lager dan in Nederland, mogelijk deels door de strenge lockdown. Maar ook in 2019 was in Spanje al een forse afname ten opzichte van 2010 te zien. Noorwegen en Zweden zijn met 18 doden per 100 duizend inwoners de verkeerveiligste landen. In Scandinavië is het verkeer in meer opzichten een stuk veiliger dan in de rest van Europa. Helsinki en Oslo waren in 2019 de enige Europese hoofdsteden waar helemaal geen voetgangers of fietsers in het verkeer zijn overleden. Als oorzaak voor dit succes noemen de steden de lagere maximumsnelheid in steden.

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics

Nederland springt er in twee opzichten ongunstig uit: er waren relatief meer oudere slachtoffers en meer overleden fietsers. Dat laatste is, hoe triest ook, niet vreemd, er wordt in Nederland nu eenmaal veel gefietst. Als je kijkt naar ongevallen per gefietste kilometer is Nederland juist een van de veiligste fietslanden ter wereld. Uit het onderzoek ‘The Dutch Road to a High Level of Safety’, van universiteiten in Utrecht, Noorwegen, Denemarken en de Nederlandse overheid, blijkt dat alleen in Denemarken minder fietsers overlijden en dat verschil is erg klein. In Portugal en Spanje is fietsen juist heel gevaarlijk.

Eigenlijk doet Nederland het al lange tijd best goed. Dat het aantal verkeersdoden minder daalt is zo beschouwd niet vreemd. Verbetering is natuurlijk altijd mogelijk. De overheid heeft zich tot doel gesteld om het aantal verkeersdoden te beperken tot vijfhonderd per jaar, in 2020 waren het er 610. De meeste Europese landen kunnen veel van ons leren, vooral als het gaat om fietsveiligheid, maar in Scandinavië vallen waarschijnlijk nog wel wat goede ideeën op te halen. En misschien ook wel in Spanje, waar de cijfers zo veel beter zijn geworden.

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics
Meer over