Column

Is het een idee voor de jeugdzorg om die absurde prestatiedruk voor kinderen eens terug te schroeven?

Harriet Duurvoort Beeld
Harriet Duurvoort

Er is na jaren van gesteggel over de grote tekorten in de jeugdzorg eindelijk meer budget beschikbaar, op voorwaarde dat er volgend jaar weer minder wordt uitgeven.

Gemeenten hebben sinds de transitie in de jeugdzorg hun handen vol aan hun nieuwe rol en zetten aanvankelijk vooral in op preventie, hopend dat kinderen geen dure, zwaardere jeugdzorg nodig hadden. Poogden kinderen aan het sporten krijgen. Probeerden vechtscheidingen te voorkomen, of pesten.

Maar de tekorten liepen op, want al jaren ontvangt zo’n 10 procent van de kinderen enige vorm van jeugdzorg. Omdat wijkteams bij mensen over de vloer komen, is de vraag toegenomen. Achter de voordeur lijkt eigenlijk met elk kind wel een beetje wat loos. Ook wordt ‘afwijkend’ gedrag minder geaccepteerd en ‘verfijnder gediagnosticeerd’, zo analyseert de Volkskrant.

Mentaliteitsverandering

Maar niet alleen meer geld is de oplossing voor kwetsbare kinderen. Het is hoog tijd voor een mentaliteitsverandering. Geef afwijkend gedrag liever eens de ruimte dan het meteen te willen ‘repareren’ zodat een kind weer in het malletje past van wat wij ‘normaal’ vinden. Een 3-jarige met autisme? Snel! Vroeginterventie, anders blijft een kind eeuwig achter! Noest kopen gemeenten ABA (applied behavioral analysis) in, hoewel dat een internationaal onder autisten zelf inmiddels zeer omstreden therapievorm is.

Zet daarnaast eens serieus het mes in de gekmakende bureaucratie. Staat er ooit iemand stil bij de verlammende impact van de eindeloze diarree aan bureaucratische termen, afkortingen en procedures op gewone gezinnen die hulp willen in een gespannen

situatie thuis? Of op hulpverleners? Een moeder op Twitter: ‘We hebben het afgelopen halfjaar uren gesproken met hulpverleners en gemeente over hoe de hulp voor onze kinderen georganiseerd kan worden. Hoofd- en onderaanbieders, SPICs en segmenten. Als al die uren toch eens gestoken waren in daadwerkelijke hulp aan de kinderen…’

Handen uit de mouwen

Dat is herkenbaar. Wijkteammedewerkers hebben vaak een praktische mbo- of hbo-opleiding op het gebied van welzijnswerk of gehandicaptenzorg en willen, terecht, niets liever dan gewoon de handen uit de mouwen steken in een gezin. In plaats daarvan moeten ze met ouders vergaderen over zaken als ‘Segment Profiel Intensiteit-Combinaties’ (SPIC). Want als je toevallig hoogopgeleide ouders treft, vraag je hen om hulp omdat je er zelf niet uitkomt.

Ik weet nog goed dat ik met een wijkteammedewerker het zenuwslopende ‘keukentafelgesprek’ had over welke hulp we zouden krijgen. Of de hulp die ik noodzakelijk vond haalbaar was, wist ze niet. ‘Want we hebben nu percelen. Het moet binnen de percelen passen, zeg maar. Vraag me niet het uit te leggen. Sorry. Misschien kan je het zelf opzoeken? Jij bent daar beter in.’

Wanhopig googlede ik toen ze weg was op goed geluk ‘Jeugdhulp Rijnmond percelen’. De woordenbrij duizelde mij. ‘De opdrachten zijn in verschillende percelen in de markt gezet. Per opdracht is een inschatting gemaakt welk volume noodzakelijk is en hoeveel aanbieders minimaal nodig zijn.’ Enzovoorts. Maar hoe stel ik onze hulpvraag op zodat die wordt toegekend? Dit was het laatste waar ik tijd voor had!

Paardencoaching

Intussen is er kritiek op gemeenten die geld uitgeven aan zorgcowboys. ‘Het paard is de nieuwe melkkoe van jeugdzorg’, schreef Follow the Money over de talloze zorgboerderijen die getroebleerde kinderen voor een dik uurtarief tot rust willen laten komen met paarden. Een paardrijles is overigens tien keer zo goedkoop. Op paardencoachingssites staat hoe men het verschil wil maken: ‘In de huidige maatschappij worden kinderen non-stop ‘getoetst’. We leren kinderen dus dat je constant moet voldoen aan een bepaalde standaard en moet presteren.’

Helemaal mee eens. Maar als oplossing komen nu de peperdure paarden aangedraafd. ‘Binnen een sessie paardencoaching is er geen ‘goed’ of ‘fout’. Je hoeft alleen maar te ‘zijn’. Je mag jezelf zijn, met al jouw eigenaardige of juist karakteristieke eigenschappen!’

Is het een idee om gewoon die absurde prestatiedruk voor kinderen eens terug te schroeven? Hen, ook op school, langer spelenderwijs te laten leren en niet vanaf de peuterspeelzaal al met toetsjes in de ratrace te duwen? Niet elk kind ontwikkelt zich hetzelfde. Sommige kinderen hebben meer rust en tijd nodig.

Hoog tijd voor omdenken. Investeer eens in de expertise van jongeren en ouders. Gun ervaringsdeskundigen structureel een plek aan tafel. Dan gaat het eindelijk weer over wat gezinnen nodig hebben, en hoe we een stelsel op die noden kunnen laten aansluiten.

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over